Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤi (TZOB) Genel Baลkanฤฑ ลemsi Bayraktar, รผlkemizde รผretilen ve Doฤu Karadeniz Bรถlgesinin en รถnemli geรงim kaynaklarฤฑndan olan รงay, son dรถnemlerde fiyatlarฤฑyla รผreticiyi maฤdur eden รงiฤ sรผt, รผlkemizde รผreticimizi ciddi zararlara uฤratan kuraklฤฑk ve ลanlฤฑurfa’da yaลanan elektrik kesintileri hakkฤฑnda aรงฤฑklama yaptฤฑ. Aรงฤฑklama รถncesi รผlkemizde ardฤฑ ardฤฑna yaลanan felaketlere deฤinen Bayraktar, tรผm vatandaลlara geรงmiล olsun dileklerini iletti:
“Temmuz ayฤฑnda ardฤฑ ardฤฑna รงฤฑkan yangฤฑnlarda ciฤerimiz yandฤฑ. Daha yangฤฑnฤฑn yaralarฤฑnฤฑ saramadan Karadeniz Bรถlgesindeki sel felaketiyle sarsฤฑldฤฑk, onlarca canฤฑmฤฑzฤฑ kaybettik. Yรผzlerce tarฤฑm arazisi, ev, iลyerleri ve araรงlar sel sularฤฑ altฤฑnda kaldฤฑ. Felaketlerde hayatฤฑnฤฑ kaybeden vatandaลlarฤฑmฤฑza Allah’tan rahmet, acฤฑlฤฑ ailelerine sabฤฑrlar dilerim. Yaralanan vatandaลlarฤฑmฤฑza da geรงmiล olsun dileklerimi iletiyorum. Allah รผlkemizi ve vatandaลlarฤฑmฤฑzฤฑ tรผm felaketlerden korusun.”
“รay รผretimi รผlkemizi dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑktan kurtardฤฑ”
TZOB Genel Baลkanฤฑ Bayraktar, รผlkemizde รงay tarฤฑmฤฑnฤฑn, Doฤu Karadeniz Bรถlgesi’nde Artvin, Rize, Trabzon, Giresun ve Ordu illerinde yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek รงay konusunda yaลanan son geliลmelere deฤindi: “Bรถlgede bulunan kรผรงรผk arazilerde 200 bin รงiftรงi ailesi tarafฤฑndan yaklaลฤฑk 834 bin dekar alanda 1 milyon 420 bin ton civarฤฑnda yaล รงay รผretilmektedir. Toplulaลtฤฑrmanฤฑn henรผz yapฤฑlmamasฤฑ nedeniyle iลletme รถlรงeฤinin kรผรงรผk olmasฤฑ รถnemli sorunlardan biridir. ฤฐลletme รถlรงeฤinin bรผyรผtรผlmesi iรงin mutlaka toplulaลtฤฑrma yapฤฑlmalฤฑdฤฑr. ฤฐลletmelerin kรผรงรผk รถlรงekli olmasฤฑ yanฤฑnda รงay bahรงelerinin giderek yaลlanmasฤฑ ve aลฤฑrฤฑ yaฤฤฑลlar nedeniyle toprak yapฤฑsฤฑnฤฑn bozulmasฤฑ gibi sorunlara da acil รงรถzรผm รผretilmesi gerekmektedir. Bu baฤlamda, yaลlanmฤฑล รงay bahรงelerinin yenilenmesi, genรงleลtirilmesi ve toprak yapฤฑsฤฑnฤฑn iyileลtirilmesi aลamasฤฑnda รงay รผreticilerimiz devlet tarafฤฑndan daha fazla desteklenmelidir. 2016 yฤฑlฤฑndan bu yana kiloda 13 kuruล olarak รถdenen destek miktarฤฑ da artฤฑrฤฑlmalฤฑdฤฑr.”
