Pazartesi gรผnรผ yayฤฑnlanan Dรผnya Enerjisinin ฤฐstatistiksel ฤฐncelemesi raporuna gรถre, kรผresel enerji talebi geรงen yฤฑl %1 arttฤฑ ve yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑndaki rekor bรผyรผme, halen arzฤฑn %82’sini oluลturan fosil yakฤฑtlarฤฑn hakimiyetini deฤiลtirmedi.
Geรงtiฤimiz yฤฑl Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgalinin ardฤฑndan enerji piyasalarฤฑnda yaลanan รงalkantฤฑlar, Avrupa ve Asya’da gaz ve kรถmรผr fiyatlarฤฑnฤฑn rekor seviyelere รงฤฑkmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ oldu.
Rapora gรถre, petrol, gaz ve kรถmรผr รผrรผnlerinin enerji talebinin รงoฤunu karลฤฑlamadaki inatรงฤฑ liderliฤi, 2022 yฤฑlฤฑnda yenilenebilir enerji kapasitesinin 266 gigawatt ile ลimdiye kadarki en bรผyรผk artฤฑลฤฑna raฤmen, gรผneล enerjisinin rรผzgar enerjisindeki bรผyรผmeye รถncรผlรผk etmesiyle pekiลti.
ฤฐngiltere merkezli kรผresel endรผstri kuruluลu Enerji Enstitรผsรผ’nรผn baลkanฤฑ Juliet Davenport, “Enerji sektรถrรผnde rรผzgar ve gรผneล enerjisindeki gรผรงlรผ bรผyรผmeye raฤmen, enerjiyle ilgili genel kรผresel sera gazฤฑ emisyonlarฤฑ yine arttฤฑ. Hรขlรข Paris Anlaลmasฤฑnฤฑn gerektirdiฤinin tam tersi yรถnde ilerliyoruz.” ลeklinde konuลtu.
Sektรถr iรงin bir รถlรงรผt olan yฤฑllฤฑk rapor, 1950’lerden bu yana raporu hazฤฑrlayan BP’den devralฤฑndฤฑktan sonra ilk kez Enerji Enstitรผsรผ tarafฤฑndan KPMG ve Kearny danฤฑลmanlฤฑk ลirketleriyle birlikte yayฤฑnlandฤฑ.
Bilim insanlarฤฑ, Paris Anlaลmasฤฑ’nฤฑn ฤฑsฤฑnmayฤฑ sanayi รถncesi seviyelerin 2C altฤฑnda tutma hedefine ulaลabilmek iรงin dรผnyanฤฑn sera gazฤฑ emisyonlarฤฑnฤฑ 2030 yฤฑlฤฑna kadar 2019 seviyelerinden yaklaลฤฑk %43 oranฤฑnda azaltmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor.
ฤฐลte 2022 raporundan bazฤฑ รถnemli noktalar:
Tรผketim
- Kรผresel birincil enerji talebi bir รถnceki yฤฑlฤฑn %5,5’ine kฤฑyasla yavaลlayarak %1 civarฤฑnda bรผyรผdรผ, ancak talep 2019’da hala koronavirรผs รถncesi seviyelerin yaklaลฤฑk %3 รผzerindeydi.
- Enerji tรผketimi Doฤu Avrupa da dahil olmak รผzere Avrupa dฤฑลฤฑnda her yerde arttฤฑ.
- Yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑ, hidroelektrik hariรง, kรผresel enerji tรผketiminin %7,5’ini oluลturarak bir รถnceki yฤฑla gรถre yaklaลฤฑk %1 artฤฑล gรถsterdi.
- Fosil yakฤฑtlarฤฑn kรผresel enerji tรผketimindeki payฤฑ %82’de kaldฤฑ.
- Elektrik รผretimi bir รถnceki yฤฑla gรถre yavaลlayarak %2,3 oranฤฑnda arttฤฑ. Rรผzgar ve gรผneล enerjisi, elektrik รผretiminde %12’lik rekor bir paya ulaลarak %4,4 dรผลen nรผkleer enerjiyi geride bฤฑraktฤฑ ve net elektrik talebi artฤฑลฤฑnฤฑn %84’รผnรผ karลฤฑladฤฑ.
