Tรผrkiye’de enerji piyasasฤฑnฤฑn en dominant รผrรผnรผnรผn doฤalgaz olduฤunu sรถylemek mรผmkรผn. รรผnkรผ doฤalgaz petrol fiyatlarฤฑnda yaลanan geliลmelerden etkilendiฤi gibi, enerjinin en yaygฤฑn kullanฤฑm formlarฤฑndan elektrik รผzerinde de belirleyici bir role sahip.
Sputnik’in haberine gรถre Tรผrkiyeโnin elektrik kurulu gรผcรผnde dรถrtte birden fazla bir payฤฑ bulunan doฤalgaz รงevrim santralleri, en rahat aรง-kapa yapabilen tesisler olarak, elektrik arz-talebindeki geliลmelerin yรถnetilmesinde รถzel bir rol de รผstleniyor.
Tรผrkiyeโde doฤalgaz alanฤฑndaki geliลmeleri รถteden beri yakฤฑndan izleyen isimlerden biri ile, BOTAลโฤฑn eski Gaz Alฤฑm Dairesi Baลkanlarฤฑndan, enerji piyasalarฤฑ uzmanฤฑ Ali Arif Aktรผrk, Dรผnya’dan Mehmet Kara ile konuลtu.
‘Tรผrkiye ucuzluktan faydalandฤฑ’
Petrol ve doฤalgaz fiyatlarฤฑnda son zamanlarda yaลanan yรผkseliล ve bunun olasฤฑ etkileriyle ilgili sorularฤฑ yanฤฑtlayan Aktรผrk, son beล altฤฑ yฤฑldan bu yana teknoloji ve altyapฤฑdaki geliลmelerin etkisiyle spot LNG piyasasฤฑnฤฑn bรผyรผyรผp yaygฤฑnlaลtฤฑฤฤฑna iลaret ederek, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“2020 yฤฑlฤฑnda ise tรผm dรผnyada pandeminin etkisiyle ekonomiler daralฤฑnca petrol doฤalgaz fiyatlarฤฑ geriledi. Tรผrkiye de bundan yararlandฤฑ ve 2020 yฤฑlฤฑnda oransal olarak tarihinin en yรผksek LNG ithalatฤฑnฤฑ gerรงekleลtirdi.”
Ancak Aktรผrk, pandemi etkisiyle รถtelenmiล talep devreye girince 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn son รงeyreฤinden itibaren yรผkseliลe geรงen gaz fiyatlarฤฑnฤฑn son dรถnemde rekor seviyelere ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Aktรผrk, ลu deฤerlendirmede bulundu:
โBugรผn Avrupaโnฤฑn en bรผyรผk doฤalgaz piyasasฤฑ konumundaki Hollandaโda bulunan TTFโde, ฤฐngiltereโdeki NBPโde fiyatlar rekor seviyelere ulaลtฤฑ. Akdeniz havzasฤฑnda birim (MMBTU) baลฤฑna fiyatlar 5 dolardan 14 dolar seviyesine yรผkseldi. Bu artฤฑลฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑ son 4-5 ay iรงinde yaลandฤฑ. Bu yรผkseliล Tรผrkiye ve bรถlgedeki diฤer doฤalgaz ithalatรงฤฑsฤฑ รผlkeleri รงok yakฤฑndan ilgilendiriyor.โ
‘Petrolde yรผkseliล gazฤฑ da etkiler’
Tรผrkiyeโnin uzun vadeli doฤalgaz ithalat kontratlarฤฑnฤฑn halen aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak petrole endeksli olduฤunu hatฤฑrlatan Aktรผrk ลรถyle devam etti:
โTรผrkiyeโnin uzun dรถnemli kontratlar kapsamฤฑnda ithal ettiฤi doฤalgaza รถdediฤi fiyat รผรง ayda bir, son altฤฑ aylฤฑk dรถnemlerin verileri dikkate alฤฑnarak yeniden hesaplanฤฑyor. Tรผrkiye, buna gรถre belirlenen fiyatlardan gaz alฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla petrol fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmesi Tรผrkiyeโnin uzun vadeli kontratlardaki fiyatlarฤฑnฤฑ etkileyecektir.โ
โYeni gaz tedarik kaynaklarฤฑ bulunmalฤฑโ
Aktรผrk, Tรผrkiyeโde kฤฑล dรถneminde รถzellikle konutlardaki talep artฤฑลฤฑ nedeniyle spot doฤalgaz tedarik ihtiyacฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ, doฤalgaz รงevrim santrallerinin gaz kullanฤฑmฤฑnฤฑn da yรผkseldiฤini anlattฤฑ. Artan talebi karลฤฑlayabilmek iรงin Tรผrkiyeโnin yeni kaynaklardan gaz ithal etmesi gerektiฤini kaydeden Aktรผrk โTรผrkiyeโnin kontrata baฤlanmฤฑล tedarik imkanฤฑ 42 milyar metrekรผp. Oysa toplam talebin 60 milyar metrekรผplere varacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyenler var. Bu kadar olmasa bile 57-58 milyar metrekรผpe ulaลฤฑlacaktฤฑrโ dedi.
‘ฤฐtalya piyasasฤฑna endeksli fiyattan Hazar gazฤฑ alฤฑnacak’
Ali Arif Aktรผrk, Tรผrkiyeโnin Azerbaycan ile รผรง yฤฑllฤฑk spot boru gazฤฑ anlaลmasฤฑ yaptฤฑฤฤฑna iliลkin haberler yayฤฑnlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek โYine de ilave spot LNGโye ihtiyaรง olacakโ ifadesini kullandฤฑ. Aktรผrk ลรถyle konuลtu:
โTรผrkiyeโnin spot Azerbaycan gazฤฑ iรงin yaptฤฑฤฤฑ yeni spot doฤalgaz kontratlarฤฑnda taraflarฤฑn ฤฐtalyaโdaki gaz piyasasฤฑna baฤlฤฑ bir fiyat formรผlรผ รผzerinde anlaลtฤฑklarฤฑ yazฤฑlฤฑp รงizildi. Bu, satฤฑcฤฑ รผlke Azerbaycan aรงฤฑsฤฑndan bir fฤฑrsat maliyeti olarak gรถrรผlebilir. รรผnkรผ TANAP รผzerinden piyasaya sunulan bu gaz, Tรผrkiye ลebekesine verilmezse ฤฐtalyaโya kadar gidecek bir รผrรผn. Bu yรผzden de BOTAล ve Azerbaycan gazฤฑnฤฑn satฤฑcฤฑsฤฑ konumundaki oyuncular, pazarlฤฑklarda ฤฐtalya piyasasฤฑnฤฑ baz almalarฤฑ ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ deฤil.โ
‘Gaz faturasฤฑ 2 milyar dolar artar’
Ekim ayฤฑndan sonra da hava sฤฑcaklฤฑklarฤฑna gรถre deฤiลecek olsa da ฤฑsฤฑnma amaรงlฤฑ gaz talebinin artacaฤฤฑnฤฑ ifade eden Aktรผrk, ลu ifadeleri kullandฤฑ:
โ6-8 milyar metrekรผp arasฤฑ ilave tรผketim olacaฤฤฑnฤฑ varsayarsak, bu kฤฑsฤฑm yeni fiyatlardan, yani daha yรผksek birim fiyatlardan tedarik edilmek durumunda. Bunun bizim ithalat faturamฤฑza 1-2 milyar dolar arasฤฑnda ilave bir etkisi olur diye dรผลรผnรผyorum.โ