“รay hasadฤฑnฤฑn devam ettiฤi ilรงelerde รถzel sektรถrรผn alฤฑm fiyatlarฤฑ kiloda 2 buรงuk liraya gerilemiลtir”
Bayraktar, Doฤu Karadeniz Bรถlgemizde รงay hasadฤฑnฤฑn mayฤฑs ayฤฑnda baลladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, bรถlgenin iklimi ve coฤrafi yapฤฑsฤฑ nedeniyle รผreticilerimiz oldukรงa zor ลartlar altฤฑnda รงay yetiลtiriciliฤi yapmaktadฤฑr” diyerek ลu aรงฤฑklamalarฤฑ yaptฤฑ: “รreticilerimizin bin bir zorlukla รผreterek hasat ettiฤi yaล รงayฤฑn bekletilmeden en kฤฑsa sรผrede iลlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle yaล รงay alฤฑmlarฤฑnฤฑn, รผrรผn kalite kaybฤฑna uฤramadan ve รผreticilerimiz maฤdur edilmeden yapฤฑlmasฤฑ รผreticilerimizin en bรผyรผk isteฤidir. รayฤฑn bรถlge ve รผlke ekonomisi รผzerine katkฤฑlarฤฑ dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda yaล รงay alฤฑm fiyatฤฑ รผreticilerimiz aรงฤฑsฤฑndan hayati รถneme sahiptir. รzel sektรถrรผmรผz รงay alฤฑm fiyatlarฤฑnda รผreticilerimizin emeฤini ve alฤฑn terini dikkate almalฤฑdฤฑr. รAYKUR ile รถzel sektรถr arasฤฑndaki yaล รงay alฤฑm fiyatฤฑnฤฑn farklฤฑlฤฑฤฤฑ ve รAYKUR kotalarฤฑnฤฑn yetersizliฤinden kaynaklanan sorunlar รผreticilerin her sezon daha fazla maฤduriyetine sebep olmaktadฤฑr. Yaล รงayฤฑn hasat edildikten sonra bekletilme sรผresinin az olmasฤฑ ve รAYKUR’un alฤฑm kapasitesinin sฤฑnฤฑrlฤฑ olmasฤฑ gibi nedenlerle รผreticiler รผrรผnlerinin รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑ da รถzel sektรถre satmaktadฤฑr. Bรถlgede yaล รงay alฤฑmlarฤฑnฤฑn yรผzde 53,3’รผ รAYKUR, yรผzde 46,7’si รถzel sektรถr tarafฤฑndan yapฤฑlmaktadฤฑr. รAYKUR’ un kotalarฤฑnฤฑn dฤฑลฤฑnda kalan รงay alฤฑmlarฤฑnฤฑ fฤฑrsat olarak gรถren รถzel sektรถrรผmรผz aรงฤฑklanan fiyatฤฑn altฤฑnda alฤฑm yaparak รผreticileri maฤdur etmektedir. รzel sektรถrรผn aรงฤฑklanan fiyatlar doฤrultusunda alฤฑm yapmasฤฑ iรงin gerekli tedbirler alฤฑnmalฤฑdฤฑr. รAYKUR kotalarฤฑ artฤฑrฤฑlarak fiyat istikrarฤฑ saฤlanmalฤฑdฤฑr. Bu yฤฑl รAYKUR tarafฤฑndan aรงฤฑklanan taban fiyat kiloda 3,87 lira iken, รงay hasadฤฑnฤฑn devam ettiฤi ilรงelerde รถzel sektรถrรผn alฤฑm fiyatlarฤฑ kiloda 2 buรงuk liraya kadar gerilemiลtir. Bu durumda รผretilen รงayฤฑn yarฤฑya yakฤฑnฤฑ dรผลรผk fiyattan pazarlanmaktadฤฑr. รzel sektรถr, รAYKUR’un iลleme kapasitesi ve alฤฑm miktarฤฑnฤฑn yetersizliฤini ve รงiftรงimizin bir an รถnce รผrรผnรผnรผ hasat ederek borรงlarฤฑnฤฑ kapatma isteฤini fฤฑrsat olarak gรถrmemelidir. Diฤer taraftan รถzel sektรถr รผreticilerimize bazen teslim edilen yaล รงay karลฤฑlฤฑฤฤฑnda, para yerine yรผzde 25 ila 50 arasฤฑnda deฤiลen oranda kuru รงay vermeyi teklif etmektedir. Bรถylece pazarlama iลini รผreticiye yaptฤฑrmakta ve kuru รงayฤฑ da piyasa satฤฑล fiyatฤฑndan รผreticiye satmaktadฤฑr. รreticilerimizi zararฤฑna da olsa รผrรผn teslim etmek zorunda bฤฑrakmaktadฤฑr. Bugรผn bรถlgede