ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, Suudi Arabistan’a 48 adet F-35 gizli teknolojili savaล uรงaฤฤฑnฤฑn satฤฑลฤฑnฤฑ onayladฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Perลembe gรผnรผ duyurulan anlaลmanฤฑn deฤeri 24,3 milyar dolar olarak belirlendi. Satฤฑล, ฤฐran ile savaลฤฑn baลlamasฤฑndan bu yana krallฤฑฤฤฑn gerรงekleลtirdiฤi en bรผyรผk silah alฤฑmlarฤฑndan biri olarak kayda geรงti. Anlaลmanฤฑn yรผrรผrlรผฤe girmesi iรงin ABD Kongresi’nin onayฤฑ gerekiyor.
ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ ne iรงeriyor
ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, satฤฑลฤฑn Suudi Arabistan’ฤฑn mevcut ve gelecekteki tehditleri caydฤฑrma kapasitesini gรผรงlendireceฤini, รผlkenin kendi topraklarฤฑnฤฑ savunma yeteneฤini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve ABD kuvvetleriyle birlikte รงalฤฑลabilirliฤini iyileลtireceฤini belirtti. Aรงฤฑklamada satฤฑลฤฑn Suudi Arabistan’ฤฑn operasyonel uรงak filosunu geniลleteceฤi ve hava-hava ile hava-yer รถz savunma kapasitesini artฤฑracaฤฤฑ vurgulandฤฑ.
Washington’daki Suudi bรผyรผkelรงiliฤi de anlaลmayฤฑ deฤerlendirirken, iลlemin iki รผlke arasฤฑndaki iliลkinin gรผcรผnรผ ve kalฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yansฤฑttฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Bรผyรผkelรงilik ayrฤฑca gรผvenlik iล birliฤinin bรถlgesel istikrara katkฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, ortak savunma kapasitelerini gรผรงlendirdiฤini ve iki รผlkenin ortak gรผvenlik รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ ilerlettiฤini kaydetti.
Bรถlgesel gerilim ve ฤฐsrail’in konumu
Suudi Arabistan, ABD ile ฤฐsrail’in ลubat ayฤฑnda ฤฐran’a karลฤฑ savaล baลlatmasฤฑndan bu yana Tahran gรผรงlerinin drone ve fรผze saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn tekrarlanan hedefi haline geldi. รlke ayrฤฑca Yemen’deki ฤฐran destekli Husi gรผรงlerinin saldฤฑrฤฑlarฤฑna da maruz kaldฤฑ. Yฤฑllardฤฑr durgun seyreden Yemen iรง savaลฤฑ, Temmuz ayฤฑnda Husiler ile uluslararasฤฑ dรผzeyde tanฤฑnan ve Riyad destekli hรผkรผmet arasฤฑndaki รงatฤฑลmalarฤฑn yeniden alevlenmesiyle canlandฤฑ. Husiler bu sรผreรงte Suudi Arabistan’a yรถnelik deniz ablukasฤฑ ilan ederek Kฤฑzฤฑldeniz’de Suudi gemilerini hedef almaya baลladฤฑ.
ABD รงatฤฑลmaya doฤrudan mรผdahil olmasa da bir yetkili bu hafta, Amerikan askeri gรถrev gรผcรผnรผn Suudi kuvvetlerine istihbarat paylaลฤฑmฤฑ ve planlama desteฤini artฤฑrmaya yรถnelik รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. รte yandan ฤฐsrail yetkilileri, bรถlgede F-35 uรงaklarฤฑnฤฑ halihazฤฑrda tek iลleten รผlke olarak, Riyad ile normalleลme รงabalarฤฑna raฤmen bu satฤฑลa iliลkin endiลelerini dile getirdi. ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, satฤฑลฤฑn bรถlgedeki askeri dengeyi deฤiลtirmeyeceฤini belirterek ฤฐsrail’in potansiyel bรถlgesel rakiplerine karลฤฑ askeri รผstรผnlรผฤรผnรผ korumasฤฑ yรถnรผndeki uzun sรผredir devam eden politikasฤฑna baฤlฤฑ kalฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
รin casusluฤu endiลesi ve Kongre’deki muhalefet
ABD, F-35 teknolojisini bugรผne kadar yalnฤฑzca en yakฤฑn mรผttefiklerine sattฤฑ; bu รผlkeler arasฤฑnda bazฤฑ Avrupalฤฑ NATO รผyeleri ve ฤฐsrail bulunuyor. Washington, 2019 yฤฑlฤฑnda NATO รผyesi Tรผrkiye’yi program dฤฑลฤฑna almฤฑลtฤฑ; bu kararฤฑn gerekรงesi Ankara’nฤฑn Rus hava savunma sistemi alฤฑmฤฑnฤฑn Moskova’nฤฑn uรงak teknolojisine eriลebileceฤi endiลesini doฤurmasฤฑydฤฑ. Benzer bir endiลe ลimdi รin iรงin gรผndeme geldi. New York Times’ฤฑn bu hafta yayฤฑmladฤฑฤฤฑ habere gรถre ABD istihbarat analistleri, Pekin’in Riyad ile kurduฤu ortaklฤฑklar aracฤฑlฤฑฤฤฑyla F-35 teknolojisine eriลebileceฤi ihtimalini gรผndeme getirdi.
