Economist dergisinin bu haftaki sayฤฑsฤฑnda Tรผrkiye ile Rusya iliลkilerine deฤinen bir haber-analiz yayฤฑnlandฤฑ. ฤฐnternet sitesinde ‘Tรผrkiye’nin Rusya’ya yanaลmasฤฑ ona zarar verebilir’ baลlฤฑฤฤฑyla verilen haberde, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan ve Rusya Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin’in iliลkiden farklฤฑ ve รงeliลen beklentilerinin olduฤu yazฤฑyor.
Makale iki gรผcรผn tarih boyunca birbiriyle savaลtฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatarak baลlฤฑyor. 2015’te Tรผrkiye’nin Rus savaล uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผrmesinden sonra ise iki รผlkenin savaลmaktan ziyade atฤฑลmalar ve yaptฤฑrฤฑmlarla yetindiฤini yazฤฑyor. Ancak zaman iรงinde iliลkilerin dรผzeldiฤi, dahasฤฑ iki รผlke arasฤฑnda ticareti beลe katlayarak yฤฑllฤฑk 100 milyar dolara รงฤฑkarma sรถzรผ verildiฤi belirtiliyor.
“Hatta Avrupalฤฑ ve Amerikalฤฑ diplomatlar kenardan izlerken, Aralฤฑk ayฤฑnda ikili savaล altฤฑndaki Halep’te ateลkesi saฤladฤฑ ve bir sonraki ay tรผm Suriye’de รงatฤฑลmayฤฑ durduracak bir plan yaptฤฑ” deniyor. Makale ลรถyle devam ediyor:
“ฤฐhtilafฤฑn zirve yaptฤฑฤฤฑ dรถnemde Putin ve Erdogan birbirlerini Irak ลam ฤฐslam Devleti’ni desteklemekle suรงluyorlardฤฑ. ลimdi ise iki otokrat ona karลฤฑ Suriye’de hava saldฤฑrฤฑlarฤฑ dรผzenliyor.”
Rusya’nฤฑn Ankara Bรผyรผkelรงisi’nin bir Tรผrk polisi tarafฤฑndan suikasta uฤramasฤฑnฤฑn bile iliลkileri zedeleyemediฤinin belirtildiฤi makalede, yakฤฑnlaลmanฤฑn hฤฑzฤฑnฤฑn ve boyutunun “รผrkรผtรผcรผ” olduฤu sรถyleniyor.
Makalede “Ancak buna raฤmen iki gรผรงlรผ kiลi farklฤฑ ve รงeliลen beklentiler taลฤฑyorlar. Erdoฤan Putin ile iliลkisini Batฤฑlฤฑ mรผttefiklerinin taviz vermesini saฤlayacak bir yol olarak gรถrรผrken, Putin NATO iรงinde en zayฤฑf halka olarak gรถrdรผฤรผ Tรผrkiye’nin baฤฤฑnฤฑ zayฤฑflatmak istiyor. ฤฐkisinden biri hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤrayacak gibi” deniyor.
‘Erdoฤan Esad’ฤฑ koltuฤundan etme hayalinden vazgeรงti’
“Erdoฤan Putin ile dost olmaya karar verdi, รงรผnkรผ onunla dรผลman olmak รงok sancฤฑlฤฑydฤฑ” diyor dergi ve Rusya’nฤฑn uรงaฤฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesinden sonra Tรผrkiye’nin Orta Doฤu’yla baฤlantฤฑsฤฑnฤฑ kestiฤini, Suriye’de Tรผrkmenler de dahil olmak รผzere Tรผrkiye’nin desteklediklerini bombaladฤฑฤฤฑnฤฑ ve yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn Tรผrkiye’ye 10 milyar dolara mal olduฤunu yazฤฑyor.