รAYKUR olmasa รงay fiyatlarฤฑnฤฑn daha da gerileyeceฤi ortadadฤฑr. รay รผretim havzasฤฑ haline gelen bรถlgenin istikrarlฤฑ bir ลekilde รผretime devam edebilmesi iรงin รถzel sektรถrรผmรผzรผn de fiyat konusunda en az รAYKUR kadar gayret gรถstermesi gerekmektedir. Coฤrafi konumu nedeniyle รงayฤฑn dฤฑลฤฑnda yetiลtirilecek รผrรผnleri รงok fazla seรงme ลansฤฑ bulunmayan รผreticilerimiz maฤdur edilmemelidir. รzel sektรถrรผmรผzรผ yaล รงay alฤฑmlarฤฑnda รผreticilerimize haklarฤฑnฤฑ vermede daha dikkatli ve adaletli olmaya davet ediyoruz.” “รay รผreticisinin ana gรผvencesi รAYKUR’dur”
Bayraktar รผreticilerin en รถnemli gรผvencelerinden birinin รAYKUR olduฤunu belirtti, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ: “รAYKUR’un yapฤฑsal iyileลtirmelerle birlikte alฤฑm kapasitesi ve sektรถrdeki gรผcรผ artฤฑrฤฑlarak yeri korunmalฤฑdฤฑr. รzellikle รถzel sektรถrde fiyatlarฤฑn fazla gerilediฤi dรถnemlerde รAYKUR’un fabrika kiralamasฤฑ saฤlanmalฤฑ ve รถzel sektรถrรผn dรผลรผk fiyatlarฤฑna รงiftรงi mecbur bฤฑrakฤฑlmamalฤฑdฤฑr. Bu sezon รAYKUR’ un birinci sรผrgรผn dรถnemi yaล รงay alฤฑm kotasฤฑ dekara 600 kg olarak, ikinci sรผrgรผn de ise 450 kg olarak belirlendi. รreticilerin deฤeri fiyattan daha fazla รผrรผn satabilmeleri iรงin รAYKUR, ikinci sรผrgรผn รงay alฤฑm kotasฤฑnฤฑ dekarda 550 kilograma yรผkseltmelidir.”
“รay รผreticisi kanunun bir an evvel รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑ beklemektedir”
Yฤฑllardฤฑr รงay alฤฑmฤฑ ve pazarlama konusunda รผreticilerin karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ sorunlarฤฑn รงรถzรผmรผnรผn รay Kanunu’nun รงฤฑkarฤฑlmasฤฑndan geรงmekte olduฤunu vurgulayan Bayraktar, “รay Kanunu’ taslak รงalฤฑลmalarฤฑ Ziraat Odalarฤฑmฤฑzฤฑn da iรงinde olduฤu tรผm ilgili kurum ve kuruluลlarฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑ ile tamamlanarak Tarฤฑm ve Orman Bakanlฤฑฤฤฑna iletilmiลtir” dedi ve รผreticinin kanundan beklentilerini aรงฤฑkladฤฑ:
-รay yetiลtirilen alanlarฤฑn coฤrafi durumunun dikkate alฤฑnmasฤฑ,
-รay iลletmelerinin yapฤฑsฤฑ ve รงiftรงilerin sosyal ลartlarฤฑnฤฑn gรถz ardฤฑ edilmemesi,
-Aรงฤฑklanan taban fiyatฤฑn altฤฑnda รผrรผn pazarlanmasฤฑnฤฑ azaltarak รผreticinin istismarฤฑnฤฑ รถnleyen, emeฤini koruyan รAYKUR’ un daha fazla gรผรงlendirilerek varlฤฑฤฤฑnฤฑ korumasฤฑ,
-Gereksiz harcamalarฤฑn engellenerek รงay รผreticisine ve kuru รงay รผretimine odaklanmasฤฑ,
-รAYKUR’un รงay kota miktarฤฑ ile iลleme kapasitesinin artฤฑrฤฑlmasฤฑ,
-Kaรงak รงay giriลlerinin รถnlenmesi,
-รKS’ye kayฤฑtlฤฑlฤฑk oranฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ
-รay bahรงelerinin yenilenmesi, genรงleลtirilmesi ve desteklerin artฤฑrฤฑlarak devam ettirilmesi,
