Uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลu Fitch Ratings, piyasa beklentileri doฤrultusunda Tรผrkiye’nin notunu “yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir” seviyesinin bir basamak altฤฑna รงkmesini deฤerlendiren analistler, not indiriminin piyasalara etkisinin kฤฑsa sรผreli olabileceฤini ifade etti.
Fitch Ratings dรผn akลam piyasalar kapandฤฑktan sonra yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklama ile Tรผrkiyeโnin yabancฤฑ para cinsinden uzun vadeli kredi notunu “yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir” seviye olan “BBB-“den “BB+” seviyesine dรผลรผrdรผ ve not gรถrรผnรผmรผnรผ โduraฤanโ olarak belirledi.
Tรผrkiye’nin notunu 5 Kasฤฑm 2012 tarihinde “yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir” seviyeye yรผkselten Fitch Ratings, 19 Aฤustos 2016 tarihinde ise not gรถrรผnรผmรผnรผ “negatif”e รงekerek not indirimi sinyali vermiลti.
Analistler, Fitch Ratings’in kararฤฑnฤฑn piyasalar tarafฤฑnda beklendiฤini ve son bir kaรง haftadฤฑr fiyatlanmaya รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, bu nedenle etkisinin kฤฑsa sรผreli ve sฤฑnฤฑrlฤฑ olabileceฤini kaydetti.
Not deฤiลikliklerinin รผlke varlฤฑklarฤฑ รผzerinde etkisinin kaรงฤฑnฤฑlmaz olduฤunu dile getiren analistler, buna karลฤฑn piyasalar aรงฤฑsฤฑndan “not yรผkselebileceฤi” beklentisinin etkilerinin, dรผลmesinin etkisinden รงok daha fazla olduฤunu kaydediyor.
Bundan sonraki sรผreรงte ekonomi yรถnetiminin gerรงekleลtireceฤi reformlarฤฑn ve bunlarฤฑn orta uzun vadede saฤlayacaฤฤฑ “not artฤฑrฤฑmฤฑ” beklentisinin piyasalarฤฑn lokomotifi olabileceฤine deฤinen analistler, anayasa deฤiลiklik referandumunun gerรงekleลtirilmesiyle de siyasal belirsizliฤin ortadan kalkacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
– “S&P eski refleksleri ile gรถrรผnรผmรผ negatife aldฤฑ”
AA muhabirine konuya iliลkin deฤerlendirmelerde bulunan Ziraat Bankasฤฑ Ekonomisti Bora Tamer Yฤฑlmaz, dรผn Fitch’in, Tรผrkiye’nin kredi notunu bir kademe indirerek yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir seviyenin altฤฑna getirirken, gรถrรผnรผmรผ duraฤan aรงฤฑkladฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlattฤฑ.
Bรถylece Fitch’in notunun da Moody’s ile aynฤฑ seviyeye geldiฤini sรถyleyen Yฤฑlmaz, “Bunlara karลฤฑn S&P, takvimde yer almadฤฑฤฤฑ halde istisna kuralฤฑna dayanarak, ki bu tip kurallar รงok ciddi aรงฤฑklamalar gerektirir, Tรผrkiye’nin gรถrรผnรผmรผnรผ negatife indirdi. Bรถylece S&P, Tรผrkiyeโyi diฤer iki kredi kuruluลuna gรถre bir kademe aลaฤฤฑda notlarken, gรถrรผnรผmรผ de olumsuzlaลtฤฑrdฤฑ.” dedi.
Yฤฑlmaz, S&P’nin 15 Temmuz sonrasฤฑnda da acele hareket ettiฤini ve geliลmelerin etkilerini gรถrmek iรงin yeterli zaman tanฤฑmadan gรถrรผnรผmรผ negatife indirdiฤine dikkati รงekti.
Ardฤฑndan kasฤฑm ayฤฑnda ekonomi yรถnetiminin รผlke dฤฑล dengesine yรถnelik attฤฑฤฤฑ olumlu adฤฑmlara istinaden gรถrรผnรผmรผ duraฤana yรผkselttiฤini anฤฑmsatan Yฤฑlmaz, “ลimdi yeniden eski refleksleri ile gรถrรผnรผmรผ negatife aldฤฑฤฤฑnฤฑ takip ediyoruz. Piyasa, S&P’nin alelacele reflekslerine alฤฑลฤฑk olduฤu iรงin S&P’nin aรงฤฑklamalarฤฑ piyasa รผzerinde etkili olmadฤฑ.” diye konuลtu.
– “Kredi notlarฤฑnda hฤฑzlฤฑ hareketler kolay gรถzlenmiyor”
Bora Tamer Yฤฑlmaz, Fitch’in ise beklendiฤi gibi notu bir kademe indirdiฤini ve รถnceki hafta Fitch yetkililerinin deฤerlendirmeye iliลkin riskleri aรงฤฑkรงa ifade etmelerine piyasanฤฑn tepki vermediฤini ifade etti.