Economist, Tรผrkiye’nin รผlkedeki ilk nรผkleer santrali kurma projesini Rus enerji ลirketi Rosatom’a teklif ettiฤini ve Rusya’nฤฑn Tรผrk ve Avrupa pazarฤฑna daha fazla yayฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayacak Tรผrk akฤฑmฤฑ doฤal gaz boru hattฤฑnฤฑ imzaladฤฑฤฤฑnฤฑ yazฤฑyor ve ลรถyle diyor:
“En รถnemlisi, Erdoฤan kana bulanmฤฑล Devlet Baลkanฤฑ Beลar Esad’ฤฑ koltuฤundan etme hayalinden vazgeรงerek, Suriye’deki politikasฤฑnฤฑ terse รงevirdi.
“Karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Rusya, Tรผrk ordusuna Suriye iรงinde tampon bรถlge oluลturma izni verdi. Tรผrkiye IลฤฐD’i sฤฑnฤฑrฤฑndaki son kalelerinden uzaklaลtฤฑrma ve Halk Koruma Birlikleri (YPG) olarak bilinen Amerikan destekli Kรผrt isyancฤฑlarฤฑn ilerleyiลini durdurma ลansฤฑ elde etti.”
Bunlarฤฑn aksine Rusya’nฤฑn Tรผrk gฤฑdalarฤฑna 2015’te getirdiฤi yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn รงoฤunun devam ettiฤine dikkat รงekiyor makale.
“Tรผrkiye NATO รผyeliฤinden Rusya ile ittifak iรงin vezgeรงmeyecektir” diyor Economist, ancak Tรผrkiye’nin gรผvenilir bir Batฤฑ mรผttefiki gรถrรผnรผmรผnรผn “artan bir ลekilde ลรผpheli hale geldiฤini” yazฤฑyor. Adalet ve Kalkฤฑnma Partisi ile ordu iรงindeki bazฤฑ kiลilerin NATO’ya verilen taahhรผtlerin bir kฤฑsmฤฑndan vazgeรงilmesini istediklerine iliลkin iddialarฤฑn olduฤunu kaydediyor.
“Temmuz darbesini takip eden kapsamlฤฑ tasfiyeler gรถrรผnรผrde Gรผlen hareketinin destekรงilerine yรถnelikti. Ama binlerce Batฤฑ yanlฤฑsฤฑ yetkili de iลinden oldu. Rusya’ya daha sฤฑcak yaklaลanlarฤฑn รถnรผ aรงฤฑldฤฑ.”
Dergi, Moskova รniversitesi’nden Kerim Has’ฤฑn orduda Doฤu Perinรงek’in etkisinin artฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylediฤini yazฤฑyor. Has, tasfiyelerin ordudaki Batฤฑ etkisini azalttฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผne katฤฑlฤฑyor ve “Amerika’nฤฑn ordu ve emniyetteki gรผcรผnรผn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ bastฤฑrฤฑldฤฑ” diyor.
Economist, ABD Baลkanlฤฑฤฤฑna Donald Trump’ฤฑn seรงilmesiyle darbe sonrasฤฑndaki Amerikan karลฤฑtฤฑ “histeri”nin azaldฤฑฤฤฑnฤฑ da yazฤฑyor ve bunun nedenlerini iki gerekรงeyle aรงฤฑklฤฑyor: Erdoฤan’ฤฑn Trump’dan Fethullah Gรผlen’i iade etmesini ve YPG ile iliลkilerine gem vurmasฤฑnฤฑ ummasฤฑ.
Makalede, “Eฤer Trump hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤratฤฑrsa, Putin ve Erdoฤan daha da yakฤฑnlaลacaฤa benziyor” deniyor.
Economist “Eฤer bir kriz daha รงฤฑkarsa, Rusya Tรผrkiye ile NATO’nun aralarฤฑnฤฑ daha da fazla aรงmaya รงalฤฑลacaktฤฑr” diyor ve makaleyi ลรถyle sonlandฤฑrฤฑyor:
“Eski bir Tรผrk Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn sรถylediฤi gibi ‘Bรผyรผk devletlerle iliลki kurmak ayฤฑyla yataฤa girmeye benzer.’ Bu ayฤฑ Rusya olduฤunda, tamamen uyanฤฑk olmak en iyisi.” (BBCTรผrkรงe)