-รzel sektรถrรผn aรงฤฑklanan fiyatlardan alฤฑm yapmasฤฑ iรงin gerekli tedbirlerin alฤฑnmasฤฑ gibi konular hazฤฑrlฤฑklarฤฑ devam eden รay Kanunu’ndan รผreticilerin olmazsa olmaz รถncelikli beklentileridir. Bu konularฤฑn yasal bir dayanaฤa kavuลturulmasฤฑ รงay sektรถrรผnde sฤฑk gรถrรผlen keyfรฎ uygulamalara engel olacaktฤฑr. รay รผreticisi kanunun bir รถnce รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑ beklemektedir. Kanun taslaฤฤฑnฤฑn Meclisten bir an รถnce geรงirilmesi ve yayฤฑmlanmasฤฑ konusunda TZOB olarak Bakanlฤฑฤฤฑmฤฑza her tรผrlรผ desteฤi vermeye hazฤฑrฤฑz.”
“รiftรงi doฤduฤu yerden gรถรง etmek zorunda bฤฑrakฤฑlmamalฤฑdฤฑr”
Bayraktar, kรผรงรผk ve sฤฑnฤฑrlฤฑ arazilerde รผretim yapan รผreticimize bรถlgenin en รถnemli รผrรผnรผ olan รงaydan geรงimlerini temin etmeleri iรงin gerekli desteklerin verilmesi gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงizerek sรถzlerine ลรถyle devam etti: “Doฤu Karadeniz Bรถlgesini รงay รผretim havzasฤฑ haline getiren, zor ลartlar altฤฑnda รผretim yapan ve zaman zaman doฤal afetlerle karลฤฑ karลฤฑya kalan รผreticilerimiz doฤduklarฤฑ yerde istihdam edilmeli ve bu coฤrafyadan gรถรง etmek zorunda bฤฑrakฤฑlmamalฤฑdฤฑr. Artan girdi maliyetleri ve pandemi sรผreci ile zor bir รผretim sezonu yaลayan รผreticiler aynฤฑ zamanda doฤal afetlerle de karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑ. Yaz aylarฤฑnฤฑ yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz bu gรผnlerde รงay รผretiminin yapฤฑldฤฑฤฤฑ ve hasadฤฑn devam ettiฤi Rize’nin Merkez, รayeli, Ardeลen, Fฤฑndฤฑklฤฑ, Pazar ve Gรผneysu ilรงeleri ile Artvin ilinin Arhavi ve Murgul ilรงelerinde sel ve heyelan afeti meydana geldi. Gerรงekleลen aลฤฑrฤฑ yaฤฤฑล sonucu oluลan sel ile dereler taลmฤฑล, heyelan olmuล, yollarla birlikte รงiftรงilerin evleri de sular altฤฑnda kalmฤฑล ve รงaylฤฑklar zarar gรถrmรผลtรผr. Zamanฤฑnda รงayฤฑnฤฑ toplayamayan, heyelan sonucu รงay bahรงesini kaybeden รงiftรงiler zor durumdadฤฑr. Afetlerden zarar gรถren รงay รผreticilerine ve yine bu รผretim sezonunda baลta kuraklฤฑk olmak รผzere doฤal afet yaลayan tรผm รงiftรงilerimize dekar baลฤฑna nakdi destek yardฤฑmฤฑ yapฤฑlmalฤฑ, Tarฤฑm Kredi kooperatifleri ve bankalara olan kredi borรงlarฤฑ faizsiz olarak uzun vadeli yapฤฑlandฤฑrฤฑlmalฤฑdฤฑr.” “Yerli รผretim รงayฤฑmฤฑzdan vazgeรงemeyiz” “Tรผrkiye kiลi baลฤฑna รงay tรผketiminde dรผnyada birinci sฤฑradadฤฑr” vurgusunu yapan Bayraktar, Tรผrk toplumunun yerli รผretimden demlenen รงayฤฑ รงok sevdiฤini belirtti: “Tรผrk toplumunun kolay kolay da yerli รงay tiryakiliฤinden vazgeรงmesi beklenmemelidir. Bu nedenle, bazฤฑ tarฤฑm รผrรผnlerinde olduฤu gibi รงayda da ithalat yoluyla talebe cevap verme yaklaลฤฑmฤฑ รผlkemize รงok pahalฤฑya mal olur. Ancak, รงay รผreticilerimizin emeฤinin hakkฤฑ tam olarak verilirse Karadeniz bรถlgemizde รผretim devam eder. ลayet bu saฤlanmazsa ithalat yoluyla รงay ihtiyacฤฑmฤฑzฤฑ karลฤฑlamak sรผrdรผrรผlebilir bir yol olmayacaktฤฑr.”
