รin Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Mao Ning, Pekin’de dรผzenlediฤi gรผnlรผk basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ABD Baลkanฤฑ Biden‘ฤฑn adฤฑnฤฑ anmadan, beyanlar nedeniyle Washington’ฤฑ diplomatik kanallardan protesto ettiklerini bildirdi.
ABD’yi “Tayvan ile baฤlantฤฑlฤฑ sorunlarฤฑ dikkatli ve uygun ลekilde ele almaya”, “Tayvan’ฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ savunan gรผรงlere yanlฤฑล sinyal gรถndermemeye” davet eden Sรถzcรผ Mao, Washington yรถnetimine iliลkilerine zarar verecek, Tayvan Boฤazฤฑ’ndaki barฤฑล ve istikrarฤฑ bozacak sรถz ve eylemlerden kaรงฤฑnmasฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Mao, “(Tayvan ile) Barฤฑลรงฤฑ yeniden birleลme iรงin elimizden geleni yapmaya hazฤฑrฤฑz ama aynฤฑ zamanda ayrฤฑlฤฑkรงฤฑlฤฑฤฤฑ amaรงlayan hiรงbir eyleme hoลgรถrรผ gรถsteremeyiz.” dedi.
Tayvan Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Joanne Ou ise ABD Baลkanฤฑ’na, “Washington’ฤฑn Tayvan’ฤฑn gรผvenliฤine desteฤinin kaya gibi saฤlam olduฤunu yinelediฤi iรงin” teลekkรผr etti.
Biden ve ABD yรถnetimine destekleri iรงin minnettar olduklarฤฑnฤฑ belirten Sรถzcรผ Ou, “Son aรงฤฑklamalar, bir kez daha รin’in Tayvan Boฤazฤฑ’ndaki artan tehdidinin dรผnya genelinde yaygฤฑn endiลe yarattฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.” ifadesini kullandฤฑ.
Ou, Tayvan’ฤฑn ABD ve benzer gรถrรผลteki diฤer รผlkelerle รงalฤฑลarak รถz-savunma kabiliyetini gรผรงlendireceฤini, Hint-Pasifik Bรถlgesi’nde kurallara dayalฤฑ uluslararasฤฑ dรผzeni birlikte savunacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Biden’ฤฑn Tayvan aรงฤฑklamasฤฑ
Baลkan Biden, ABD’nin CBS televizyonunda dรผn gece banttan yayฤฑmlanan “60 Minutes” programฤฑna verdiฤi rรถportajda Tayvan ile ilgili aรงฤฑklamada bulunmuลtu.
Program sunucusunun, “ABD gรผรงleri Ada’yฤฑ savunacak mฤฑ?” sorusuna Biden, “Evet, eฤer benzeri gรถrรผlmemiล bir saldฤฑrฤฑ olursa.” yanฤฑtฤฑnฤฑ vermiลti.
Biden, sunucunun, “Ukrayna’dan farklฤฑ olarak ABD gรผรงleri, Amerikan ordusunun erkek ve kadฤฑn รผyeleri, รin’in iลgal etmesi halinde Tayvan’ฤฑ savunacak mฤฑ?” sorusuna da “Evet.” yanฤฑtฤฑnฤฑ vererek aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yinelemiลti.
Sunucunun, “รin Devlet Baลkanฤฑ ลi (Cinping), Tayvan konusundaki tavrฤฑnฤฑzla ilgili neyi bilmeli?” sorusuna yanฤฑt olarak ise Biden, “Uzun zaman รถnce altฤฑna imza attฤฑฤฤฑmฤฑz ลeyin arkasฤฑnda duruyoruz. Tek รin politikasฤฑna baฤlฤฑyฤฑz ve Tayvan’ฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤa yรถnlendirmiyor, onlarฤฑ teลvik etmiyoruz. Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk, Tayvanlฤฑlarฤฑn kendi kararฤฑdฤฑr.” diye konuลmuลtu.
“Stratejik muฤlaklฤฑk” terk mi ediliyor?
Biden’ฤฑn sรถzlerinin, Washington’ฤฑn bugรผne dek Tayvan konusunda izlediฤi “stratejik muฤlaklฤฑk” politikasฤฑna aykฤฑrฤฑ dรผลen en belirgin aรงฤฑklama olduฤu yorumu yapฤฑlฤฑyor.
