Avrupa Birliฤi (AB) Komisyonu Ukrayna ve Moldova‘ya “aday รผlke statรผsรผ” verilmesi tavsiyesinde bulundu.
AB Komisyonu Baลkanฤฑ Ursula von der Leyen, bugรผn Brรผksel’de yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada Ukrayna’nฤฑn “Avrupa perspektifinin” yanฤฑ sฤฑra “aday รผlke statรผsรผ” almasฤฑ gerektiฤini belirtti. “Evet, Ukrayna aday รผlke statรผsรผnรผ hak ediyor” diyen von der Leyen, รผlkenin “Avrupa rรผyasฤฑ iรงin รถlmeye hazฤฑr” olduฤunu ifade etti.
DW Tรผrkรงe’nin haberine gรถre AB Komisyonu Baลkanฤฑ von der Leyen, Ukrayna’nฤฑn komลusu Moldova’ya da “aday รผlke statรผsรผ” verilmesi tavsiyesinde bulunduklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Von der Leyen her iki รผlke iรงin รผyelik ลartฤฑnฤฑn “รถnemli reformlara devam edilmesi” olduฤunu da sรถzlerine ekledi.
Von der Leyen Gรผrcistan iรงin ise resmi olarak aday statรผsรผ olmaksฤฑzฤฑn, “Avrupa perspektifinin” sรผrdรผrรผlmesi tavsiyesinde bulundu.
Aday รผlke statรผsรผ konusunda kararฤฑ kim verecek?
AB Komisyonu’nun aday รผlke statรผsรผ verilmesi tavsiyesi, Ukrayna’nฤฑn olasฤฑ adaylฤฑk sรผreci iรงin ilk adฤฑm anlamฤฑna gelecek.
AB รผyesi 27 รผlkenin devlet ve hรผkรผmet baลkanlarฤฑ รถnรผmรผzdeki hafta Brรผksel’de yapacaklarฤฑ zirvede, komisyonun vereceฤi tavsiye kararฤฑnฤฑ uygulayฤฑp uygulamayacaklarฤฑnฤฑ gรถrรผลecek. Birliฤin doฤusundaki รผlkeler Ukrayna’nฤฑn รผyeliฤine destek verirken, diplomatlara gรถre bu konuda รงekinceleri olan รผlkeler de var. Almanya Baลbakanฤฑ Olaf Sholz, Fransa Cumhurbaลkanฤฑ Emmanuel Macron, ฤฐtalya Baลbakanฤฑ Mario Draghi ve Romanya Cumhurbaลkanฤฑ Klaus Iohannis dรผn Kiev’i ziyaretlerinde Ukrayna’nฤฑn รผyelik baลvurusuna destek verdiklerini aรงฤฑkladฤฑlar.
Ukrayna’ya bu statรผnรผn verilmesi, Rusya’nฤฑn รผlkeyi iลgaline karลฤฑ Kiev’i desteklenmesi ve AB’yle daha sฤฑkฤฑ baฤ kurmasฤฑnฤฑ saฤlamak anlamฤฑna gelecek. AB’nin doฤusundaki รผlkeler Ukrayna’ya halihazฤฑrda NATO รผyeliฤi yolunun kapalฤฑ olduฤuna dikkat รงekiyor ve en azฤฑndan AB’ye aday รผlke olmasฤฑnฤฑn kabul edilmesi gerektiฤini savunuyor. Slovakya Baลbakanฤฑ Eduard Heger bu konuda bazฤฑ รผlkelerin dile getirdiฤi รงekinceleri gidermek iรงin Ukrayna’nฤฑn AB’ye รผyelik sรผrecinin kฤฑsaltฤฑlmayacaฤฤฑnฤฑ, gereken bรผtรผn kriterleri yerine getirmek zorunda olduฤunu vurguladฤฑ. Almanya Baลbakanฤฑ Olaf Scholz da bunun altฤฑnฤฑ รงizdi.
Ukrayna AB’ye aday รผlke olmaya hazฤฑr mฤฑ?
AB’deki diplomatlarฤฑn verdiฤi kulis bilgilerine gรถre Birlik iรงindeki bazฤฑ รผlkelerin Ukrayna’nฤฑn adaylฤฑฤฤฑ konusunda kaygฤฑlarฤฑ var. Bunun en รถnemli nedenlerinden biri egemenlik konusundaki sorunlarฤฑnฤฑ รงรถzmeyen bir รผlkenin AB’ye giremeyecek olmasฤฑ. Bu sorun Rusya’nฤฑn Kฤฑrฤฑm’ฤฑ ilhak ettiฤi ve Ukrayna’nฤฑn doฤusundaki Rusya yanlฤฑsฤฑ ayrฤฑlฤฑkรงฤฑlarla รงatฤฑลmalarฤฑn baลladฤฑฤฤฑ 2014 yฤฑlฤฑndan bu yana devam ediyor. Aslฤฑnda egemenlik konusundaki sorun adaylฤฑk statรผsรผnden รงok Birliฤe fiili katฤฑlฤฑm sฤฑrasฤฑnda รถnemli hale gelecek. AB diplomatlarฤฑna gรถre ฤฐsveรง’in de aralarฤฑnda bulunduฤu bazฤฑ รผlkelerin Ukrayna’nฤฑn AB’ye รผyelik iรงin gerekli olan hukuk standartlarฤฑna uzak olduฤu yรถnรผnde de รงekinceleri var.