“รiฤ sรผt รผreticisinin alฤฑm gรผcรผ, รผretimi devam ettirecek seviyede deฤildir”
Bayraktar, Ulusal Sรผt Konseyi’nin en son toplantฤฑsฤฑnda รงiฤ sรผt tavsiye fiyatฤฑnฤฑ 1 Temmuz-31 Aralฤฑk 2021 dรถneminde altฤฑ ay sรผreyle brรผt 3 lira 20 kuruล olarak sabitlediฤini hatฤฑrlatarak, “Bu fiyat sรผt รผreticilerinin zarar etmesine neden olacaktฤฑr. รnรผmรผzdeki dรถnemde dรถviz kur artฤฑลlarฤฑnฤฑn yem baลta olmak รผzere diฤer maliyetlere olasฤฑ etkileri de dikkate alฤฑnarak fiyatlar yeniden belirlenmelidir” dedi.
“รiฤ sรผt รผreticisinin alฤฑm gรผcรผ รผretimi devam ettirecek seviyede deฤildir” diyen Bayraktar, sรผte iliลkin geliลmeleri ลรถyle deฤerlendirdi: “รreticilerimiz ocak ayฤฑnda bir litre sรผt sattฤฑฤฤฑnda 1,1 kilo yem alabilirken, temmuz ayฤฑnda ancak 0,97 kilo yem alabilmiลtir. Yani bir kilo sรผtle bir kilo bile yem alamamฤฑลtฤฑr. Bilim insanlarฤฑmฤฑz sรผrdรผrรผlebilir รผretim iรงin paritenin 1,5 olmasฤฑ gerektiฤini sรถylemektedirler. Mevcut yem fiyatlarฤฑna gรถre olmasฤฑ gereken รงiฤ sรผt fiyatฤฑ 4 lira 57 kuruลtur. Hรขlbuki sรผt fiyatlarฤฑ 1 Temmuz-31 Aralฤฑk 2021 dรถneminde altฤฑ ay sรผreyle brรผt 3 lira 20 kuruล olarak sabitlenmiลtir. Ama รผreticinin eline geรงen net fiyat ise 2 lira 94 kuruลtur. Aradaki fark รงiฤ sรผt fiyatlarฤฑnฤฑ artฤฑrarak, yem fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrerek ya da รงiฤ sรผt primini artฤฑrarak ve destekleri zamanฤฑnda รถdeyerek kapatฤฑlabilir. รiฤ sรผt fiyatlarฤฑ รถnรผmรผzdeki dรถnem iรงin bu ลekilde uygulanmaya devam ederse daha รถnceki aรงฤฑklamalarฤฑmฤฑzda da sรผrekli vurguladฤฑฤฤฑmฤฑz gibi ne yazฤฑk ki hayvanlar kesime gidecek, yeni bir kriz kaรงฤฑnฤฑlmaz olacaktฤฑr.”