“Tek รin” politikasฤฑnฤฑ benimseyen ve Pekin yรถnetimini tรผm รin’in meลru hรผkรผmeti olarak tanฤฑyan Washington, 1979 tarihli Tayvan ฤฐliลkileri Yasasฤฑ’nda, Ada’nฤฑn รถz-savunmasฤฑnฤฑ saฤlayacak askeri kapasiteye sahip olmasฤฑ iรงin destek saฤlayacaฤฤฑ ve bรถlgedeki statรผkoyu tek taraflฤฑ deฤiลtirmeye yรถnelik eylemlere karลฤฑ รงฤฑkacaฤฤฑ taahhรผdรผnde bulunmuลtu.
Ancak sรถz konusu taahhรผtler, ABD’ye Tayvan’ฤฑ doฤrudan askeri olarak savunma yรผkรผmlรผlรผฤรผ getirmiyor. Washington’ฤฑn ABD ordusunun Ada’yฤฑ bilfiil savunacaฤฤฑna dair resmi beyanda bulunmaktan kaรงฤฑndฤฑฤฤฑ bu politika “stratejik muฤlaklฤฑk” olarak adlandฤฑrฤฑlฤฑyor.
Programฤฑn yapฤฑmcฤฑlarฤฑ, rรถportajฤฑn ardฤฑndan Beyaz Saray’ฤฑn, ABD’nin Tayvan politikasฤฑnฤฑn deฤiลmediฤini vurgulayan ve stratejik muฤlaklฤฑk sรถylemini yineleyen bir aรงฤฑklamasฤฑna da yer vermiลti. Aรงฤฑklamada, “ABD, resmi olarak Amerikan ordusunun Tayvan’ฤฑ koruyacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyemez.” denildiฤi aktarฤฑlmฤฑลtฤฑ.
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden, mayฤฑs ayฤฑnda Japonya’ya ziyaretinde benzer bir aรงฤฑklamada bulunmuล, bir gazetecinin, “รin’in iลgali halinde ABD’nin Ada’yฤฑ askeri olarak savunacak mฤฑ?” sorusuna, “Evet, taahhรผdรผmรผz bu.” diyerek yanฤฑt vermiลti.
Biden’ฤฑn sรถzlerinin ardฤฑndan ABD-รin iliลkilerinde Tayvan baฤlantฤฑlฤฑ gerilimlerin arttฤฑฤฤฑ gรถzlenmiลti.
Pelosi’nin ziyareti ve tฤฑrmanan askeri gelirim
ABD Temsilciler Meclisi Baลkanฤฑ Nancy Pelosi’nin 2-3 Aฤustos tarihlerinde Tayvan’a yaptฤฑฤฤฑ ziyaret gerilimi doruk noktasฤฑna รงฤฑkarmฤฑลtฤฑ. Ziyaret รถncesinde Pekin sรถzcรผleri, Pelosi’nin ziyaretinin gerรงekleลmesi halinde “askeri karลฤฑlฤฑk” dahil gรผรงlรผ karลฤฑ tedbirler alacaklarฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulunmuลtu.
Pelosi, รin ile egemenlik ihtilafฤฑ iรงindeki Ada’yฤฑ 25 yฤฑl aradan sonra ziyaret eden ilk ABD Temsilciler Meclisi Baลkanฤฑ olmuลtu. Ziyaret, Ada’yฤฑ topraklarฤฑnฤฑn parรงasฤฑ olarak gรถren รin’in tepkisini รงekmiลti.
รin ordusu, ziyaretin ardฤฑndan Ada รงevresinde askeri tatbikatlar baลlatmฤฑล, 7 gรผn sรผren tatbikatlar Ada’nฤฑn รงevresinde fiili abluka oluลturmuลtu. Gerรงek silah ve mรผhimmatฤฑn kullanฤฑldฤฑฤฤฑ tatbikatlar sฤฑrasฤฑnda รin ana karasฤฑndan ateลlenen gรผdรผmlรผ fรผzeler, Tayvan yakฤฑnlarฤฑndaki sulara dรผลmรผลtรผ.
Ordu sรถzcรผsรผ, 10 Aฤustos’ta tatbikatlarฤฑn tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ duyurmuล ancak Tayvan Boฤazฤฑ’ndaki askeri devriye faaliyetinin devam edeceฤini bildirmiลti.
Pekin, “Tek รin ilkesini” vurgulayarak, Tayvan’ฤฑn dรผnya รผlkeleriyle mรผstakil diplomatik iliลkiler kurmasฤฑna, Birleลmiล Milletlerde ve diฤer uluslararasฤฑ kuruluลlarda temsil edilmesine karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor, kendisini tanฤฑyan รผlkelerin Tayvan ile diplomatik iliลkileri kesmesini ลart koลuyor.
