Kurun yine hฤฑzla yรผkselmesinin Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) son 13 gรผnde dรถrdรผncรผ mรผdahalesi geldi.
Ancak bu mรผdahale, kurun yalnฤฑzca sฤฑnฤฑrlฤฑ bir ลekilde geriye รงekilmesine yol aรงtฤฑ.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Ekonomist Murat Gรผlkan, kurun bugรผnkรผ yรผkseliลinin arkasฤฑnda son birkaรง gรผndรผr siyasilerden gelen mesajlar olduฤunu sรถylรผyor.
Bu aรงฤฑklamalardan en belirleyici olanฤฑ, Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Nureddin Nebati’den geldi.
Nebati, Habertรผrk’ten gazeteci Sevilay Yฤฑlman’a faiz artฤฑrmama konusunda kesin kararlฤฑ olduklarฤฑnฤฑ tekrar vurguladฤฑ.
Nebati, “Faiz artฤฑrmayacaฤฤฑz. Bu iลi faiz artฤฑrmadan da yapabildiฤimizi gรถreceksiniz. Sadece gรผven” dedi.
ฤฐstanbul merkezli sermaye danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ ลirketi OMG Capital Advisors’ฤฑn Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Gรผlkan’a gรถre bu TCMB’nin kanunla verilmiล gรถrevini “yerine getirme niyetinin olmadฤฑฤฤฑnฤฑn” gรถstergesi:
“Karar verme yetkisi Merkez Bankasฤฑ’ndan siyasi katmana kaymฤฑล durumda, bu aลamada siyasilerin ne dediฤi daha รถnemli. Onlar da รงok net bir ลekilde ortodoks para politikasฤฑna dรถnรผล olmayacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyorlar.”
Bu yรผzden de TCMB’nin bu haftaki faiz kararฤฑ TL รผzerinde baskฤฑ oluลturmakta.
TCMB Para Politikasฤฑ Kurulu, Perลembe gรผnรผ toplanarak aylฤฑk faiz kararฤฑnฤฑ aรงฤฑklayacak.
Reuters haber ajansฤฑnฤฑn anketine gรถre piyasa beklentisi ortalama 100 baz puan faiz indirimi yรถnรผnde.
TCMB, Eylรผl ayฤฑndan bu yana politika faizini yรผzde 19’dan yรผzde 15’e indirdi.
Kasฤฑm ayฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon ise yรผzde 21,3’e kadar yรผkselmiล durumda.
Diฤer yandan ABD’nin yรผzde 6,8″le son 39 yฤฑlฤฑn en yรผksek enflasyonuyla karลฤฑ karลฤฑya olmasฤฑ, Amerikan Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn da (Fed) faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna baลlayabileceฤi beklentisini doฤuruyor
Fed’in bu haftaki toplantฤฑsฤฑnda bu yรถnde aรงฤฑklanabilecek kararlar, dolarฤฑn gรผรงlenmesi ve TL’nin deฤer kaybetmesi yรถnรผnde bir beklenti doฤuruyor.
รte yandan TCMB, dolar satarak piyasaya doฤrudan alฤฑm yรถnรผnde mรผdahale etse de bu adฤฑm TL’nin deฤer kaybฤฑnฤฑn รถnรผne yeterince geรงemiyor.
TCMB’nin dรถviz rezervlerinin halihazฤฑrda ekside olduฤu yรถnรผndeki tartฤฑลmalar, bu mรผdahalenin geรงerliliฤinin de sorgulanmasฤฑna neden oluyor.
Ekonomist Murat Gรผlkan’a gรถre TCMB’nin mรผdahalesinin “hiรงbir iลe yaramayacaฤฤฑnฤฑ” รถngรถrmek zor deฤil:
“Bir para birimini elinde tutan bir kiลi, yarฤฑn daha az mal ve hizmet alabileceฤini dรผลรผndรผฤรผ sรผrece o para biriminin deฤer kaybฤฑnฤฑn bir sฤฑnฤฑrฤฑ olmaz, tarih bunun รถrnekleriyle dolu.”
Bu yรผzden mรผdahalelerin bir iลe yaramayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnen Gรผlkan, “Piyasa, Merkez Bankasฤฑ’na ne kadar satarsan ben alฤฑrฤฑm diyor” ifadesini sarf ediyor.
