Merkez Bankasฤฑ kur baskฤฑsฤฑna karลฤฑ dรผn รผรง adฤฑm attฤฑ; faiz artฤฑลฤฑ, dรถviz hesaplarฤฑna uygulanan zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑ dรผลรผrerek piyasaya 1.5 milyar dolarlฤฑk dรถviz giriลi saฤlanmasฤฑ, sonuncusu da ihracatรงฤฑlara kullandฤฑrdฤฑฤฤฑ reeskont kredilerinin geri รถdenmesinde vade uzatฤฑmฤฑ veya dรถviz yerine TL ile รถdeme olanaฤฤฑ saฤlanmasฤฑ.
Birincisi, daha รถnce sรผrekli aลaฤฤฑ รงektiฤi faiz koridorunun รผst sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ yani gecelik borรง verme faizini 0.25 puan artฤฑrarak yรผzde 8.50โye รงฤฑkardฤฑ. Yรผzde 7.50 ile haftalฤฑk olarak para verdiฤi pencerenin faizini de yรผzde 8โe รงekti. Banka efektif olarak 25-30 baz puanlฤฑk bir artฤฑล yapmฤฑล oldu. Bankanฤฑn piyasaya verdiฤi paranฤฑn kabaca yarฤฑsฤฑ gecelik, diฤer yarฤฑsฤฑ da haftalฤฑk olarak veriliyor. Tรผm verdiฤi paranฤฑn ortalama faizi yรผzde 7.91 idi. ลimdi aynฤฑ kompozisyonla gidilecekse yeni oranlarla yรผzde 8.25โe รงฤฑkacak.
Hรผrriyet gazetesi yazarฤฑ Uฤur Gรผrses bugรผnkรผ yazฤฑsฤฑnda, dรผn Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn aldฤฑฤฤฑ รผรง kararฤฑn iลe yarayฤฑp yaramayacaฤฤฑnฤฑ sorguladฤฑ. ฤฐลte o yazฤฑ:
“Bu faiz artฤฑลฤฑ, Baลรงฤฑ dรถnemindeki โmฤฑล gibi yapanโ bir merkez bankasฤฑ tablosuna gรถre daha itibarlฤฑ. Siyasetรงilerin faiz dรผลรผลรผ istediฤi bir tabloda, โfaiz artฤฑrabilen bir Merkez Bankasฤฑโ duruลu sergileniyor. Ama hedefe dรถnรผk olarak iลe yarar mฤฑ? Hayฤฑr. Nitekim ilerleyen saatlerde รถyle olduฤu da gรถrรผldรผ.
Normal koลullarda; sanayi รผretiminin ve olasฤฑlฤฑkla ekonominin รผรงรผncรผ รงeyrekte daraldฤฑฤฤฑ, iรงinde bulunduฤumuz รงeyrekte de bunun sรผrdรผฤรผ izlenimi olan bir tabloda para otoritesinin daha gevลek bir duruล sergilemesi beklenir. Ancak kur baskฤฑsฤฑ ve enflasyon bekleyiลlerinin bozulmasฤฑna karลฤฑ bir โpolitika sinyaliโ verilmesi daha birincil รถncelik ve kaรงฤฑnฤฑlmaz idi. Merkez Bankasฤฑ tam da bunu yapmฤฑล oldu. Banka โelini silahฤฑna atar gibiโ yapmฤฑล oldu.
Banka, dรผnkรผ faiz artฤฑrฤฑmฤฑ sonrasฤฑnda; dรถviz kuru hareketlerinin enflasyon gรถrรผnรผmรผne dair yukarฤฑ yรถnlรผ risk oluลturduฤu, bunun da beklentiler ve fiyatlama davranฤฑลlarฤฑ รผzerindeki olumsuz etkisini sฤฑnฤฑrlamak amacฤฑyla parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma yapฤฑlmasฤฑna karar verildiฤi aรงฤฑklanฤฑyor.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dรผลรผk bir faiz artฤฑลฤฑ yapmasฤฑ kura set รงekmez. Ama ileriye dรถnรผk olarak faiz artฤฑลฤฑna gitmesi, bunu sรผrdรผrmesi kaรงฤฑnฤฑlmaz. รรผnkรผ yurtdฤฑลฤฑnda da faizlerin yรผkseldiฤi bir konjonktรผrde รผlkeler arasฤฑ faiz farkฤฑnฤฑ kapatmak zorunda kalacak.