Benzer รผlkelerde ikinci not indiriminden sonra piyasalarda toparlanma gรถzlemlendiฤini belirten Yฤฑlmaz, bu nedenle piyasa beklentisi dahilinde bir kademe not indiren ve gรถrรผnรผmรผ de beklendiฤi gibi duraฤan seviyesinde aรงฤฑklayan Fitch kararฤฑna piyasada biraz daha toparlanma tepkisi gรถrme ลansฤฑnฤฑn bulunduฤunu kaydetti.
Yฤฑlmaz, Fitch’in kendi รงalฤฑลmasฤฑna gรถre รผlkelerin kredi notlarฤฑnฤฑ “6,1 yฤฑl iรงerisinde” geri kazanabildiklerini sรถyledi.
Tรผrkiye’nin Moody’s ve Fitch tarafฤฑnda “duraฤan” gรถrรผnรผme sahip olunduฤunu ve aynฤฑ zamanda รผlkelerin kredi notunun artmadan รถnce 13 ay boyunca “pozitif”gรถrรผnรผmde takip edildiฤini dile getiren Yฤฑlmaz, bu nedenle kredi notlarฤฑnda hฤฑzlฤฑ hareketlerin kolay kolay gรถzlenmediฤini vurguladฤฑ.
– “Nicel verilerden รงok nitel deฤerlendirmeler arttฤฑ”
Yฤฑlmaz, iki konuya dikkati รงekmek istediฤini belirtirken, bunun ilkinin kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑnฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑnda nicel verilerden รงok nitel deฤerlendirmelerin arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถzlemlemlediklerini ifade etti.
Tรผrkiye’nin yรถnetim sistemi ve kurumsallaลma ile ilgili subjektif nitel deฤerlendirmelerin kredi notu รผzerinde baskฤฑya neden olduฤunu aktaran Yฤฑlmaz, ลรถyle devam etti:
“Bu konuda Cumhurbaลkanฤฑ Sรถzcรผsรผ Sayฤฑn ฤฐbrahim Kalฤฑn’ฤฑn kitabฤฑna atฤฑfta bulunmak isteriz. Her รผlkenin kendine รถzgรผ uzun yรผzyฤฑllara dayalฤฑ bir kรผltรผrรผ ve bu kรผltรผrรผn sonucunda ortaya รงฤฑkan yรถnetim sistemi bulunuyor. Geliลmiล รผlkeler arasฤฑnda da birbirinin aynฤฑ iki รผlke bulamayฤฑz. รrneฤin ฤฐngiltere’nin yazฤฑlฤฑ bir anayasasฤฑ yoktur. Ancak kimse ฤฐngiliz hukuku hakkฤฑnda ลรผpheye dรผลmez. Tรผrkiye’nin de 19. yรผzyฤฑl baลฤฑnda baลlayan reform sรผreci dahilinde รถzellikle 2000’li yฤฑllarda attฤฑฤฤฑ adฤฑmlarla kazandฤฑฤฤฑ kurumsallaลma kรผltรผrรผnden taviz vereceฤini dรผลรผnmรผyoruz. ‘Muasฤฑr medeniyet’ hedefinde ilerleyen bir รผlkenin baลka รผlkelere gรถre farklarฤฑ olabileceฤini ancak temelinde kurumsallaลmanฤฑn esas bulunduฤunu anlatabilmemiz gerekecek.”
Yฤฑlmaz, ikinci olarak Fitch’in kararฤฑnda gรผรงlรผ maliye yapฤฑsฤฑndan bahsettiฤini ifade etti.
Nihayetinde kredi notlarฤฑnฤฑn รผlkelerin borรง sadakati ile ilgili olduฤuna dikkati รงeken Yฤฑlmaz, Tรผrkiye’nin de finansal istikrarฤฑnฤฑ koruyarak geรงmiลinde borรงlarฤฑnฤฑ รถdediฤini belirtti.
Yฤฑlmaz, “Ekonomide ‘hรผcum’ anlayฤฑลฤฑ dahilinde alฤฑnan mali teลviklerin etkisiyle รถnรผmรผzdeki dรถnemde รงarpan etkisini gรถzlemleyebiliriz. ฤฐstihdamฤฑ artฤฑrฤฑcฤฑ uygulamalarla ekonomideki toparlanmanฤฑn gรผรงlenmesiyle รถnรผmรผzdeki yฤฑl kredi notu gรถrรผnรผmlerinde deฤiลiklik gerรงekleลip gerรงekleลmeyeceฤini takip edeceฤiz.” diyerek sรถzlerini tamamladฤฑ.
