Beyaz Sarayโฤฑn eski ฤฐran Direktรถrรผ Richard Nephew, ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn delinmesinin ABDโde รงok ciddi bir suรง olduฤunu belirterek, โBaลsavcฤฑ Bharara bu suรงa nelerin dahil olduฤunu bulabilmek ve suรงlu bulunduฤu takdirde Reza Zarrabโฤฑ bunlardan sorumlu tutabilmek iรงin yapabileceฤi her ลeyi yapacaktฤฑr. รรผnkรผ Zarrab, Amerikan finans sistemini istismar ettiโ dedi
RIchard Nephew, P5+1 รผlkeleriyle ฤฐran arasฤฑnda varฤฑlan nรผkleer anlaลmanฤฑn mimarlarฤฑndan, Beyaz Sarayโฤฑn eski ฤฐran Direktรถrรผ ve 2013-2015 yฤฑllarฤฑnda ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑโnda Yaptฤฑrฤฑm Politikalarฤฑ Baล Koordinatรถr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ olarak gรถrev yaptฤฑ. Nephew, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn delinmesinin ABDโde รงok ciddi bir suรง olduฤunu belirterek, โAmerikalฤฑ Baลsavcฤฑ Preet Bharara, bu suรงa nelerin dahil olduฤunu bulabilmek ve suรงlu bulunduฤu takdirde Reza Zarrabโฤฑ bunlardan sorumlu tutabilmek iรงin yapabileceฤi her ลeyi yapacaktฤฑrโ dedi.
ลu anda Amerikan dรผลรผnce kuruluลu Brookings Enstitรผsรผโnde ve Kolombiya รniversitesiโnde program direktรถrรผ olarak gรถrev yapan Nephew, ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn davetlisi olarak geldiฤi Tรผrkiyeโde Hรผrriyetโin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ:
ฤฐลadamฤฑ Reza Zarrab, ฤฐranโa yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ ihlal ederek ABDโyi dolandฤฑrmak, bankacฤฑlฤฑk sahtekรขrlฤฑฤฤฑ ve kara para aklama suรงlamalarฤฑyla ABDโde tutuklandฤฑ. Bu davanฤฑn Amerika aรงฤฑsฤฑndan รถnemi nedir?
– ฤฐranโa yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn uygulanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli bir dava. Amerikalฤฑ savcฤฑlar Amerikan finans sistemini kendi รงฤฑkarฤฑ iรงin kullanarak suรงa bulaลmฤฑล insanlarฤฑ bulmak iรงin maaล alฤฑyorlar. Bu kiลileri bulduklarฤฑ takdirde de kovuลturma aรงmalarฤฑ ve yaptฤฑklarฤฑndan sorumlu tutmalarฤฑ gerekiyor. Ancak bu davanฤฑn ABDโde daha geniล anlamda siyasi bir รถnemi bulunduฤunu dรผลรผnmรผyorum. Hong Kongโda kara para aklama iลi yapan รinli bir iลadamฤฑnฤฑn tutuklanmasฤฑ gibi bir olay.
Zarrabโa isnat edilen bu suรงlar, Amerika aรงฤฑsฤฑndan รงok ciddi suรงlar mฤฑdฤฑr?
– Kesinlikle. Yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn delinmesi ve Amerikan finans sisteminin suistimal edilmesi, bizim รงok ciddiye aldฤฑฤฤฑmฤฑz bir suรง. ฤฐnsanlarฤฑn gรผvenebileceฤi, adil olduฤunu dรผลรผndรผฤรผ ve de suรงun iลlenmediฤi bir finans sistemi, Amerikan ekonomisinin ve gรผvenliฤinin รถnemli bir parรงasฤฑdฤฑr. Bu bizim iรงin รถnemli bir ulusal deฤer. Bu aรงฤฑdan baktฤฑฤฤฑnฤฑzda, Amerikalฤฑ Baลsavcฤฑโnฤฑn bu davayฤฑ รงok ciddiye aldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถreceksiniz. Bu suรงa nelerin dahil olduฤunu bulabilmek ve suรงlu bulunduฤu takdirde Zarrabโฤฑ bunlardan sorumlu tutabilmek iรงin yapabileceฤi her ลeyi yapacaktฤฑr.
ABDโDE YARGILANACAK
Yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ delen diฤer bir isim, Zarrabโฤฑn ortaฤฤฑ olarak bilinen ฤฐranlฤฑ iลadamฤฑ Babek Zencani. Zencani ฤฐranโda yargฤฑlandฤฑ ve idam cezasฤฑna รงarptฤฑrฤฑldฤฑ. Zencani davasฤฑnฤฑn Amerikan Hรผkรผmeti aรงฤฑsฤฑndan รถnemi nedir?
– Amerikaโnฤฑn aรงฤฑsฤฑndan ลu noktada Zencani davasฤฑnฤฑn รงok fazla bir รถnemi yok. Biz ona Amerikan kanunlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan iลlediฤi suรงun karลฤฑlฤฑฤฤฑ olan cezayฤฑ verdik zaten, kara listeye alฤฑndฤฑ. ABD birisini kara listeye aldฤฑฤฤฑ zaman o kiลinin ABDโde olan malvarlฤฑฤฤฑ dondurulur. Eฤer ABDโde malvarlฤฑฤฤฑ yoksa bu durum daha รงok teoride kalฤฑr. Ayrฤฑca Zencani, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ delmek iรงin Amerikan finans sistemini istismar etmedi, baลka รผlkelerin finans sistemlerini istismar etti, รถrneฤin Tรผrkiyeโninkini! Bu yรผzden de bu iki dava birbirinden biraz farklฤฑ. Zarrab ise Amerikan finans sistemini istismar etti, bu yรผzden de Amerikaโda yargฤฑlanacak. Tabi ลunu da unutmamalฤฑyฤฑz, Amerikan Hรผkรผmeti Zarrabโฤฑ gรถzaltฤฑna alฤฑp tutuklayabildi, ancak Zencani iรงin aynฤฑ ลey geรงerli deฤil.
