- Economist: Erdoฤan eve zaferle dรถnรผyor
- ‘ABD F-16’lar konusunda sฤฑkฤฑ bir uyarฤฑ yaptฤฑ’
- Financial Times: Erdoฤan bunu evinde ‘siyasi bir zafer’ olarak duyuracaktฤฑr
- PBS: Biden kilit rol oynadฤฑ
- Rus basฤฑnฤฑnda anlaลma: ฤฐstanbul, Helsinki ve Stockholm’den รถnce dรผลtรผ
- ‘Tahฤฑl koridoru hizmeti iรงin Tรผrkiye’ye yรผzde 25 indirim’
- Erdoฤan’ฤฑn ‘ilkeli duruลu’ sadece ticaretten ibaretti
- ‘Gorbaรงov’a da sรถzler verilmiลti’
Madrid’deki NATO zirvesinin ilk gรผnรผnde Tรผrkiye’nin Finlandiya ve ฤฐsveรง’in รผyeliฤine karลฤฑ veto tehdidini kaldฤฑrmasฤฑ ile sonuรงlanan anlaลma, uluslararasฤฑ basฤฑnda farklฤฑ yankฤฑlar buldu.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre ฤฐngiliz Economist dergisi, anlaลmayฤฑ “Erdoฤan‘ฤฑn zaferi” olarak yorumladฤฑ. Financial Times, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn anlaลmayฤฑ Tรผrkiye’de seรงimler รถncesi bir siyasi zafer olarak duyuracaฤฤฑnฤฑ yazdฤฑ. PBS, ABD Baลkanฤฑ Biden’ฤฑn kilit rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bu rolรผnรผ รถne รงฤฑkarmadฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Rus gazetesi Kommersant haberi, “ฤฐstanbul Helsinki ve Stockholm’den รถnce dรผลtรผ” baลlฤฑฤฤฑyla verdi.
Economist: Erdoฤan eve zaferle dรถnรผyor
Economist’in internet sayfasฤฑnda yayฤฑmlanan yazฤฑda, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn futbolcu geรงmiลine gรถnderme yapฤฑyor.
Economist, Finlandiya ile ฤฐsveรง’e veto tehdidi hamlesinin futboldaki gibi bir ‘profesyonel faul’ olduฤunu yazdฤฑ:
“Tรผrkiye’nin Cumhurbaลkanฤฑ uluslararasฤฑ siyasette istediฤini alabilmek iรงin profesyonel faul yapmaktan kaรงฤฑnmฤฑyor. Geรงen ay ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn NATO’ya รผyeliฤine รงelme takma giriลimi de, รผstelik de Rusya bรถylesine bir tehdit ortamฤฑ yaratmฤฑลken, korkutucu olduฤu kadar etkiliydi”
Madrid’deki NATO liderler zirvesi รถncesinde yapฤฑlan gรถrรผลmede, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn taahhรผtleri sonrasฤฑ Tรผrkiye, bu iki รผlkenin NATO’ya รผyelik baลvurusunu destekleyeceฤi aรงฤฑkladฤฑ.
Anlaลmayla ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn, terรถr รถrgรผtรผ olarak tanฤฑnan PKK ile mรผcadele ve YPG/PYD’ye destek vermeme taahhรผdรผnde bulunduklarฤฑ kaydedildi.
‘ABD F-16’lar konusunda sฤฑkฤฑ bir uyarฤฑ yaptฤฑ’
Economist dergisi, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in anlaลma iรงin yรผrรผttรผฤรผ รงalฤฑลmalara Amerika’nฤฑn da perde arkasฤฑndan baskฤฑ uygulayarak destek verdiฤini yazdฤฑ:
“Stoltenberg, Amerika’nฤฑn รงok da gรถrรผnรผr olmayan perde arkasฤฑ baskฤฑsฤฑndan da yararlandฤฑ. ABD, Tรผrkiye’ye, Kongre’de blokajฤฑndaki F-16 savaล uรงaklarฤฑ alฤฑmฤฑnฤฑ riske ettiฤi yรถnรผnde sฤฑkฤฑ bir uyarฤฑ yapmฤฑลa benziyor”
Yazฤฑda, รผรงlรผ muhtฤฑradaki “sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ ya da iade taleplerine” iliลkin bรถlรผme de deฤiniliyor.
Anlaลmayla, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn, insan haklarฤฑna baฤlฤฑlฤฑk ve siyasi muhalifler iรงin sฤฑฤฤฑnma adresi olma konumlarฤฑnฤฑn zayฤฑflama riski taลฤฑdฤฑฤฤฑ yorumu yapฤฑlฤฑyor.
“Erdoฤan’ฤฑn otokrasiye sรผrรผkleniลi ve tรผm muhaliflerini terรถrist olarak tanฤฑmlama yaklaลฤฑmฤฑ” olduฤu yorumu da bu bรถlรผmde yer alฤฑyor.
