Genel Saฤlฤฑk Sigortasฤฑ (GSS) prim borรงlarฤฑnฤฑn yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin tanฤฑnan ek sรผre bir hafta sonra doluyor. Toplam 7 milyon kiลiyi ilgilendiren toplam 9 milyar liralฤฑk borรง yapฤฑlandฤฑrmasฤฑ, genel seรงimlerden yaklaลฤฑk bir ay รถnce altฤฑ aylฤฑฤฤฑna ertelenmiลti.
Torba Yasa olarak bilinen ve 11 Eylรผl 2014 tarihinde yayฤฑmlanan 6552 sayฤฑlฤฑ yasanฤฑn gelir tespitini ilk kez yaptฤฑracaklara tanฤฑdฤฑฤฤฑ 31 Mart 2015te sona eren baลvuru sรผresi 6 ay uzatฤฑlmฤฑล, son baลvuru tarihi 30 Eylรผle ertelenmiลti.
Yasanฤฑn uygulanmasฤฑnda sorunlar bulunduฤunu sรถyleyen Tรผketici Sorunlarฤฑ Derneฤi (Tรผsoder) Genel Baลkan Vekili Avukat Rฤฑdvan Yฤฑldฤฑz, Gelir tespiti yaptฤฑrmadฤฑklarฤฑndan รผst sฤฑnฤฑrdan prim borcu รงฤฑkarฤฑlan kiลiler ilk kez gelir tespiti yaptฤฑracaklarsa 30 Eylรผl 2015e kadar ilรงelerde bulunan Sosyal Dayanฤฑลma ve Yardฤฑmlaลma Vakfฤฑna baลvurmalฤฑdฤฑrlar. Bu takdirde mevcut gerรงek gelir durumlarฤฑ tespit edilecek ve belirlenen prim borcunu taksitle รถdeme imkรขnฤฑndan yararlanacaklardฤฑr dedi.
Gelir testi yaptฤฑrmฤฑล, primleri รถdememiล olanlar
Daha รถnce gelir tespiti yaptฤฑrdฤฑฤฤฑ halde prim borรงlarฤฑnฤฑ รถdememiล olanlarฤฑn da SGK il ve ilรงe mรผdรผrlรผklerine baลvurarak borรงlarฤฑnฤฑ yapฤฑlandฤฑrabileceklerini vurgulayan Yฤฑldฤฑz, Gelir tespiti sonucunda hane halkฤฑ gelirinin kiลi baลฤฑna brรผt asgari รผcretin รผรงte birinden az olmasฤฑ halinde ise borรงlar tamamen silinecek. Ancak Torba Yasanฤฑn getirdiฤi imkรขnlardan faydalanmak iรงin dava aรงฤฑlmamฤฑล olmasฤฑ ya da sรผrmekte olan davadan vaz geรงilmesi gerekiyor uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
7 milyon kiลi borรงlandฤฑrฤฑldฤฑ
Gelir tespiti uygulamasฤฑnฤฑn milyonlarca vatandaลฤฑ maฤdur ettiฤine deฤinen Yฤฑldฤฑz, Genel Saฤlฤฑk Sigortasฤฑ, 7 milyon kiลiyi toplam 9 milyar lira prim borcuyla karลฤฑ karลฤฑya bฤฑraktฤฑ” dedi ve ekledi:
“รrneฤin, okulunu bitiren ancak iล bulamayan milyonlarca genรง, borรง yรผzรผnden saฤlฤฑk hizmeti alamฤฑyor, hastane kapฤฑlarฤฑndan geri รงevriliyor. Bu durumdaki genรงlerin kendileri adฤฑna tahakkuk ettirilmiล yรผksek borรงtan kurtulmalarฤฑ iรงin gelir testini yaptฤฑrmalarฤฑ gerekiyor.”
