Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Nakit Kullanฤฑm Alฤฑลkanlฤฑklarฤฑ Anketi sonuรงlarฤฑ, her ne kadar kartlฤฑ รถdemeler gรผnlรผk hayatta รถnemli bir yer edinse de, Tรผrkiye’de nakdin diฤer รถdeme yรถntemlerine gรถre รงok daha baskฤฑn olduฤunu, kฤฑsa vadede de diฤer รถdeme yรถntemlerine karลฤฑ รถnemini koruyacaฤฤฑnฤฑ ortaya koydu.
TCMB’nin geรงen yฤฑlฤฑn eylรผl-ekim dรถneminde Tรผrkiye’de nakit kullanฤฑm alฤฑลkanlฤฑklarฤฑnฤฑ anlamaya ve nakdin รถdeme yรถntemleri iรงindeki รถnemini incelemeye yรถnelik yaptฤฑฤฤฑ Nakit Kullanฤฑm Alฤฑลkanlฤฑklarฤฑ Anketi’nin sonuรงlarฤฑ, Merkezin Gรผncesi’nde yayฤฑmlandฤฑ.
Tรผrkiye genelini temsilen 16-65 yaล arasฤฑ 1.200 kadฤฑn ve 1.200 erkeฤin katฤฑldฤฑฤฤฑ ankette, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผzde 46,1’i dรผลรผk eฤitim ve yรผzde 56,2’si dรผลรผk finansal okuryazarlฤฑk seviyesinde olduฤu gรถrรผldรผ.
Anket sonuรงlarฤฑna gรถre, bireylerin yรผzde 32,3’รผ gelirinin tamamฤฑnฤฑ nakit olarak, yรผzde 30,3’รผ ise tamamฤฑnฤฑ banka hesabฤฑ รผzerinden elde ediyor. Gelirinin tamamฤฑnฤฑ veya รงoฤunluฤunu nakit olarak elde edenlerin oranฤฑ yรผzde 55,1 dรผzeyinde gerรงekleลti. Eฤitim dรผzeyi arttฤฑkรงa geliri nakit olarak elde etme oranฤฑnฤฑn da azaldฤฑฤฤฑ gรถzlendi.
Olaฤan bir gรผnde cรผzdanda taลฤฑnan medyan para miktarฤฑ 150 lira iken, demografik รถzelliklere gรถre cรผzdanda taลฤฑnan ortalama para miktarฤฑnฤฑn deฤiลtiฤi dikkati รงekti. Bu doฤrultuda 40-54 yaล grubu, kendi hesabฤฑna รงalฤฑลanlar, yรผksek eฤitim ve yรผksek gelir dรผzeyine sahip kiลilerin gรผn iรงinde cรผzdanlarฤฑnda daha fazla nakit taลฤฑdฤฑฤฤฑ, yรผksek finansal okuryazarlฤฑk dรผzeyine sahip bireylerin ise cรผzdanlarฤฑnda daha az nakit taลฤฑdฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ.
ATM’den veya bankadan bir defada รงekilen nakit para tutarฤฑnฤฑn medyanฤฑ 500 lira, ortalamasฤฑ 963 lira olarak hesaplandฤฑ. Anket sonuรงlarฤฑ, bu tutarฤฑn emekliler, 55-64 yaล arasฤฑndakiler, en yรผksek gelir grubundakiler ve yรผksek finansal okuryazarlฤฑk seviyesindekiler iรงin daha fazla olduฤu ortaya koydu.
Eฤitim dรผzeyi ve gelir seviyesi arttฤฑkรงa nakit kullanฤฑm oranฤฑ azalฤฑyor
Anket sonuรงlarฤฑna gรถre, bireyler kendilerini harcamalarda “รงoฤunlukla nakit kullanan” olarak tanฤฑmladฤฑ.