Haberde, Finlandiya Cumhurbaลkanฤฑ Sauli Niinistรถ’nรผn รผlkenin iadelerle ilgili yaklaลฤฑmฤฑnฤฑ deฤiลtireceฤi fikrine “ลรผpheyle yaklaลtฤฑฤฤฑ” belirtiliyor. Niinistรถ’nรผn basฤฑna verdiฤi demeรงte, รผlkesinin iade sรผreรงleriyle ilgili “mevcut uygulamalara baฤlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ” sรถylediฤi de aktarฤฑlฤฑyor.
รรงlรผ muhtฤฑrada, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn “YPG/PYD ve Tรผrkiye’de FETร olarak tanฤฑmlanan รถrgรผte destek saฤlamayacaklarฤฑ” vurgulanarak Tรผrkiye ile “bu terรถr รถrgรผtlerinin eylemlerini รถnlemek amacฤฑyla iล birliฤini artฤฑrmak รผzerinde anlaลtฤฑklarฤฑ” da belirtiliyordu.
Ayrฤฑca “Finlandiya ve ฤฐsveรง, Tรผrkiye’nin beklemedeki sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ ya da iade taleplerini sรผratle ve detaylฤฑ olarak ele alacaktฤฑr” denilerek, bu iลlemlerin Avrupa Konvansiyonu uyarฤฑnca yapฤฑlacaฤฤฑ vurgulanฤฑyor.
Financial Times: Erdoฤan bunu evinde ‘siyasi bir zafer’ olarak duyuracaktฤฑr
Financial Times, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn anlaลmayฤฑ Tรผrkiye’de seรงimler รถncesi bir siyasi zafer olarak duyuracaฤฤฑ vurgusunu yapฤฑyor:
“Bir Tรผrk yetkili Nordik รผlkelerin, Ankara’nฤฑn terรถrist olarak gรถrdรผฤรผ Suriye’deki Kรผrt milislere destek vermeme sรถzรผ verdiฤini sรถyledi. Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan bunu evinde, gelecek Haziran’dan รถnce yapฤฑlacak genel seรงimlere giden Tรผrkiye’de, ‘siyasi bir zafer’ olarak duyuracaktฤฑr.”
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden’ฤฑn da รผรงlรผ mutabakatla ilgili memnuniyetini yazฤฑlฤฑ olarak ifade ettiฤini belirten Financial Times, Tรผrkiye’nin bu konuyu ABD’ye karลฤฑ bir kaldฤฑraรง olarak kullandฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnenler olduฤunu da belirtiyor.
Financial Times’ฤฑn makalesi ลรถyle devam ediyor:
“Bazฤฑ Batฤฑlฤฑ yetkililer, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn NATO รผyeliฤi konusunun Tรผrkiye tarafฤฑndan Washington’ฤฑn, รถzellikle F-16’lar konusundaki taahhรผtlerini gรผvenceye almak iรงin bir araรง olarak kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyor…
“ABD Baลkanฤฑ Biden Tรผrkiye’ye F-16 ve modernizasyon kitlerinin satฤฑลฤฑnฤฑ desteklediฤinin sinyalini vermiล olsa da, bu satฤฑลฤฑ ABD Kongresi’nin onaylamasฤฑ gerek.
“ABD’li yetkililer Kongre’de hali hazฤฑrda Tรผrkiye’ye ลรผpheyle yaklaลan bir hava olduฤunu ve Tรผrkiye’nin ฤฐsveรง ve Finlandiya’ya yรถnelik yรผksek sesli itirazlarฤฑnฤฑn bu konuda Tรผrkiye’ye yardฤฑmcฤฑ olmadฤฑฤฤฑ yorumunu yapฤฑyor.”
PBS: Biden kilit rol oynadฤฑ
Anlaลmayla ilgili Amerikan PBS NewsHour yayฤฑnฤฑna katฤฑlan dฤฑล iliลkiler ve savunma muhabiri Nick Schifrin, ABD Baลkanฤฑ Biden’ฤฑn kilit rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bu rolรผnรผ รถne รงฤฑkarmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Schifrin, ABD’li รผst dรผzey bir yetkiliye dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ bilgileri ลรถyle aktarฤฑyor:
“Finlandiya ve ฤฐsveรง anlaลmayฤฑ yapmadan hemen รถnce, son onayฤฑnฤฑ almak iรงin Baลkan Biden’ฤฑ aradฤฑlar. รst dรผzey yetkili, Biden’ฤฑn tรผm sรผreci Kasฤฑm ayฤฑndan bu yana Finlandiya ve ฤฐsveรง ile birlikte koordine ettiฤini ve bugรผne ulaลmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
“Bu sabah ABD, ฤฐsveรง ve Finlandiya, Erdoฤan’ฤฑn dรผลรผnce yapฤฑsฤฑnฤฑ etkilemek iรงin Baลkan Biden’ฤฑn Erdoฤan’a Tรผrkiye’den ayrฤฑlmadan hemen รถnce yaptฤฑฤฤฑ รถnemli bir รงaฤrฤฑya paralel mesajlar ilettiler.
