Tรผrkiye’de ekonomi yรถnetimi tek haneye dรผลen yฤฑllฤฑk enflasyonu “ekonomideki dengelenme sรผrecinin baลarฤฑsฤฑ” olarak yorumlarken, sokaktaki vatandaล ekonomiye olan gรผvensizlik nedeni ile dolara hรผcum ediyor.
DW’den Aram Ekin Duran’ฤฑn haberine gรถre Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre, son 1 ayda yurtiรงi yerleลiklerin dรถviz tevdiat hesaplarฤฑ 3,9 milyar dolar arttฤฑ. Son 1 haftalฤฑk artฤฑล ise 1 milyar dolarฤฑ aลtฤฑ.
193,7 milyar dolar ile rekor kฤฑrdฤฑ
Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre, 23 Aฤustos haftasฤฑnda 1,6 milyar dolar azalarak 188,9 milyar dolara gerileyen dรถviz mevduat hesaplarฤฑ, o gรผnden bugรผne geรงen son 1 ayda hฤฑzla arttฤฑ. 29 Aฤustos-27 Eylรผl arasฤฑndaki 4 haftalฤฑk sรผreรงte Tรผrkiye’deki dรถviz hesaplarฤฑ 3,9 milyar dolar yรผkseldi ve 193,7 milyar dolara ulaลarak rekor kฤฑrdฤฑ.
Son 1 yฤฑlda, Tรผrkiye’deki dรถviz hesaplarฤฑndaki para yรผzde 25,5 artarken, toplam mevduatlar iรงindeki dรถviz payฤฑ ise 2014 yฤฑlฤฑ baลฤฑndaki yรผzde 33 seviyesinden yฤฑllar itibariyle artฤฑล gรถstererek 20 Eylรผl 2019 itibariyle yรผzde 50,1’e รงฤฑkmฤฑล oldu.
YEP hedefleri kafalarฤฑ karฤฑลtฤฑrdฤฑ
Tรผrkiye’de geรงen hafta aรงฤฑklanan Eylรผl ayฤฑ enflasyonu, 26 ay aradan sonra ilk kez yฤฑllฤฑk bazda tek haneye dรผลtรผ. Bรถylelikle Eylรผl 2018’de yaลanan kur krizi ile yรผzde 24,52’ye kadar รงฤฑkan yฤฑllฤฑk enflasyon, Eylรผl 2019’da baz etkisi ile yรผzde 9,26’ya gerilemiล oldu. Yฤฑllฤฑk enflasyonun tek haneye dรผลmesini deฤerlendiren Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Berat Albayrak, “ekonomideki dengelenme sรผrecinin รงok baลarฤฑlฤฑ bir ลekilde ilerlediฤi” aรงฤฑklamasฤฑ yaptฤฑ.
Ancak รถzellikle doฤalgaz, elektrik ve benzinde birbiri ardฤฑna gelen zamlar, enflasyon hesaplamasฤฑna yรถnelik itirazlarฤฑ artฤฑrmฤฑล durumda. Sosyal medyada binlerce vatandaล, TรฤฐK verilerinin sokaktaki enflasyonu yansฤฑtmadฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnรผ dile getiriyor. Bununla birlikte 30 Eylรผl’de Berat Albayrak tarafฤฑndan aรงฤฑklanan ve รถnรผmรผzdeki 3 yฤฑlฤฑ kapsayan Yeni Ekonomi Programฤฑโnda (YEP) yer alan hedefler de kafalarฤฑ karฤฑลtฤฑrdฤฑ. Bugรผne kadar ithalata dayalฤฑ bรผyรผme modelini uygulayan Tรผrkiyeโnin 2020-2022 dรถneminde hem yรผzde 5 bรผyรผme hem de enflasyon ve cari aรงฤฑkta gerileme รถngรถrรผlmesi, pek รงok ekonomist tarafฤฑndan โizahata muhtaรงโ olarak deฤerlendirildi.