- Kรถmรผrรผn elektrik รผretimindeki payฤฑ yaklaลฤฑk %35,4 ile baskฤฑn konumunu sรผrdรผrdรผ.
Petrol
- Petrol tรผketimi gรผnlรผk 2,9 milyon varil (bpd) artฤฑลla 97,3 milyon bpd’ye yรผkselirken, bรผyรผme bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla yavaลladฤฑ.
- Covid รถncesi seviyelerle karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda 2019’da petrol tรผketimi %0,7 daha dรผลรผktรผ.
- Petrol talebindeki artฤฑลฤฑn รงoฤu jet yakฤฑtฤฑ ve dizel ile ilgili รผrรผnlere yรถnelik iลtahฤฑn yeniden canlanmasฤฑndan kaynaklandฤฑ.
- Petrol รผretimi 3,8 milyon varil/gรผn artarken, aslan payฤฑ OPEC รผyeleri ve Amerika Birleลik Devletleri’nden geldi. En bรผyรผk dรผลรผล Nijerya’da gรถrรผldรผ.
- Petrol rafinaj kapasitesi, aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak OECD รผyesi olmayan รผlkelerde olmak รผzere 534.000 varil/gรผn arttฤฑ.
Doฤal gaz
- Avrupa ve Asya’daki rekor fiyatlarฤฑn etkisiyle kรผresel gaz talebi %3 dรผลtรผ, ancak yine de birincil enerji tรผketiminin %24’รผnรผ oluลturarak bir รถnceki yฤฑlฤฑn biraz altฤฑnda kaldฤฑ.
- Gaz รผretimi bir รถnceki yฤฑla gรถre sabit kaldฤฑ.
- Sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) รผretimi %5 artฤฑลla 542 milyar metrekรผp (bcm) olarak bir รถnceki yฤฑla benzer bir hฤฑzda gerรงekleลirken, bรผyรผmenin รงoฤu Kuzey Amerika ve Asya-Pasifik bรถlgesinden geldi.
- Asya-Pasifik bรถlgesi ile Gรผney ve Orta Amerika’daki รผlkeler alฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltฤฑrken, Avrupa ithalatฤฑnฤฑ %57 oranฤฑnda artฤฑrarak LNG talebindeki artฤฑลฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑ oluลturdu.
- Japonya, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk LNG ithalatรงฤฑsฤฑ olarak รin’in yerini aldฤฑ.
Kรถmรผr
- Kรถmรผr fiyatlarฤฑ Avrupa’da %145 ve Japonya’da %45 artarak rekor seviyelere ulaลtฤฑ.
- Kuzey Amerika ve Avrupa’da tรผketim azalฤฑrken, kรถmรผr tรผketimi รin ve Hindistan’daki talebin etkisiyle %0,6 artarak 2014’ten bu yana en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ.
- Kรถmรผr รผretimi bir รถnceki yฤฑla gรถre %7 artarken, bรผyรผmenin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ รin, Hindistan ve Endonezya’dan kaynaklandฤฑ.
Yenilenebilir รผrรผnler
- Hidroelektrik hariรง yenilenebilir enerjideki bรผyรผme biraz yavaลlayarak %14’e geriledi ancak gรผneล ve rรผzgรขr enerjisi kapasitesi 266 gigavatlฤฑk rekor bir artฤฑล gรถsterdi ve aslan payฤฑnฤฑ gรผneล enerjisi aldฤฑ.
- รin en fazla gรผneล ve rรผzgar enerjisi ekleyen รผlke oldu.
Emisyonlar
- Endรผstriyel sรผreรงler ve alevlenmeyi de iรงeren enerjiyle ilgili kรผresel emisyonlar %0,8 artarak 39,3 milyar ton CO2 eลdeฤeri ile yeni bir zirveye ulaลtฤฑ.
Madenler
- Lityum karbonat fiyatlarฤฑ %335 arttฤฑ. Kobalt fiyatlarฤฑ %24 arttฤฑ.
- Lityum ve kobalt รผretimi %21 arttฤฑ.