“Yem fiyatlarฤฑ geรงen yฤฑla gรถre ciddi oranda artmฤฑลtฤฑr”
Bayraktar, “Fabrika yemi fiyatlarฤฑnฤฑn Temmuz ayฤฑnda dรถviz kurunda yaลanan gerilemeler ve TMO’nun piyasaya ucuz hammadde vermesiyle ancak yรผzde 2 civarฤฑnda gerilemiลtir. Bu dรผลรผล yeterli deฤildir. รreticilerimiz daha bรผyรผk dรผลรผลler saฤlayacak mรผdahaleler beklemektedir” diyerek, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ: “Sรผt yemi fiyatlarฤฑna son yedi ayda yรผzde 27,9, son bir yฤฑlda ise yรผzde 62,7 oranฤฑnda zam geldi. รiฤ sรผt fiyatlarฤฑ yฤฑlsonuna kadar sabitlendi, ama yem fiyatlarฤฑnฤฑn ne kadar yรผkseleceฤini kimse bilmiyor. Merkez Bankasฤฑ piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ 2021 Aฤustos anketine gรถre yฤฑlsonu dolar kuru beklentisi 8,94 olarak tahmin edilmektedir. Yani yฤฑlsonuna kadar dรถviz kurunun artacaฤฤฑ, kendisine baฤlฤฑ yem fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ da tetikleyeceฤi gรถrรผnmektedir. Yฤฑlsonuna kadar sabitlenen รงiฤ sรผt fiyatlarฤฑnฤฑn bu รถngรถrรผ dikkate alฤฑnarak yukarฤฑ yรถnlรผ revize edilmesi elzemdir.”
“Son yedi aydฤฑr รงiฤ sรผt destekleri รถdenmiyor”
“รiฤ sรผt fiyatlarฤฑ belirlenirken devletin verdiฤi desteklerde dikkate alฤฑnmakta, teลviklerle รผreticinin eline geรงecek para รผzerinden hesaplar yapฤฑlmaktadฤฑr. Bu ลekilde yapฤฑlan hesaplamanฤฑn doฤru olmadฤฑฤฤฑnฤฑ yedi aydan beri รถdenmeyen desteklerle daha iyi gรถrรผyoruz” vurgusu yapan Bayraktar, ลรถyle devam etti: “2021 yฤฑlฤฑ iรงerisinde รผreticilerimize hak ettikleri primler henรผz รถdenmedi. Paranฤฑn da bir deฤerinin olduฤunu anlamak lazฤฑm. Ocak ayฤฑnda verilecek para aฤustos ayฤฑnda verilince ne yazฤฑk ki yeterli etkiyi yapmฤฑyor. ฤฐstediฤimiz sonucu almak iรงin destekler sanayicinin รผreticiye รถdeme yaptฤฑฤฤฑ dรถnemle yani sรผtรผn teslimini takiben aynฤฑ zamanda yapฤฑlmalฤฑdฤฑr. Unutulmamalฤฑdฤฑr ki, zamanฤฑnda รถdenmeyen desteklerin รผreticilerimize katkฤฑsฤฑ yeterli deฤildir. รiฤ sรผt piyasasฤฑnda fedakรขrlฤฑk bugรผne kadar hep รงiฤ sรผt รผreticisinden beklendi. รreticimiz de bu beklentiyi yฤฑllardan beri fazlasฤฑyla yerine getirdi. รok kรผรงรผk kรขr paylarฤฑyla hatta รงoฤu zaman zararฤฑna sรผtรผnรผ satmayฤฑ kabul etti. Ancak, artฤฑk fedakรขrlฤฑk yapacak bir gรผcรผ kalmamฤฑลtฤฑr. Adil iลleyen bir sรผt piyasasฤฑ iรงin bu sektรถre hizmet eden, girdi saฤlayan herkesin รถzveriyle elini taลฤฑn altฤฑna koymasฤฑnฤฑn zamanฤฑ gelmiลtir. รretici biterse, sรผt de biter.”