ABD Temsilciler Meclisi ฤฐstihbarat Komitesi รผyesi Demokrat Temsilci Raja Krishnamoorthi, bu gerekรงeyle satฤฑลa karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Krishnamoorthi yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, kendi istihbarat topluluklarฤฑnฤฑn bu satฤฑลฤฑn Amerikan askeri teknolojisinin en deฤerli unsurlarฤฑnฤฑ รin Komรผnist Partisi’nin eriลimine aรงabileceฤi yรถnรผnde uyarฤฑda bulunduฤu bir dรถnemde iลlemin ilerlememesi gerektiฤini vurguladฤฑ.
Suudi Arabistan’ฤฑn 2026 yฤฑlฤฑndaki silah alฤฑmlarฤฑ
F-35 satฤฑลฤฑ, Suudi Arabistan’ฤฑn bu yฤฑl gerรงekleลtirdiฤi bรผyรผk silah alฤฑmlarฤฑ dizisinin son halkasฤฑ oldu. ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, Eylรผl ayฤฑ baลฤฑnda krallฤฑฤa 2.000 pound aฤฤฑrlฤฑฤฤฑndaki yรผksek tahrip gรผcรผne sahip bombalar dahil olmak รผzere 10 binden fazla bombanฤฑn satฤฑลฤฑnฤฑ onaylamฤฑลtฤฑ; bu anlaลmanฤฑn deฤeri 5 milyar dolar olarak aรงฤฑklandฤฑ.
Washington ayrฤฑca bu ay iรงinde Suudi Arabistan’a 750 milyon dolar deฤerinde 60 tank motoru ve ilgili ekipmanฤฑn satฤฑลฤฑna onay verdi. Temmuz ayฤฑnda ise krallฤฑฤฤฑn roketleri hassas gรผdรผmlรผ silahlara dรถnรผลtรผrebilen gรผdรผm bรถlรผmlerini satฤฑn almasฤฑna yรถnelik 1,96 milyar dolarlฤฑk bir anlaลma imzalanmฤฑลtฤฑ.
| Anlaลma | Deฤer | Tarih |
|---|---|---|
| 48 F-35 uรงaฤฤฑ | 24,3 milyar dolar | Eylรผl 2026 |
| 10.000+ bomba | 5 milyar dolar | Eylรผl 2026 |
| 60 tank motoru | 750 milyon dolar | Eylรผl 2026 |
| Roket gรผdรผm bรถlรผmleri | 1,96 milyar dolar | Temmuz 2026 |
ABD Suudi Arabistan’a F-35 satฤฑลฤฑnฤฑ neden onayladฤฑ?
Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, satฤฑลฤฑn Suudi Arabistan’ฤฑn homeland savunma kapasitesini gรผรงlendireceฤini ve ABD kuvvetleriyle birlikte รงalฤฑลabilirliฤini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ belirterek anlaลmayฤฑ gerekรงelendirdi.
F-35 satฤฑลฤฑ ne zaman tamamlanacak?
Satฤฑลฤฑn gerรงekleลmesi iรงin Kongre’nin onayฤฑ gerekiyor ve Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ uรงaklarฤฑn teslimatฤฑna iliลkin bir zaman รงizelgesi paylaลmadฤฑ.