Yapฤฑlan yasal dรผzenlemelerin, Tรผrkiyede iลsizlik ve eฤitimsizlik gerรงeฤi sebebiyle vatandaลlara รงรถzรผm getirmekten uzak kaldฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Yฤฑldฤฑz, “Vatandaลlarฤฑn bรผyรผk bir kesimi nereye baลvuracaฤฤฑnฤฑ bilmiyor. Kaldฤฑ ki, konuyla ilgili รงevreler gelir testi baลvurularฤฑnฤฑn รงok az seviyede olduฤunu ifade ediyor” dedi ve ลรถyle aรงฤฑkladฤฑ:
“Bu tespite gรถre hane gelirinin kiลi baลฤฑna brรผt asgari รผcretin รผรงte birinin รผzerinde olmasฤฑ durumunda prim borรงlarฤฑ silinmiyor; ancak yapฤฑlandฤฑrฤฑlฤฑyor. Ayrฤฑca, sosyal dayanฤฑลma ve yardฤฑm vakฤฑf mรผdรผrlรผkleri, hanenin yapฤฑ sฤฑnฤฑfฤฑ, mevki, รงevresel istihbaratฤฑ da deฤerlendiriyor ve GSS iรงin devlet desteฤi verilmeyerek, prim tahakkuk ettirilebiliyor. Torba Yasada sigorta primleri sebebiyle dava aรงmฤฑล olanlar da kapsam dฤฑลฤฑ bฤฑrakฤฑldฤฑ.
Asgari รผcretin iki katฤฑ prim borcu yansฤฑtฤฑlฤฑyor
Gelir tespiti yaptฤฑrmayanlarฤฑn, “asgari รผcretin iki katฤฑ geliri var” kabul edildiฤini vurgulayan Yฤฑldฤฑz, mevcut durumda bu kiลilerin 305 lira prim รถdemeleri gerektiฤini vurguladฤฑ ve “Tรผrkiye gerรงeฤini gรถz รถnรผnde bulundurursak iลsiz insanlarฤฑn birรงoฤunun baลvurma zorunluluฤundan haberdar olmamasฤฑ, nereye baลvuracaฤฤฑnฤฑ bilmemesi, ya da ihmalinden dolayฤฑ brรผt asgari รผcretin iki katฤฑ รผzerindeki gelir seviyesinden prim borcunu รถdemekle karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor” dedi.
Bu yรถntem nedeniyle milyonlarca insanฤฑn maฤdur olduฤunu da vurgulayan Yฤฑldฤฑz, “Geliลen teknoloji gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda devletin ลahฤฑslarฤฑn menkul, gayrimenkul ve diฤer varlฤฑklarฤฑnฤฑ sistem รผzerinden tespiti mรผmkรผndรผr” dedi ve ekledi:
“Nitekim Torba Yasa kapsamฤฑnda baลvuranlarฤฑn mal varlฤฑฤฤฑ ve gelir durumu sistem รผzerinden kontrol ediliyor, รผzerine kayฤฑtlฤฑ gayrimenkulรผ bulunanlara prim tahakkuk ettiriliyor. Oysa yetkililerce รผlkemizdeki yรผksek iลsizlik ve eฤitimsizlik oranlarฤฑ gรถz ardฤฑ edilerek, vatandaลa, ‘sen gelir tespiti yaptฤฑrmadฤฑn, o zaman asgari รผcretin iki katฤฑ gelir รผzerinden prim รถdeyeceksin’ ลeklinde yaklaลฤฑm sergileniyor.”
Tebligattan haberi olmayanlar var
Torba Yasanฤฑn milyonlarca vatandaลฤฑn sorununa รงรถzรผm getirmekten uzak olduฤuna iลaret eden Yฤฑldฤฑz, geรงmiลte hiรง geliri olmadฤฑฤฤฑ halde borรงlandฤฑrฤฑlmฤฑล kiลilerin ลimdiki gelir durumlarฤฑna gรถre prim yansฤฑtฤฑlmasฤฑnฤฑn da adil olmadฤฑฤฤฑna dikkat รงekerek, ลรถyle devam etti:
“Borรงlandฤฑrma dรถnemindeki gelir dรผzeyinin dikkate alฤฑnarak tahakkuk yapฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Ayrฤฑca kฤฑrsal kesimdeki insanlarฤฑmฤฑzฤฑn adres kaydฤฑ kasaba ve kรถylerinde gรถzรผktรผฤรผnden gรถnderilen borรง tebligatฤฑ buradaki yakฤฑnlarฤฑ tarafฤฑndan alฤฑnฤฑyor ama mahiyeti ve รถnemi anlaลฤฑlmadฤฑฤฤฑndan borรงlandฤฑrฤฑlan kiลiye bilgi dahi verilmiyor. Bu nedenle binlerce insanฤฑn kendilerine yapฤฑlan tebligattan haberi bile olmuyor.
