Tรผrkiye’nin dฤฑลiลleri, savunma ve enerji bakanlarฤฑ Batฤฑ Afrika รผlkesinin zengin uranyum yataklarฤฑna eriลim saฤlamak amacฤฑyla รarลamba gรผnรผ Nijer’i ziyaret etti. Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Hakan Fidan baลkanlฤฑฤฤฑndaki ve รผst dรผzey istihbarat ลefi ฤฐbrahim Kalฤฑn’ฤฑn da yer aldฤฑฤฤฑ heyet, medyaya konuลma yetkileri olmadฤฑฤฤฑ iรงin isimlerinin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemeyen konu hakkฤฑnda bilgi sahibi kiลilere gรถre, Tรผrkiye’nin yeni geliลen nรผkleer enerji endรผstrisini beslemek iรงin Nijer’in bรถlรผnebilir mineral kaynaklarฤฑndan yararlanmak istiyor.
Gezi, Nijer’in askeri hรผkรผmetinin Kanadalฤฑ ve Fransฤฑz ลirketlerin uranyum yataklarฤฑnฤฑ geliลtirme haklarฤฑnฤฑ geri รงekmesinin ardฤฑndan gerรงekleลti. รlke Temmuz 2023’teki darbeden bu yana bir cunta tarafฤฑndan kontrol ediliyor ve seรงilmiล cumhurbaลkanฤฑ Mohamed Bazoum o zamandan beri gรถzaltฤฑnda tutuluyor.
Tรผrkiye, Rusya’nฤฑn devlet ลirketi Rosatom tarafฤฑndan inลa edilen ilk nรผkleer enerji santrali Akdeniz Akkuyu ve planlanan diฤer iki tesis iรงin uranyum tedariki istiyor. Dรผnya Nรผkleer Birliฤi’ne gรถre Nijer, dรผnya uranyum kaynaklarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk %5’ine sahip ve bu yakฤฑtฤฑn ilk 10 kaynaฤฤฑ arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Bloomberg’in geรงen ay bildirdiฤine gรถre, Tรผrkiye’nin ziyareti Rusya’nฤฑn Nijer’in uranyum varlฤฑklarฤฑndan bazฤฑlarฤฑnฤฑ satฤฑn almaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ bir dรถnemde gerรงekleลti. Tรผrkiye’nin de Akkuyu projesi kapsamฤฑnda Rosatom ile uzun vadeli bir yakฤฑt tedarik sรถzleลmesi bulunuyor ve ลu anda uranyum cevherini reaktรถrler iรงin gereken malzemeye dรถnรผลtรผrme ya da zenginleลtirme kapasitesi bulunmuyor.
Nijer, Kanadalฤฑ GoviEx Uranium Inc. ลirketinin Madaouela uranyum madenini geliลtirme iznini bu ayฤฑn baลlarฤฑnda, cuntanฤฑn ลirketin projeyi geliลtirmek iรงin verilen son tarihi karลฤฑlayamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemesinin ardฤฑndan geri รงekti. Askeri hรผkรผmet geรงen ay da Fransฤฑz nรผkleer grubu Orano SA’nฤฑn Imarouren madenini geliลtirme hakkฤฑnฤฑ iptal etmiลti.
Uluslararasฤฑ Para Fonu’na (IMF) gรถre dรผnyanฤฑn en yoksul รผlkelerinden biri olan Nijer, projeyi geliลtirmemesi halinde mevcut maden kanunu uyarฤฑnca maden ruhsatlarฤฑnฤฑ iptal etme hakkฤฑna sahip olduฤunu sรถylรผyor.
รlke, Kanadalฤฑ Global Atomic Corp’un son fizibilite รงalฤฑลmasฤฑna gรถre 2027 yฤฑlฤฑna kadar gรผnlรผk 300.000 ton cevher รผretmesi planlanan projesini destekliyor.
Tรผrkiye Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, televizyon kanallarฤฑ aรงmaktan insansฤฑz hava araรงlarฤฑ satmaya ve gemilere monte edilen elektrik santralleri tedarik etmeye kadar uzun sรผredir รผlkesinin Afrika รผlkelerindeki etkisini geniลletmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Erdoฤan ayrฤฑca Nijer’in Fransa’ya uranyum ihracatฤฑnฤฑ durdurma kararฤฑnฤฑ savunarak, Avrupa รผlkesinin 1960 yฤฑlฤฑnda baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ kazanana kadar Fransฤฑz sรถmรผrgesi olan Nijer’e yรถnelik โyฤฑllarca sรผren baskฤฑsฤฑnฤฑโ gerekรงe gรถsterdi.
Ankara ve Paris son yฤฑllarda Doฤu Akdeniz’de enerji aramalarฤฑ, Libya’daki iรง savaล, Ermenistan ve Azerbaycan arasฤฑndaki anlaลmazlฤฑk ve Fransa’nฤฑn 1915 Ermeni soykฤฑrฤฑmฤฑna iliลkin tutumu gibi bir dizi konuda tartฤฑลtฤฑ.
Bloomberg’in haberine gรถre Tรผrkiye ayrฤฑca yฤฑllarca Fransa’yฤฑ fรผze savunma sistemlerini birlikte รผretmeye ikna etmeye รงalฤฑลmฤฑล ancak baลarฤฑlฤฑ olamamฤฑลtฤฑr.
