ABD hava gรผvenliฤi dรผzenleyicileri, Boeing 737 MAX 10 modelinin sertifikasyon sรผrecini yeni tespit edilen bir yazฤฑlฤฑm hatasฤฑnฤฑn gรผvenlik riski oluลturup oluลturmadฤฑฤฤฑ belirlenene kadar erteledi. Federal Havacฤฑlฤฑk ฤฐdaresi (FAA) Baลkanฤฑ Bryan Bedford, konuya iliลkin aรงฤฑklamayฤฑ pazartesi gรผnรผ dรผzenlenen basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda yaptฤฑ. Sorun, 737 MAX kokpit yazฤฑlฤฑm gรผncellemesinden kaynaklanฤฑyor ve uรงaklar iniล yaklaลmasฤฑnฤฑ deฤiลtirdiฤinde otomatik seyrรผsefer รถzelliฤinin devre dฤฑลฤฑ kalmasฤฑna yol aรงabiliyor.
Hisseleri sert dรผลtรผ
Dรถnรผลรผm stratejisini kฤฑsmen 737 MAX รผretim artฤฑลฤฑna baฤlayan Boeing‘in hisseleri, Wall Street Journal’ฤฑn hafta sonu yayฤฑmladฤฑฤฤฑ ve sorunu ayrฤฑntฤฑlarฤฑyla ortaya koyan makalenin ardฤฑndan pazartesi gรผnรผ sert biรงimde geriledi. Boeing hisseleri gรผnรผ 184,39 dolardan, yรผzde 6,9 dรผลรผลle kapattฤฑ. Pilotlar otomatik seyrรผsefer sistemi olmadan da uรงaฤฤฑ gรผvenli biรงimde indirmek รผzere eฤitilmiล olsa da dรผzenleyiciler, bรถyle bir senaryoda pilotlarฤฑn “iล yรผkรผnรผn” aลฤฑrฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirmek zorunda. Bedford, FAA’nin ลu ana kadar sertifikalandฤฑrdฤฑฤฤฑ MAX uรงaklarฤฑnฤฑn gรผvenli olduฤunu ancak “burada bir sorun olmadฤฑฤฤฑndan emin olana kadar 10 modelinin sertifikasyonunu erteleyeceฤiz” dedi.
FAA ve Boeing sรผreci birlikte yรผrรผtรผyor
Daha รถnce aรงฤฑklama yapan bir FAA sรถzcรผsรผ, kurumun “Boeing ve havayollarฤฑyla yakฤฑn รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ” belirtti ve FAA’nin bir danฤฑลma kurulu toplayacaฤฤฑnฤฑ, gรผvenlik endiลesi tespit edilmesi halinde “derhal harekete geรงeceฤini” ekledi. Aรงฤฑklamalar, Boeing ฤฐcra Kurulu Baลkanฤฑ Kelly Ortberg’in 16 Eylรผl’de bir Wall Street konferansฤฑnda 737 MAX 10 iรงin FAA sertifikasyonunun “รงok yakฤฑnda” gerรงekleลmesini beklediฤini sรถylemesinin ardฤฑndan geldi. Bir Boeing sรถzcรผsรผ pazartesi gรผnรผ, “sertifikasyon sรผrecinde FAA’nin yรถnlendirmesini takip etmeye devam ediyoruz” ifadesini kullandฤฑ.
Boeing’e gรถre sorun, pilotlar iptal edilmiล bir yaklaลฤฑmฤฑn ardฤฑndan รถnceden programlanmฤฑล uรงuล planฤฑnฤฑ deฤiลtirdiฤinde ortaya รงฤฑkฤฑyor. Bir Boeing sรถzcรผsรผ pazartesi gรผnรผ e-posta yoluyla yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “geรงen ay tรผm 737 operatรถrlerini, belirli bir iniล senaryosunda pilotlarฤฑn otomatik uรงuล rehberliฤine eriลemeyebileceฤi bir yazฤฑlฤฑm sorunu hakkฤฑnda bilgilendirdik” dedi. Sรถzcรผ, operatรถrlerle paylaลฤฑlan bilgilerin bu tรผr durumlarฤฑn gรผvenli ลekilde yรถnetilmesine iliลkin mevcut pilot prosedรผrlerini pekiลtirdiฤini belirtti. Boeing mรผhendislerinin sorunu kalฤฑcฤฑ olarak รงรถzecek bir yazฤฑlฤฑm gรผncellemesi รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ da aรงฤฑklandฤฑ.