“ABD bunun bunun uzun zamandฤฑr gerรงekleลen tarihi bir NATO zirvesi olduฤuna inanฤฑyor. รรผnkรผ kararlar, hem NATO’nun geniลlemesini hem Doฤru Avrupa’ya konuลlandฤฑrdฤฑฤฤฑ birlikleri belirgin biรงimde artฤฑrmasฤฑnฤฑ hem de bu birliklerin hazฤฑr hale gelmesini ilgilendiriyor.”
Rus basฤฑnฤฑnda anlaลma: ฤฐstanbul, Helsinki ve Stockholm’den รถnce dรผลtรผ
Rusรงa yayฤฑn yapan gรผnlรผk gazete Kommersant haberi, “ฤฐstanbul Helsinki ve Stockholm’den รถnce dรผลtรผ” baลlฤฑฤฤฑyla verdi. Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn NATO zirvesinin arifesinde haberlerin ana odaฤฤฑndaki kiลi olduฤunu yazan gazete, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn NATO’ya katฤฑlma konusunda ittifakฤฑ kendisiyle mรผzakere etmeye zorladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Haberde ลu ifadeler yer alฤฑyor: “Zirvenin ilk gรผnรผnรผn beklenmedik bir ลekilde sonuรงlanmasฤฑ, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑ haberlerin ana odaฤฤฑndaki kiลi haline getirdi. Bu, Tรผrk tarafฤฑnฤฑn kazandฤฑฤฤฑ puanlarฤฑ, Ankara’nฤฑn Batฤฑ ile Doฤu arasฤฑndaki savaลฤฑn ortasฤฑnda, kendi kendine yeten baฤฤฑmsฤฑz bir gรผรง merkezi olarak uluslararasฤฑ statรผsรผnรผ yรผkseltmeye รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor.”
Gรผnlรผk gazete Moskovsky Komsomolets’te yayฤฑmlanan kรถลe yazฤฑsฤฑnda gazeteci Andrei Yashlavski, “Bazฤฑlarฤฑ iรงin kriz; diฤerleri iรงin kar” baลlฤฑklฤฑ bir yazฤฑ kaleme aldฤฑ. Yashlavski, Erdoฤan’ฤฑn “Doฤu ve Batฤฑ arasฤฑndaki denge politikasฤฑnฤฑn” ฤฐsveรง’ten Suriye’ye saฤladฤฑฤฤฑ kazanรงlarla “Ukrayna krizini fฤฑrsata รงevirdiฤini” yazฤฑyor.
Finlandiya ve ฤฐsveรง’in Tรผrkiye’nin taleplerini kabul etse de etmese de Erdoฤan’ฤฑn hem kendisi hem de iรง ve dฤฑล politika iรงin kazanlarฤฑnฤฑ maksimize etmek istediฤini sรถyleyen Yashlavski, bu nedenle ฤฐsveรง ve Finlandiya konunun “zora koลulduฤunu” belirtiyor.
‘Tahฤฑl koridoru hizmeti iรงin Tรผrkiye’ye yรผzde 25 indirim’
Yashlavski’nin Tรผrkiye’nin bรถlgesel gรผรง olarak รถneminin Ukrayna kriziyle arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylediฤi yazฤฑsฤฑnda รถne รงฤฑkan bazฤฑ yorumlar ลu ลekilde:
“Ukrayna’daki ihtilafฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana, Tรผrkiye’nin jeopolitik aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ รถnemli รถlรงรผde arttฤฑ, bu รผlkenin Karadeniz bรถlgesindeki kilit rolรผ ve hem Moskova hem de Kiev ile iliลkileri sรผrdรผrme giriลimleri ve ayrฤฑca kendisini bir arabulucu devlet olarak sunma giriลimleriyle pekiลti.
“Ukrayna krizi koลullarฤฑnda Tรผrkiye’nin รถnemini kabul eden Batฤฑ, Tรผrk birliklerinin Kuzey Suriye’ye girmesinden Rus S-400 fรผze savunma sisteminin satฤฑn alฤฑnmasฤฑna kadar birรงok konuda Ankara ile geรงmiลte yaลanan keskin รงeliลkilere gรถz yummak zorunda kalฤฑyor.”