Ukrayna’nฤฑn Birliฤe girmesi neleri deฤiลtirir?
Fransa Cumhurbaลkanฤฑ Emmanuel Macron AB’nin baลka รผlkeleri Birliฤe kabul etmeden รถnce kendisini reformdan geรงirmek zorunda olduฤunu sรถylemiลti. Almanya Baลbakanฤฑ Olaf Scholz da AB’nin 27 รผyesinin onayฤฑnฤฑn alฤฑnmasฤฑ zorunluluฤunun ortadan kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ gerektiฤi gรถrรผลรผnde. Yaklaลฤฑk 40 milyon nรผfusa sahip Ukrayna gibi bรผyรผk bir รผlkenin Birliฤe alฤฑnmasฤฑnฤฑn รถnemli sonuรงlarฤฑ olacak. รrneฤin Brรผksel’in Ukrayna’ya ciddi mali kaynak ayฤฑrmasฤฑ gerekecek. Ukrayna AB’ye girerse Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) oy dengeleri de deฤiลecek.
Adaylฤฑk statรผsรผ ne anlama geliyor?
AB’ye adaylฤฑk statรผsรผnรผn verilmesi, รผyelik yolundaki merdivenin ilk basamaฤฤฑ anlamฤฑna geliyor. Bu da mรผzakerelere baลlanmasฤฑndan aday รผlke ile AB arasฤฑnda yeni baลlฤฑklarฤฑn aรงฤฑlmasฤฑna kadar uzun bir sรผreci kapsฤฑyor. Her adฤฑm iรงin de Birliฤin 27 รผyesinin onayฤฑ gerekiyor. Birรงok รผlke uzun yฤฑllardฤฑr Birliฤe aday. รrneฤin Tรผrkiye’nin AB’ye รผyelik sรผreci 1999 yฤฑlฤฑndan bu yana sรผrรผyor. Sฤฑrbistan 2012, Kuzey Makedonya 2005 ve Karadaฤ 2010 yฤฑlฤฑndan bu yana AB รผyelik iรงin bekliyor. Bu durum adaylฤฑk statรผsรผnรผn tek baลฤฑna AB’ye รผye olmanฤฑn garantisi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. รrneฤin Tรผrkiye ile รงok sayฤฑda mรผzakere baลlฤฑฤฤฑ aรงฤฑlmasฤฑna raฤmen AB’ye รผyeliฤine halihazฤฑrda ihtimal verilmiyor.
Ukrayna’ya dair kaygฤฑlar ciddiye alฤฑnabilir mi?
Berlin merkezli Bilim ve Politika Vakfฤฑ’ndan (SWP) Avrupa uzmanฤฑ Nicolai von Ondarza Ukrayna’ya “AB’ye aday รผlke statรผsรผ” verilmesinin bazฤฑ yรผkรผmlรผlรผklere baฤlanabileceฤini sรถylรผyor. Von Ondarza รถrneฤin hukuk devleti kaygฤฑsฤฑnฤฑn dikkate alฤฑnabileceฤini ancak diฤer yandan Ukrayna’ya AB ailesine ait olacaฤฤฑ sinyalinin de verilebileceฤini belirtiyor.
Moldova’nฤฑn AB’ye รผyelik ลansฤฑ var mฤฑ?
Ukrayna’nฤฑn yanฤฑ sฤฑra eski Sovyetler Birliฤi รผyesi iki รผlke; Moldova ve Gรผrcistan da AB’ye รผye olmak istiyor. AB Komisyonu, sadece Moldova iรงin aday รผlke statรผsรผ verilmesi tavsiyesinde bulundu. Almanya Baลbakanฤฑ Olaf Scholz Kiev ziyaretinde Moldova’ya adaylฤฑk statรผsรผ verilmesi gerektiฤini dile getirmiลti.
Ancak bu konu 27 รผye รผlke iรงinde oldukรงa tartฤฑลmalara neden oluyor. Scholz Ukrayna’nฤฑn hฤฑzlฤฑca AB รผyesi olmasฤฑ yรถnรผndeki รงaฤrฤฑlar dile getirildiฤinde, halihazฤฑrda altฤฑ Balkan รผlkesine adaylฤฑk statรผsรผ verildiฤini hatฤฑrlatmฤฑลtฤฑ. Almanya Baลbakanฤฑ AB รผyesi รผlkelere, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya ile somut mรผzakerelere baลlanmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunuyor. Baลlangฤฑรงta Fransa ve Hollanda, ลu sฤฑralar ise Bulgaristan buna karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor. Alman hรผkรผmeti ise Arnavutluk ve Kuzey Makedonya ile รผyelik gรถrรผลmelerinde artฤฑk bir adฤฑm sonrasฤฑna geรงilmesi gerektiฤini