“Kuraklฤฑktan zarar gรถren รผreticilere kuraklฤฑk yardฤฑmฤฑ bir an รถnce รถdenmelidir” Bayraktar, kuraklฤฑk ile ilgili yaลanan son geliลmeleri de deฤerlendirdi: “Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤi’nin mayฤฑs baลฤฑnda hazฤฑrladฤฑฤฤฑ Kuraklฤฑk Raporu’nda kuraklฤฑktan zarar gรถren il sayฤฑsฤฑ 22 iken mayฤฑs ayฤฑ sonunda 41’e yรผkseldi. Ancak mayฤฑs ayฤฑ yaฤฤฑลlarฤฑnฤฑn Tรผrkiye genelinde geรงen yฤฑlฤฑn mayฤฑs ayฤฑna gรถre yรผzde 66 dรผลรผk olmasฤฑ, Marmara bรถlgesi hariรง tรผm bรถlgelerde yaฤฤฑลlarฤฑn azalmasฤฑ nedeniyle kuraklฤฑktan etkilenen il sayฤฑsฤฑ artarak haziran baลฤฑnda 52’ye รงฤฑktฤฑ. Yaฤฤฑลlarda gรถrรผlen anormal dรผลรผลler rekolte tahminlerinde de ciddi sapmalara neden olmuลtur. Hububat ve baklagiller kuraklฤฑktan en fazla etkilenen รผrรผnlerdir. Arpa, buฤday ve kฤฑrmฤฑzฤฑ mercimekte รถnemli รผretim kayฤฑplarฤฑ olmuลtur. Ayrฤฑca kuraklฤฑk, yeni ekilen mฤฑsฤฑr, ลekerpancarฤฑ, patates, yeลil mercimek ve sebzeleri de olumsuz etkilemiลtir. Meyveler, yem bitkileri ve meralar da susuzluktan zarar gรถren tarฤฑm alanlarฤฑdฤฑr. Bunun sonucunda piyasada yaลanan arz-talep dengesizliฤi sadece รผreticileri deฤil tรผketiciyi de olumsuz etkilemekte ve tarฤฑm รผrรผnleri fiyatlarฤฑ istikrarsฤฑz hale gelmektedir. Tarฤฑmsal รผretimde sรผrdรผrรผlebilirliฤi saฤlamanฤฑn ve gฤฑda tedarik zincirini zaafa uฤratmamanฤฑn birinci ve vazgeรงilemez yolu desteklerdir. Dolayฤฑsฤฑyla, kuraklฤฑk destek รถdemelerinin kuraklฤฑk ลartlarฤฑna gรถre gรผncellenmesi ve mutlaka vakit kaybedilmeden รถdenmesi gerekir. Hem Meteoroloji Genel Mรผdรผrlรผฤรผmรผz hem de kuraklฤฑk konusunda รงalฤฑลmalar yapan uluslararasฤฑ kuruluลlar bu yฤฑl รผlkemizde son 50 yฤฑlฤฑn en kurak aylarฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑลlardฤฑr. Tรผrkiye tarฤฑmฤฑnฤฑn adeta ateลten gรถmleฤi olan dรถviz kuruna baฤlฤฑ girdilerdeki enflasyon รผstรผ fiyat artฤฑลlarฤฑ, tarฤฑmsal desteklerdeki yetersizlik gibi รผretim yapmayฤฑ olumsuz etkileyen sorunlara bir de aลฤฑrฤฑ kuraklฤฑฤฤฑn eklenmesi รผreticilerimizi fazlasฤฑyla maฤdur etmektedir. Dekar baลฤฑna en fazla 100 lira olarak belirlenen desteklemelerin รถdenmesinde yaลanan belirsizliklerin ilgili kurumlarca bir tรผrlรผ bertaraf edilememesi sonucunda รผreticilerimizin bรผyรผk bir bรถlรผmรผ maalesef tarฤฑma kรผsmek รผzeredirler. Onlarฤฑn tarฤฑmsal รผretimi terk etmesi beraberinde baลka sosyal ve ekonomik sorunlarฤฑ da getirecektir. Yaลanan kรผskรผnlรผฤรผ bir nebze azaltacaฤฤฑna inandฤฑฤฤฑmฤฑz kuraklฤฑk desteฤinin kรผรงรผk miktarda olmasฤฑna raฤmen en