ZENCANฤฐ, ฤฐRANโIN PARALARINI รALDI
Babek Zencaniโnin ฤฐranโda yargฤฑlanmฤฑล ve ceza almฤฑล olmasฤฑ Amerikan hรผkรผmeti tarafฤฑndan pozitif bir adฤฑm olarak gรถrรผldรผ mรผ?
– Yolsuzluฤa karลฤฑ olmasฤฑ bakฤฑmฤฑndan pozitif bir adฤฑmdฤฑr. Yolsuzluฤun durdurulmasฤฑ, ABDโnin tรผm รผlkeler iรงin doฤru olduฤuna inandฤฑฤฤฑ bir ลey. Bu aรงฤฑdan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda pozitif bir adฤฑm olarak gรถrebilirsiniz. Ancak tutuklanmasฤฑnฤฑn ve mahkemeye รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑn asฤฑl sebebi yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ delmesi deฤil, ฤฐran devletinin parasฤฑnฤฑ รงalmasฤฑydฤฑ. Bu da bizim asฤฑl kaygฤฑlarฤฑmฤฑzdan farklฤฑ bir durum.
ฤฐRANโDA ฤฐล YAPMALARI ฤฐรฤฐN BฤฐLGฤฐLENDฤฐRฤฐYORUZ
ฤฐranโla nรผkleer anlaลma imzalanalฤฑ beล ay oldu, ฤฐran ekonomisi ne zaman tam olarak entegre olacak?
– ฤฐran ekonomisi hรขlรข รงok bรผrokratik ve aลฤฑrฤฑ dรผzenlemeler gerektiren bir ekonomi, ayrฤฑca kendi bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde de problemler var, รถncelikle ฤฐranโฤฑn kendi ekonomisindeki bu sorunlarฤฑ รงรถzmesi gerekiyor. Bir de BM yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ kalkmฤฑล olsa da ABDโnin hala ฤฐranโa uyguladฤฑฤฤฑ bir takฤฑm yaptฤฑrฤฑmlar var ve bu yaptฤฑrฤฑmlar uluslararasฤฑ bankalarฤฑ ve ลirketleri korkutuyor. Bu yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn varlฤฑฤฤฑndan dolayฤฑ hala bir sรผrรผ bankanฤฑn ฤฐranโda iล yapmak iรงin รงekimser kaldฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. O yรผzden de Avrupaโdaki, Tรผrkiyeโdeki, Japonyaโdaki, vs. bankalara bu yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn nerede baลlayฤฑp nerede bittiฤini anlatmaya รงalฤฑลฤฑyoruz. Yani insanlarฤฑn ฤฐranโda iล yapabileceklerini anlamalarฤฑ iรงin bankalarฤฑ bilgilendirmeye รงalฤฑลฤฑyoruz.
Yani Amerikan hรผkรผmeti, ฤฐranโa yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ gelmesi iรงin yardฤฑmcฤฑ oluyor diyebilir miyiz?
– Bu, Amerikan hรผkรผmeti aรงฤฑsฤฑndan รงok ilginรง bir pozisyon. Amerikan hรผkรผmetinin yapmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ ลu: Elde etmek iรงin bu kadar zaman harcadฤฑฤฤฑmฤฑz, bize ve birlikte รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑz ortaklarฤฑmฤฑza gรผvenlik aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli yararlar saฤlayan nรผkleer anlaลmasฤฑnฤฑn bรผtรผnรผyle geรงerliliฤini korumasฤฑnฤฑ istiyoruz. Bunun olmasฤฑ iรงin de ฤฐranโฤฑn da karลฤฑlฤฑฤฤฑnda bedel รถdediฤi yaptฤฑrฤฑmlardan kurtulmuล olmanฤฑn bazฤฑ sonuรงlarฤฑnฤฑ gรถrmesi gerekiyor. ABD, tam olarak ฤฐranโa yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm olmasฤฑ iรงin yardฤฑm etmiyor, ancak yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn kalkmฤฑล olmasฤฑnฤฑn gerรงek olmasฤฑ iรงin รงalฤฑลฤฑyor.
BANKALAR DA SORUMLU OLUR
Peki bu soruลturmanฤฑn, bu para transferlerinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ bankalara uzanma ihtimali var mฤฑ?- ฤฐลte anahtar soru bu. Bu, bankalarฤฑn bilerek suรงa bulaลฤฑp bulaลmadฤฑฤฤฑna baฤlฤฑ. Bu para transferlerine aracฤฑ olan bankalar pekala bir suรง iลlediklerini bilmeden bunu yapmฤฑล olabilirler. Bankalar da suistimal edilebilir. Ancak bu bankalarฤฑn Amerikan yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ savuลturmak iรงin Zarrabโla รงalฤฑลtฤฑklarฤฑna ve Zarrabโa yardฤฑm ettiklerine dair kanฤฑt olursa, o zaman sorumlu tutulabilir. Geรงmiลte, bankalarฤฑn kendi รงฤฑkarlarฤฑ iรงin suรง eylemine bilerek yardฤฑm ettiklerini gรถrdรผk. Bu davada hangisinin geรงerli olduฤunu ancak ลu anda yรผrรผtรผlmekte olan soruลturmanฤฑn sonucunda anlayabiliriz.