Kuru yukarฤฑ iten ana ivmenin aฤฤฑrlฤฑkla iรง siyaset ve OHAL uygulamalarฤฑ olduฤu, Tรผrkiyeโnin AB deฤerlerinden uzaklaลmasฤฑ olduฤu รงok aรงฤฑk. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn faiz artฤฑลฤฑ buna รงare deฤil. Yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda, dolar Euroโya gรถre yรผzde 5 deฤer kazanฤฑrken, TLโye karลฤฑ yรผzde 18 deฤer kazandฤฑ. Tek baลฤฑna โuluslararasฤฑ geliลmeler nedeniyle TL deฤer kaybediyorโ sรถylemi doฤru deฤil.
ฤฐkinci adฤฑmฤฑn, 1.5 milyar dolarฤฑ piyasaya bฤฑrakan bir zorunlu karลฤฑlฤฑk oranฤฑ indiriminin kayda deฤer bir etkisi olmayacak. Ne piyasa likiditesine ne de maliyetlere.
รรงรผncรผsรผ, ihracatรงฤฑlara aรงฤฑlan reeskont kredisi tutarฤฑ 32.5 milyar TL. Farklฤฑ tarihlerde biriktiฤi iรงin dolar karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ bilmiyoruz. Sadece bugรผnkรผ kurdan รงevirsek 10 milyar dolar ediyor. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn tahsis ettiฤi limit ise 20 milyar dolar idi. Banka ลimdi bu krediyi kullanan ihracatรงฤฑ ve diฤer dรถviz kazandฤฑrฤฑcฤฑ iล kesimine diyor ki; isterseniz Mart 2017 sonuna kadar vade uzatฤฑmฤฑ kullanฤฑn, ya da vadeniz geldiฤinde bana taahhรผt ettiฤiniz dรถvizleri getirmek yerine bunun karลฤฑlฤฑฤฤฑ TLโleri รถdeyin.
REEL KESฤฐME FERAHLAMA
Bu seรงeneklerden รงoฤunlukla vade uzatฤฑmฤฑnฤฑn tercih edilmesi kuvvetle muhtemel. รรผnkรผ; vadede TL ile geri รถdemenin sadece alฤฑล-satฤฑล kuru farkฤฑ รผzerinden saฤlayacaฤฤฑ avantaj sฤฑnฤฑrlฤฑ. Her iki seรงenekte de, ama รถzellikle ihracatรงฤฑlarฤฑn TL ile geri รถdeme seรงeneฤini tercih etmesi halinde daha fazla olmak รผzere; Merkez Bankasฤฑ, ileriye dรถnรผk olarak dรถviz giriลlerinde yavaลlama, azalma ve rezerv kaybฤฑ etkisi yaลayacak demektir. Bilanรงosuna bir รงeลit โvadeli dรถviz satฤฑลฤฑโ gibi etkisi olacaktฤฑr. Malum, bankanฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑ rezerv artฤฑลฤฑ yapabildiฤi tek bรผyรผk kalem buydu. Para politikasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan da โiรง varlฤฑklara dayalฤฑโ bir parasal geniลleme demek olacak.
Bu รผรง adฤฑmdan geriye kalan ลu; banka โรผzerine dรผลeni yaptฤฑโ dedirtmek iรงin, etkileri รงok sฤฑnฤฑrlฤฑ adฤฑmlar atmฤฑล oldu. Faiz ve zorunlu karลฤฑlฤฑklarda teknik etkisinden รงok sinyal etkisi olan adฤฑmlar iken, reeskontlara dair adฤฑmlarฤฑ da ihracatรงฤฑ reel kesime vade uzatฤฑmฤฑ ferahlamasฤฑ saฤlayan bir adฤฑm oldu.”
