Tรผm dรผnyayฤฑ etkisi altฤฑna Koronavirรผs ile 200 milyar dolar ve รผzerinde ekonomik bรผyรผklรผฤe sahip รผlkelerin Koronavirรผs’e karลฤฑ dayanฤฑklฤฑlฤฑk karnesini รงฤฑkarฤฑldฤฑ. Tรผrkiye 53 รผlke arasฤฑnda 60.6 puanla 30. sฤฑrada yer aldฤฑ. ฤฐlk sฤฑrada yer alan, yani salgฤฑnla mรผcadelede en baลarฤฑlฤฑ olan รผlke ise Yeni Zelanda oldu.
Bloomberg, 200 milyar dolar ve รผzerinde ekonomik bรผyรผklรผฤe sahip 53 รผlkenin salgฤฑna karลฤฑ dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ รถlรงerek bir sฤฑralama oluลturdu. Verilen puanlar, รผlkelerin 100 bin kiลi baลฤฑna aylฤฑk yeni vaka sayฤฑsฤฑ, aylฤฑk vaka sayฤฑlarฤฑndaki รถlรผm oranฤฑ, toplam รถlรผm sayฤฑsฤฑnฤฑn nรผfusa oranฤฑ ve yapฤฑlan test sayฤฑsฤฑndaki pozitif vaka oranฤฑna gรถre belirlendi.
Listenin ilk sฤฑrasฤฑnda Yeni Zelanda yer alฤฑyor. Bu รผlkeyi Japonya, Tayvan, Gรผney Kore ve Finlandiya takip ediyor.
Konuyla ilgili yapฤฑlan deฤerlendirmede Yeni Zelanda’nฤฑn erken harekete geรงmesinin salgฤฑnla mรผcadelede etkili olduฤu vurgulandฤฑ. Yeni Zelanda mart ayฤฑnda henรผz รผlkede herhangi bir Koronavirรผs vakasฤฑ tespit edilmemiลken รผlke sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ kapattฤฑ. รlkede hรผkรผmet test, filyasyon ve merkezi karantina sistemlerine รถnemli bir kaynak ayฤฑrdฤฑ. Bu sayede son aylarda Yeni Zelanda’da tek tรผk Koronavirรผs vakasฤฑ tespit edildi. Bu sayede sosyal hayat bรผyรผk รถlรงรผde normale dรถndรผ. Yeni Zelanda’nฤฑn bunun yanฤฑnda 2 aลฤฑ geliลtiricisiyle ลimdiden anlaลma yapmฤฑล durumda. Aลฤฑlar gerekli testleri geรงtiฤinde hฤฑzlฤฑ bir ลekilde bu aลฤฑlarฤฑ temin edecek.
120 milyon nรผfuslu Japonya’da 331 ciddi hasta bulunuyor
Yeni Zelanda’da hรผkรผmet vaka tespit edilen bรถlgelerde sฤฑkฤฑ karantina uygulamalarฤฑna baลvururken ikinci sฤฑradaki Japonya farklฤฑ bir yol izledi. Japonya’da yasalar gereฤi bรถyle bir salgฤฑnda bile devlet vatandaลlarฤฑna sokaฤa รงฤฑkma yasaฤฤฑ gibi kฤฑsฤฑtlamalar getiremiyor. Ancak geรงmiลte yaลanan tรผberkรผloz salgฤฑnlarฤฑ sebebiyle Japonya’nฤฑn salgฤฑnlara hazฤฑrlฤฑklฤฑ bir saฤlฤฑk sistemi bulunuyor. Bu sebeple Koronavirรผs salgฤฑnฤฑ รผlkede ilk ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnda hรผkรผmet hฤฑzlฤฑca eylem planlarฤฑnฤฑ devreye sokabildi. Bunun yanฤฑnda Japonya’da halk yasal cezalar olmamasฤฑna raฤmen maske takma , kalabalฤฑk yerlerden uzak durma gibi tavsiyelere sฤฑkฤฑ sฤฑkฤฑya uydu. Bu sayede ลu anda 120 milyon nรผfuslu รผlkede 331 ciddi hasta bulunuyor.
Dฤฑลarฤฑya kapanan รผlkeler baลaralฤฑ
Bloomberg deฤerlendirmesinde sฤฑnฤฑr kontrollerinin Koronavirรผs’le mรผcadelede en etkili araรงlardan birisi olduฤuna dikkat รงekildi. Finlandiya ve Norveรง’in mart ortasฤฑndan bu yana รผlkelerini neredeyse tamamen dฤฑล dรผnyaya kapatmalarฤฑnฤฑn baลarฤฑlarฤฑnda รถnemli bir etken olduฤuna dikkat รงekildi.
Sosyo-ekonomik eลitliฤin yรผksek olduฤu รผlkelerde mรผcadele daha etkin
Son dรถnemde ABD, ฤฐngiltere gibi รผlkelerin salgฤฑnla mรผcadelede baลarฤฑsฤฑz olmasฤฑ buna karลฤฑlฤฑk รin’in ise sert รถnlemlerle salgฤฑnฤฑ kontrol almasฤฑ sebebiyle yeni bir tartฤฑลma baลladฤฑ. Bazฤฑlarฤฑ buradan yola รงฤฑkarak otoriter rejimlerin demokrasilere oranla salgฤฑnla mรผcadelede daha etkili olduฤunu iddia ediyor. Ancak listedeki en baลarฤฑlฤฑ 10 รผlkenin 8’i demokrasiyle yรถnetiliyor. Bloomberg bu รผlkelerde vatandaลlarฤฑn devletlerine gรผvendiฤini ve devletin vatandaลlarla ลeffaf bir iletiลim kurduฤuna dikkat รงekti. Bu gรผven iliลkisi insanlarฤฑn alฤฑnan tedbirlere uymasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor.
Bunun yanฤฑnda deฤerlendirmede sosyo-ekonomik eลitliฤin yรผksek olduฤu รผlkelerde toplumun salgฤฑna daha uyumlu bir ลekilde cevap verebildiฤi ifade edildi.
