Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF), Orta Doฤu ve Orta Asya’daki enerji ihracatรงฤฑlarฤฑnฤฑn 2022-2026 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda kรผmรผlatif olarak yaklaลฤฑk 1 trilyon dolar gibi beklenmedik bir kazanรง elde etmelerini bekliyor.
Petro-dolar akฤฑลฤฑnฤฑn yรผksek ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn bir yansฤฑmasฤฑ olarak yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda resesyon korkularฤฑnฤฑn petrol fiyatlarฤฑna aลaฤฤฑ รงekmesine raฤmen IMFโnin bir yฤฑl รถnceki tahmininden daha fazla olacaฤฤฑ deฤerlendiriliyor.
IMFโye gรถre, Suudi Arabistan ve Kรถrfez ฤฐลbirliฤi Konseyi’nin (KฤฐK) diฤer beล รผyesi hali hazฤฑrda geliลmekte olan รผlkeler arasฤฑnda en bรผyรผk kazanรง elde edenler arasฤฑnda yer alฤฑyor ve petrol gelirlerinin yaklaลฤฑk รผรงte birini tasarruf edebileceklerinden daha da fazla fayda saฤlayacaklar.
IMF Pazartesi gรผnรผ yayฤฑnlanan bรถlgesel ekonomik raporunda, bunun “petrol fiyatlarฤฑndaki geรงmiล dรผลรผลlerin ardฤฑndan negatif bรถlgeye girenlere kฤฑyasla geรงmiลin dรถngรผsel mali politikalarฤฑna tezat olacak ลekilde รถnemli รถlรงรผde daha yรผksek bir tasarruf oranฤฑ” olduฤunu sรถyledi.
Rusya’nฤฑn ลubat ayฤฑnda Ukrayna’yฤฑ iลgal etmesinin ardฤฑndan ticaret ve รผretimdeki kesintiler emtia maliyetini artฤฑrdฤฑ, dรผnya รงapฤฑnda hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑ krizlerine katkฤฑda bulundu ve petrolรผn yฤฑlฤฑn bรผyรผk bir bรถlรผmรผnde varil baลฤฑna 100 dolarฤฑn รผzerinde kalmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑ.
Petrol ลirketleri yฤฑllar sonra ilk kez kรขra geรงecek
Ancak Orta Doฤu’daki bรผyรผk รผreticiler iรงin petrol patlamasฤฑ, petrol ลirketlerinin yฤฑllar sonra ilk kez net kรขra geรงmelerini, harcamalarฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmasฤฑnฤฑ ve bazฤฑlarฤฑnฤฑn borcunu erken รถdemesini saฤladฤฑ.
IMFโye gรถre Kรถrfez รผlkelerinin ortalama cari fazlalarฤฑ 2022 iรงin gayri safi yurtiรงi hasฤฑlalarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 10โu olarak gerรงekleลecek. Bu rakam geรงen yฤฑlฤฑn neredeyse iki katฤฑna karลฤฑlฤฑk gelirken 2023โte yรผzde 7,8โe ulaลmasฤฑ bekleniyor.
Enerji ithalatรงฤฑsฤฑ firmalarla olan ayrฤฑลma ise รถzellikle dikkat รงekici bir hale gelmiล durumda. Aralarฤฑnda Pakistanโฤฑn da olduฤu bรถlgenin geliลen ve orta gelirli ekonomileri uluslararasฤฑ rezervlerine oranla dฤฑล finansman ihtiyacฤฑ 2021โde yรผzde 109 iken bu rakam 2022โde yรผzde 242โye รงฤฑkarak 275 milyar dolara yรผkseldi.
IMF’nin Orta Doฤu, Kuzey Afrika ve Orta Asya Direktรถrรผ Jihad Azour, Pazar gรผnรผ verdiฤi rรถportajda, “Genel olarak konuลursak, tรผm รผlkelerin tamponlarฤฑnฤฑ artฤฑrarak uyum saฤlamaya baลlamasฤฑ gerekiyor. Bรถlge hala toparlanฤฑyor ve hem petrol ihracatรงฤฑlarฤฑ hem de ithalatรงฤฑlarฤฑ kรผresel bรผyรผmeden daha yรผksek bir bรผyรผme gรถsteriyor” dedi.