รdeme yรถntemlerine gรถre kendini tanฤฑmlama ลekilleri demografik รถzelliklerine gรถre farklฤฑlฤฑk gรถsterdi. Kendini “รงoฤunlukla nakit kullanan” olarak tanฤฑmlama 16-24 yaล ve 65 yaล รผstรผ gruplarda daha yaygฤฑnken, kendi hesabฤฑna รงalฤฑลanlarda diฤer meslek gruplarฤฑna gรถre daha dรผลรผk oranda oldu. รte yandan eฤitim dรผzeyi ve gelir seviyesi arttฤฑkรงa kendini “รงoฤunlukla nakit kullanan” olarak tanฤฑmlayanlarฤฑn oranฤฑ azaldฤฑ.
Finansal kapsayฤฑcฤฑlฤฑk ve kayฤฑt dฤฑลฤฑlฤฑk, bireylerin kullandฤฑklarฤฑ รถdeme araรงlarฤฑna gรถre kendilerini tanฤฑmlama ลekillerinde etkili oldu.
Buna gรถre, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผzde 18,3’รผnรผn herhangi bir bankada mevduat hesabฤฑ bulunmazken, รงalฤฑลma hayatฤฑnda aktif olarak bulunan katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผzde 19,1’i herhangi bir sosyal gรผvenlik kurumuna kayฤฑtlฤฑ deฤil. Kendini “รงoฤunlukla nakit kullanan” olarak tanฤฑmlamanฤฑn, herhangi bir bankada mevduat hesabฤฑ bulunmayan katฤฑlฤฑmcฤฑlar ve herhangi bir sosyal gรผvenlik kurumuna baฤlฤฑ olmayan katฤฑlฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda ise รงok daha yaygฤฑn olmasฤฑ dikkati รงekti.
Gelecek dรถnemde nakit kullanฤฑmฤฑnda kayda deฤer bir dรผลรผล yaลanmayacak
Ankete katฤฑlanlar arasฤฑnda, gelecek bir yฤฑl iรงinde nakit parayฤฑ daha fazla kullanacaฤฤฑnฤฑ belirtenlerin oranฤฑ daha az kullanacaฤฤฑnฤฑ bildirenlere gรถre daha fazla oldu. Bu durum, gelecek dรถnemde nakit kullanฤฑmฤฑnda kayda deฤer bir dรผลรผล yaลanmayacaฤฤฑna iลaret etti.
Bireylerin nakit tercih etmesinde alฤฑลkanlฤฑk, satฤฑcฤฑnฤฑn tercihi, gizlilik, yaygฤฑnlฤฑk, harcamalarฤฑ kontrol etme kolaylฤฑฤฤฑ, fiyat avantajฤฑ, maliyetin dรผลรผk olmasฤฑ, kullanฤฑm kolaylฤฑฤฤฑ, gรผvenlik ve hฤฑz gibi faktรถrler รถne รงฤฑktฤฑ.
Anket kapsamฤฑnda ayrฤฑca, 1.537 katฤฑlฤฑmcฤฑya hafta sonu dahil 4 gรผn boyunca yaptฤฑklarฤฑ tรผm iลlemleri kaydetmeleri iรงin รถdeme gรผnlรผฤรผ formu verildi. รdeme gรผnlรผฤรผ sonuรงlarฤฑna gรถre nakitle yapฤฑlan alฤฑลveriลler, alฤฑลveriล noktalarฤฑnda yapฤฑlan toplam alฤฑลveriลlerin iลlem sayฤฑsฤฑ bazฤฑnda yรผzde 89,5’ini, tutar bazฤฑnda yรผzde 76’sฤฑnฤฑ oluลturdu. Bu รงerรงevede, Tรผrkiye’de nakit kullanฤฑm oranฤฑnฤฑn Avro Bรถlgesi’ndeki รผlkelerde รถdeme gรผnlรผklerine gรถre hesaplanan nakit kullanฤฑm oranlarฤฑna kฤฑyasla oldukรงa yรผksek olduฤu gรถrรผldรผ.
Anket sonuรงlarฤฑ, her ne kadar kartlฤฑ รถdemeler gรผnlรผk hayatta รถnemli bir yer edinse de, Tรผrkiye’de nakdin diฤer รถdeme yรถntemlerine gรถre รงok daha baskฤฑn olduฤunu, nakdin kฤฑsa vadede diฤer รถdeme yรถntemlerine karลฤฑ รถnemini koruyacaฤฤฑna iลaret etti.