Gรผlkan’a gรถre bu durumun iki kritik sonucu olabilir.
Biri enflasyonda kalฤฑcฤฑlฤฑk diฤeri de Tรผrkiye’nin parasal egemenliฤini yitirme tehlikesiyle karลฤฑ karลฤฑya kalmasฤฑ.
Kรผresel piyasa koลullarฤฑnda bir para biriminin ne kadar denetlenebilir olduฤu tartฤฑลฤฑlsa da parasal egemenlik genel olarak bir devletin kendi para biriminin รผzerinde ne kadar kontrolรผ olduฤunu ele alan bir kavram.
Gรผlkan’a gรถre TL’nin bir para biriminin yerine getirmesi gereken iลlevlerden bazฤฑlarฤฑnฤฑ halihazฤฑrda gerรงekleลtirememesi, Tรผrkiye’de parasal egemenliฤin tartฤฑลฤฑlmasฤฑna yol aรงmฤฑล vaziyette.
Gรผlkan, bu durumu, “TL, bir alฤฑลveriล aracฤฑ olma รถzellฤini bile kฤฑsmen yitirmiล durumda, TL ile vadeli ticaret ลu anda pek yapฤฑlamฤฑyor. Piyasaya gidin, demir รงelik satฤฑn almak istiyorum diyin, size vadeli dolar fiyatฤฑ veriliyor. Bu gidiลat kontrol altฤฑna alฤฑnmazsa รงok aฤฤฑr bedelleri olacak” sรถzleriyle รถzetliyor.
Gรผlkan’ฤฑn bahsettiฤi bu durum, yabancฤฑ kurumlar cephesinde ลimdiden kendini gรถstermeye baลladฤฑ.
ฤฐsviรงre bankasฤฑ UBS, bundan sonra TL ile ilgili rapor yayฤฑmlamayacaklarฤฑnฤฑ belirterek yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn TL ile ilgili son raporlarฤฑnฤฑ dikkate almamalarฤฑnฤฑ istedi.
Bloomberg HT’nin haberine gรถre UBS Analisti Tilmann Kolb, en son Kasฤฑm ayฤฑnฤฑn sonunda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ raporda TL’deki deฤer kaybฤฑnฤฑn para politikasฤฑnฤฑn enflasyonla mรผcadelede yetersizliฤinin yansฤฑmasฤฑ olduฤunu ve bu nedenle daha fazla deฤer kaybฤฑ olabileceฤini belirtmiลti.
Halihazฤฑrda yabancฤฑlarฤฑn TL swap’larฤฑ yรผzde 90’a yakฤฑn gerilemiล vaziyette.
Yabancฤฑlarฤฑn, swap piyasalarฤฑnda TL varlฤฑklarฤฑnฤฑ satma eฤilimi 3 Aralฤฑk haftasฤฑnda da devam etmiล, Merkez Bankasฤฑ ve BDDK verilerinden yapฤฑlan hesaplamaya gรถre yabancฤฑlarฤฑn Tรผrk bankalarฤฑ ile yaptฤฑฤฤฑ TL swap miktarฤฑ geรงen hafta 2,9 milyar dolara gerilemiลti.
Bรถylece son 13 haftada yaลanan รงฤฑkฤฑล 10,6 milyar dolara ulaลtฤฑ.
19 Mart haftasฤฑnda yabancฤฑlarฤฑn swap pozisyonu 24 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan da son dรถnemde Tรผrkiye’ye sฤฑcak para giriลini istemedikleri yรถnรผnde aรงฤฑklamalar yaptฤฑ.
AKP iktidarฤฑnฤฑn ilk yฤฑllarฤฑnda ekonominin sฤฑcak para ile ivme kazanmasฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurulursa bu sรถylem, ekonomi politikalarฤฑnda bรผyรผk bir deฤiลim anlamฤฑna geliyor.
Ancak TL’nin serbest dรผลรผลรผne izin verilmesi ise para biriminin itibarsฤฑzlaลmasฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผveninin azalmasฤฑ ve enflasyonun eziciliฤinin artarak makroekonomik gรถstergelerin bozulmasฤฑ dรถngรผsรผne neden oluyor.