kฤฑsa zamanda รงiftรงilerimizin hesaplarฤฑna yatฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ bekliyoruz. Ancak, ลimdiye kadar yetkililer tarafฤฑndan desteklerin ne zaman รถdeneceฤi net olarak aรงฤฑklanmadฤฑ. Kuraklฤฑฤฤฑn tarฤฑmsal รผretim รผzerindeki yok edici etkilerine en yakฤฑndan tanฤฑk olan toplum kesimi รผreticilerimizdir. Bu nedenle รผreticilerin sesine mutlaka kulak vermemiz gerekir. Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤi olarak yayฤฑnladฤฑฤฤฑmฤฑz kuraklฤฑk konulu raporlardaki รถngรถrรผlerimizin neredeyse tamamฤฑ gerรงekleลmiลtir. Bu nedenle, kuraklฤฑฤฤฑn yakฤฑcฤฑ etkilerini en aza indirmek amacฤฑyla hazฤฑrladฤฑฤฤฑmฤฑz ve kamuoyuyla, ilgili kurum ve kuruluลlarla sรผrekli paylaลtฤฑฤฤฑmฤฑz taleplerimizin bir an รถnce gerรงekleลtirilmesini bekliyoruz. “ลanlฤฑurfa’da elektrik kesintilerine bir an รถnce son verilmelidir” Bayraktar, geรงtiฤimiz hafta yaptฤฑฤฤฑ basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑnda ele aldฤฑฤฤฑ tarฤฑmsal sulamada kullanฤฑlan elektrik kesintileriyle ilgili olarak da deฤerlendirme yaptฤฑ: “Ortaya koyduฤumuz haklฤฑ gerekรงelere raฤmen talebimiz ilgili elektrik daฤฤฑtฤฑm kurumlarฤฑ tarafฤฑndan yeterince dikkate alฤฑnmamฤฑล olup kesintiler sรผrmektedir. Elektrik kesintisi nedeniyle sulamada yaลanacak kayฤฑplar beraberinde bitkisel รผretimde ciddi miktarda azalmalara neden olacaฤฤฑndan gerek Birliฤimiz gerekse รผyemiz Ziraat Odalarฤฑ tarafฤฑndan tarฤฑmsal sulamayฤฑ engelleyecek elektrik kesintilerinin yapฤฑlmamasฤฑna iliลkin taleplerimizin yerine getirilmesi gerekmektedir. Plansฤฑz, programsฤฑz ve sulama zamanlarฤฑ dikkate alฤฑnmadan yapฤฑlan bu kesintilerden รผrรผn kaybฤฑna uฤrayacak รผreticilerimizin zararlarฤฑnฤฑ kim karลฤฑlayacaktฤฑr? Elektrik daฤฤฑtฤฑm ลirketlerinin sulama kesintisine sebebiyet verdikleri iรงin รผreticiler adฤฑna doฤacak tazminat haklarฤฑyla ilgili birinci derecede sorumlu olacaklarฤฑ unutulmamalฤฑdฤฑr. Haklฤฑ taleplerimizin dikkate alฤฑnmasฤฑnฤฑ bekliyoruz. Bu yฤฑl tarฤฑm sektรถrรผ kuraklฤฑk, sel ve diฤer doฤal afetler nedeniyle zaten ciddi kayฤฑplar yaลamฤฑล ve รผreticilerimiz zarar gรถrmรผลtรผr. Bu afetler kontrolรผ kolay olmayan doฤal felaketlerdir. Fakat elektrik kesintilerine baฤlฤฑ รผrรผn kaybฤฑnฤฑn mantฤฑklฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yapmak zordur. Bu durum รผreticiye, Tรผrk tarฤฑmฤฑna ve tรผketiciye telafisi gรผรง zararlar verir. TZOB olarak bu zararฤฑn kim tarafฤฑndan sahiplenileceฤini ve karลฤฑlanacaฤฤฑnฤฑ bilmek istiyoruz ve bunun da takipรงisi olacaฤฤฑz.”