TรSฤฐAD: “Ekonomiye gรผven zayฤฑf”
Ekonomideki gรผven sorunu, iล dรผnyasฤฑ รถrgรผtleri tarafฤฑndan da dillendiriliyor. Son olarak geรงen cuma gรผnรผ Van’da gerรงekleลtirilen bir toplantฤฑda konuลan TรSฤฐAD Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Simone Kaslowski, “Ekonomiye gรผven henรผz zayฤฑf ve yatฤฑrฤฑm iลtahฤฑ son derece dรผลรผk” aรงฤฑklamasฤฑ yaptฤฑ. YEP’te yer alan hedeflere ulaลmanฤฑn ‘oldukรงa zor’ olduฤunu dile getiren Kaslowski, “รnรผmรผzdeki yฤฑl finansman maliyetlerindeki gerilemenin talebi bir miktar olumlu etkileyebileceฤini dรผลรผnรผyoruz. Ancak krizin altฤฑnda yatan asฤฑl nedenleri ortadan kaldฤฑrmadan yรผksek bรผyรผme oranlarฤฑna tekrar dรถnmemiz mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor” diye konuลtu.
Hal bรถyle olunca, ekonomide ‘kaฤฤฑt รผzerinde’ yaลanan iyileลme sokakta da hissedilmiyor. Ekonominin henรผz dรผze รงฤฑkmadฤฑฤฤฑ dรผลรผnen vatandaลlar birikimlerini Tรผrk Lirasฤฑ yerine Dolar’da deฤerlendirmeye devam ediyor.
“Dolar almak, Tรผrkiyeโde kriz dรถnemi alฤฑลkanlฤฑฤฤฑ”
Ekonomide ‘dolarizasyon’ adฤฑ verilen dรถvize yรถnelme eฤiliminin รถnรผmรผzdeki dรถnemde de devam etmesi bekleniyor. Enflasyondaki gerilemenin kalฤฑcฤฑ deฤil, geรงici olduฤunu dile getiren uzmanlara gรถre, enflasyonun yeniden yรผkseleceฤi beklentisi iรงindeki vatandaลlar, paralarฤฑnฤฑ dolarda tutmayฤฑ sรผrdรผrecekler.
Tรผrkiyeโde ayฤฑlฤฑk olarak yayฤฑnlanan ekonomi ve finans dergisi Capital’in Haber Mรผdรผrรผ ลeyma รncel Bayฤฑksel, “Tรผrkiye’de toplum her zaman bir yatฤฑrฤฑm aracฤฑ olarak dolarฤฑ gรผvenli bulur” diyor. Son 1 yฤฑlda vatandaลlarฤฑn ekonomideki sorunlar nedeni ile ‘tramvatik’ bir sรผreรง yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Bayฤฑksel, “Harcama kararlarฤฑ ertelenirken, vatandaล kriz ortamฤฑnda geรงmiลten gelen alฤฑลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor ve dolara yรถneliyor. Geรงen yฤฑl dolar alanlar ise dolardaki gerileme nedeni ile zarar etmemek iรงin dolarฤฑn tekrar yรผkselmesini bekliyor” diye konuลuyor.
“TL mevduat faizlerinin dรผลmesi de etkili oldu”
ฤฐstanbul Kรผltรผr รniversitesi Ekonomi Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. Sinan Alรงฤฑn ise, enflasyon gerilerken dolara olan talebin artmaya devam etmesinin birkaรง nedeni olduฤunu sรถylรผyor. Vatandaลlarฤฑn son 1 yฤฑlda 7 TL ile 5,2 TL arasฤฑnda farklฤฑ fiyatlardan dolar aldฤฑฤฤฑnฤฑ ve dolarฤฑnฤฑ bozdurmak iรงin farklฤฑ fiyat seviyelerini beklediฤini anlatan Prof. Alรงฤฑn, “Bununla birlikte Merkez Bankasฤฑโnฤฑn son 3 ayda yaptฤฑฤฤฑ 750 baz puanlฤฑk faiz indirimi, TL cinsi mevduat faizlerinin de dรผลmesine neden oldu. Bu da dolara yรถnelmeyi yeniden artฤฑrmaya baลladฤฑ” diye konuลuyor.
รzellikle ekonomiye olan gรผven konusunda hane halkฤฑnฤฑn hala olumsuz bir noktada durduฤuna iลaret eden Sinan Alรงฤฑn, “Hane halkฤฑ ekonomiye gรผven duymaya baลlayฤฑp harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑr ve TL’ye dรถnmeye baลlarsa, ancak o zaman dรถviz tevdiat hesaplarฤฑnda kalฤฑcฤฑ bir รงรถzรผlme gรถrebiliriz” deฤerlendirmesinde bulunuyor.