Ukrayna’dan tahฤฑl koridorunun aรงฤฑlmasฤฑ konusuna da deฤinen Yashlavski, “Burada kazanรงlar en az iki katฤฑ: Erdoฤan ve destekรงileri, tรผm dรผnyanฤฑn kรผresel aรงlฤฑk felaketinden kurtarฤฑcฤฑlarฤฑ rolรผnรผ oynayacak. Ve oldukรงa somut, maddi faydalar saฤlanacak. Ukrayna limanlarฤฑndan tahฤฑl ihracatฤฑnฤฑ organize etmeye aracฤฑ olduฤu iรงin Tรผrkiye, Kiev’den tahฤฑl alฤฑmฤฑnda yรผzde 25 indirim saฤlayacak” diyor.
Rus basฤฑnฤฑnda NATO’nun Finlandiya ve ฤฐsveรง’in รผyeliฤiyle, diyalog dรถnemini kapatฤฑp Rusya ile askeri yรผzleลme dรถnemine girdiฤi yorumlarฤฑ da yapฤฑldฤฑ.
Nezavisimaya Gazeta ” Soฤuk Savaล’ฤฑn bitmesinden 30 yฤฑl sonra ilk kez NATO, 1949’daki ortaya รงฤฑkฤฑล amacฤฑna geri dรถnรผyor: Sovyetler Birliฤi’nin yayฤฑlmasฤฑnฤฑ รถnlemek” ifadelerini kullanฤฑyor.
Erdoฤan’ฤฑn ‘ilkeli duruลu’ sadece ticaretten ibaretti
Ulusalcฤฑ Rus yazar Zakhar Prilepin Telegram kanalฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ yorumda, Erdoฤan’ฤฑn ฤฐsveรงlilerin ve Finlerin NATO’ya katฤฑlmasฤฑna izin vermeyen “ilkeli duruลunun” sadece ticaretten ibaret olduฤunu sรถylรผyor ve ekliyor:” Tรผm aklฤฑ baลฤฑnda insanlar Erdoฤan’ฤฑn kurnaz bir tilki olduฤunu biliyordu.”
Prilepin yorumunu ลรถyle sรผrdรผrรผyor:”Ve bรถylece ฤฐsveรงliler ve Finliler Kรผrtleri Erdoฤan’a teslim ettiler.”Yฤฑllarca Kรผrtlere destek oldular, Kรผrt temsilcilikleri aรงtฤฑlar, onlara bรผtรงe ayฤฑrdฤฑlar ve cรถmertรงe harcamalar yaptฤฑlar. Kรผrtler, saf รงocuklar gibi kendilerine ihtiyaรง duyulduฤunu ve korunduklarฤฑnฤฑ hissettiler.”Artฤฑk Erdoฤan hakkฤฑnda รงok fazla konuลmamamฤฑz gerekiyor, onunla ilgili her ลey aรงฤฑk ama bฤฑkmadan tekrarlamak gerekirse:”Avrupa kendisine saygฤฑ duymuyor. ABD, Finli ve ฤฐsveรงli siyasi liderlere, “Size sรถyleneni yapฤฑn, kime ihanet edilmesi gerekiyorsa ona ihanet edin, kendinizin ve hatta daha รงok yabancฤฑ halklarฤฑn fikirlerini dikkate almadan karar verin” dedi.ฤฐฤrenรง gรถrรผnรผyor, ama bizim iรงin burada iyi haberler var: Avrupa herkesi unutuyor ve herkese ihanet ediyor.”
Yazar, yorumunun devamฤฑnda Avrupa’nฤฑn รeรงenistan ve Venezuela konusunda da benzer “unutkan” tutum iรงinde olduฤunu sรถylรผyor.
‘Gorbaรงov’a da sรถzler verilmiลti’
Haberi Telegram kanalฤฑndan yorumlayan bir diฤer isim, Rus politikacฤฑ Leonid Slutsky: “Rusya iรงin NATO’nun doฤuya doฤru geniลlemesi, ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn birliฤe davet edilmesiyle deฤil, bir zamanlar Sovyetler Birliฤi’nin ilk baลkanฤฑna verilen sรถzlerin tutulmamasฤฑyla baลladฤฑ. O zamandan beri, birkaรง kez benzer dalgalarฤฑ gรถzlemledik, bu da รผlkemizin gรผvenliฤi ve ulusal รงฤฑkarlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan her defasฤฑnda yeni endiลelere neden oldu. Ama karลฤฑlฤฑฤฤฑnda ne duyduk? Sadece mazeretler. Bahaneler, Batฤฑ’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ NATO’ya รงekmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ ve orada neo-Nazi rejimini beslemeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ zaman da vardฤฑ.” diyor ve ekliyor:
“Tรผrkiye’nin yerinde olsaydฤฑm, Finlerin ve ฤฐsveรงlilerin NATO’ya giriลini veto etmeyi reddetmem karลฤฑlฤฑฤฤฑnda aldฤฑฤฤฑm gรผvencelere aldanmazdฤฑm. Gorbaรงov’a da sรถzler verilmiลti…”