KฤฐK’teki ekonomik geniลlemenin hฤฑzฤฑ 2022’de muhtemelen geรงen yฤฑla gรถre iki katฤฑndan fazla olacak ve IMF’nin Nisan ayฤฑndaki tahmininden biraz daha yรผksek gelerek yรผzde 6,5’e ulaลacak. Bu durum Orta Doฤu ve Kuzey Afrika’da GSYฤฐH bรผyรผmesini yรผzde 5’e รงฤฑkarmaya yardฤฑmcฤฑ olacak.
รnรผmรผzdeki yฤฑl ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn daha dรผลรผk olacaฤฤฑ beklentisiyle IMF, hem Kรถrfez’de hem de daha geniล Orta Doฤu’da GSYฤฐH’nฤฑn yรผzde 3,6 bรผyeyeceฤini รถngรถrรผyor.
Kรถrfez’deki petro-servet sermayesi her zamankinden daha รถnemli hale geldi
Yรผksek enflasyon, yรผkselen faiz oranlarฤฑ, kรผresel enerji krizi ve sฤฑkฤฑlaลan kredi piyasalarฤฑ ile Kรถrfez’deki petro-servet bir sermaye kaynaฤฤฑ olarak her zamankinden daha รถnemli hale geldi.
Raporda IMF, โpetrol ihracatรงฤฑlarฤฑndaki genel hรผkรผmetlerin geรงmiลin dรถngรผsel tepkilerinden kaรงฤฑnmasฤฑ beklense de, devlete ait iลletmeler ve varlฤฑk fonlarฤฑ gibi diฤer kamu kuruluลlarฤฑnฤฑn petrolden gelen beklenmedik gelirini harcama riskleri olduฤuโ konusunda uyardฤฑ.
Suudi Arabistan รถrneฤinde, รผlkedeki egemen servet fonu, รผlke iรงinde kalkฤฑnmayฤฑ finanse etmede artan bir rol oynarken, kรผresel olarakย Borsalara ve varlฤฑklara milyarlarca dolar kanalize ediyor
KฤฐK รผlkelerinin uluslararasฤฑ rezervleri 2023’te 950 milyar dolar olacak
IMF, Kรถrfez ฤฐลbirliฤi Konseyi’ni oluลturan รผlkelerdeki (Suudi Arabistan, Birleลik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman) uluslararasฤฑ rezervlerin bu yฤฑl yaklaลฤฑk 843 milyar dolara ulaลacaฤฤฑnฤฑ ve 2023’te 950 milyar dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
IMF’ye gรถre, gurbetรงi iลgรผcรผnรผn รงoฤunun Hindistan ve Pakistan gibi รผlkelerden insanlardan oluลtuฤu Kรถrfez ฤฐลbirliฤi Konseyi’nde daha gรผรงlรผ petrol dฤฑลฤฑ bรผyรผme, iลรงiler tarafฤฑndan รผlkelerine para transferini destekleyebilir. Kรถrfez’den bรถlgenin daha yoksul ekonomilerine gรถnderilen iลรงiย Dรถvizlerinde orta vadede yฤฑllฤฑk yรผzde 1,9 ila yรผzde 3,4 arasฤฑnda bir bรผyรผme รถngรถrรผyor.
Azour petrol ihracatรงฤฑsฤฑ รผlkeler iรงin, โPetrol ihraรง eden รผlkeler son birkaรง yฤฑlda sadece petrol fiyatlarฤฑndaki ve รผretimindeki artฤฑล nedeniyle deฤil, aynฤฑ zamanda petrol dฤฑลฤฑ sektรถrdeki artฤฑล nedeniyle de bรผyรผdรผ. Mali yรถnetimlerini iyileลtirmek, orta vadeye sabitlemek, devletin kendisini finanse etmek iรงin petrol gelirlerine daha az baฤฤฑmlฤฑ olmasฤฑnฤฑ saฤlayacakโ yorumunda bulundu.