– “Kararฤฑn piyasalar รผzerindeki etkisi sฤฑnฤฑrlฤฑ”
Finansinvest Baลekonomisti Burak Kanlฤฑ ise Fitch’in not indirimiyle, son yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir seviyedeki notun da kaybedilerek 2013 yฤฑlฤฑ รถncesine dรถnรผldรผฤรผnรผ ifade etti.
TCMB’nin piyasaya uzunca bir sure “unortodoks politikalarฤฑ artฤฑk sonlandฤฑrฤฑyoruz” mesajฤฑ verdikten sonra aniden ลu ana kadarki en karmaลฤฑk politika รงerรงevesine geรงmiล olmasฤฑnฤฑn not indirimi olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrmฤฑล olduฤunu belirten Kanlฤฑ, not indiriminin piyasa tarafฤฑndan beklendiฤini ve bu yรผzden piyasalar รผzerinde etkisinin sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Kanlฤฑ, ลu deฤerlendirmeleri yaptฤฑ:
“Uzun vadede, dฤฑล finansman ihtiyacฤฑ yรผksek geliลmiล รผlkelerden biri olan Tรผrkiye’nin yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir seviyenin altฤฑna dรผลmรผล olmasฤฑnฤฑn kuลkusuz dฤฑล finansmanฤฑn maliyeti ve kalitesi รผzerinde etkisi olacak. Bundan sonraki dรถnemde, kredi notumuzun artmasฤฑ, ancak Tรผrkiye ekonomisinin var olan ciddi sorunlarฤฑnฤฑ kabul edip, daha sonra da geรงmiล tecrรผbelerin, analitik dรผลรผncenin ve bilimin ฤฑลฤฑฤฤฑnda bunlara uzun soluklu ve kalฤฑcฤฑ รงรถzรผmler รผreterek mรผmkรผn olabilir diye dรผลรผnรผyorum.”
“Yatฤฑrฤฑmcฤฑlara satฤฑn alฤฑnacak hikaye sunmalฤฑyฤฑz”
Deniz รzel ve Yatฤฑrฤฑm Grubu Yรถnetmeni Orkun Gรถdek de piyasa iลlemcilerinin genelinde hakim olan bir beklentinin gerรงekleลtiฤi belirtti.
Konuyla ilgili รงoฤu kesimin tartฤฑลtฤฑฤฤฑ konu baลlฤฑklarฤฑ da farklฤฑ dรผลรผncelerle rapor iรงerisinde kendisine yer bulduฤunu ifade eden Gรถdek, yabancฤฑ para cinsinden notta 1 basamak indirim olurken, yerel para biriminde muhafazanฤฑn sรถz konusu olduฤunu kaydetti.
Gรถdek, beklentinin bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn TL cinsinden varlฤฑklarฤฑn fiyatlamasฤฑnda yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bu noktadan sonra ilk etapta satฤฑล baskฤฑsฤฑ gรถrรผlmesinin olasฤฑ olduฤunu dile getiren Gรถdek, “Ancak yeni duyulmuล, ลok etkisi yaratmayan bir haber olduฤu iรงin uzun soluklu olmasฤฑnฤฑ beklememek lazฤฑm. Aฤustos ayฤฑndan bu yana deฤerlendirilen senaryolardan birisiydi.” dedi.
Orkun Gรถdek, รถzel kesimin dฤฑล borรงlanmasฤฑnda maliyetin bir miktar artabileceฤini ve รผlkede yapฤฑlmasฤฑ gereken reformlarฤฑn bilindiฤini ifade etti.
TL’de stabilizasyonunun saฤlanabilmesi ve politika baลlฤฑklarฤฑnฤฑn da azalmasฤฑyla birlikte yeniden hikaye yaratma รงabasฤฑna girilmesininin gerekli olduฤunu vurgulayan Gรถdek, “TL’de stabilizasyon iรงin Merkez Bankasฤฑnฤฑn attฤฑฤฤฑ ve devam edeceฤini bildiฤimiz adฤฑmlarฤฑ var. Yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir รผlke notunu iki ลirket nezdinde 3 yฤฑl taลฤฑdฤฑk ancak รถncesinde 10 yฤฑl boyunca da yatฤฑrฤฑm รงekmeyi baลarmฤฑลtฤฑk. Hatta notun arttฤฑฤฤฑ dรถnem Fedโin normalleลme sรผrecine denk geldiฤi iรงin tam olarak pozitif koลullardan da yararlandฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ sรถyleyemeyiz. รnemli olan algฤฑ yรถnetiminde baลarฤฑlฤฑ olmamฤฑz ve yatฤฑrฤฑmcฤฑlara satฤฑn alฤฑnacak hikaye sunmamฤฑz.” diye konuลtu.