Boeing’in sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ dรถnemi sรผrรผyor
Boeing, kurumsal dรถnรผลรผmรผnรผ kฤฑsmen 737 MAX รผretiminin bรผyรผmesine baฤlamฤฑล durumda. Uรงak, 2018 ve 2019’daki รถlรผmcรผl MAX kazalarฤฑnฤฑn ardฤฑndan Kasฤฑm 2020’ye kadar 20 ay boyunca uรงuลa kapatฤฑlmฤฑลtฤฑ. Havayollarฤฑ, Boeing’in diฤer uรงaklarฤฑ gibi ลirketin gรผvenlik sorunlarฤฑ nedeniyle bรผyรผk รถlรงรผde gecikmeye uฤrayan 737 MAX 10’u teslim almak iรงin istekli davranฤฑyor. FAA, daha kรผรงรผk ve uzun sรผredir gecikmeli olan 737 MAX 7 modelini 3 Aฤustos’ta sertifikalandฤฑrmฤฑลtฤฑ.
Bedford, 737 MAX 7’nin uรงmak iรงin “gรผvenli” olduฤunu belirterek yazฤฑlฤฑm sorununu bir iPhone veya Microsoft รผrรผnรผ gรผncellemesine benzetti. Bu durumda ลirket “bilinen bir hatayฤฑ dรผzeltirken” “daha kรผรงรผk yeni bir hata” ortaya รงฤฑkardฤฑ. Bedford, sorunun iki รถlรผmcรผl MAX kazasฤฑna yol aรงan kusurdan รงok farklฤฑ olduฤunu vurguladฤฑ. O kazalarda, Maneuvering Characteristics Augmentation System (MCAS) adlฤฑ hatalฤฑ tasarlanmฤฑล bir uรงuล seyrรผsefer sistemi uรงaฤฤฑn kontrolรผnรผ ele geรงirmiลti. Bedford, yeni yazฤฑlฤฑm kusuruna iliลkin “pilotlar uรงaฤฤฑn kontrolรผnde kalmaya devam ediyor, bu tรผr senaryolar iรงin eฤitim alฤฑyorlar” dedi.
Havayollarฤฑ yeni yazฤฑlฤฑmฤฑ kullanmฤฑyor
Baลlฤฑca รผรง MAX alฤฑcฤฑsฤฑ, sorunlu yeni uรงuล yรถnetim bilgisayarฤฑ yazฤฑlฤฑm sรผrรผmรผne sahip uรงak uรงurmadฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. United Airlines, “United ลu anda bu yeni FMC yazฤฑlฤฑmฤฑyla รงalฤฑลan hiรงbir 737’ye sahip deฤil ve yeni FMC yazฤฑlฤฑmฤฑna sahip yeni uรงak teslimatฤฑ almฤฑyoruz” ifadesini kullandฤฑ. Southwest Airlines sรถzcรผsรผ, ลirketin sorunun farkฤฑnda olduฤunu ve Boeing ile FAA ile temas halinde bulunduฤunu belirterek yeni teslim alฤฑnan tรผm uรงaklarda eski yazฤฑlฤฑm sรผrรผmlerinin kurulu olduฤunu ekledi. Alaska Airlines sรถzcรผsรผ ise, “Boeing ve FAA ile temas halindeyiz, konuyu deฤerlendirip sonraki adฤฑmlarฤฑ belirlerken ikisiyle de yakฤฑn รงalฤฑลmaya devam edeceฤiz” dedi. Alaska Airlines de yeni yazฤฑlฤฑma sahip uรงak uรงurmuyor.
| Havayolu | Yeni FMC yazฤฑlฤฑmฤฑ durumu |
|---|---|
| United Airlines | Yeni yazฤฑlฤฑmlฤฑ 737 uรงurmuyor, teslimat almฤฑyor |
| Southwest Airlines | Yeni teslimatlarda eski yazฤฑlฤฑm sรผrรผmรผ kurulu |
| Alaska Airlines | Yeni yazฤฑlฤฑma sahip uรงak uรงurmuyor |
Boeing 737 MAX 10 sertifikasyonu neden ertelendi?
Kokpit yazฤฑlฤฑm gรผncellemesinden kaynaklanan bir hata, uรงaklar iniล yaklaลmasฤฑnฤฑ deฤiลtirdiฤinde otomatik seyrรผsefer รถzelliฤinin devre dฤฑลฤฑ kalmasฤฑna yol aรงabiliyor. FAA, bu durumda pilotlarฤฑn iล yรผkรผnรผn aลฤฑrฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirene kadar sertifikasyonu erteledi.
Sorun 737 MAX 7 sertifikasyonunu da etkiliyor mu?
Hayฤฑr. FAA Baลkanฤฑ Bryan Bedford, 3 Aฤustos’ta sertifikalandฤฑrฤฑlan 737 MAX 7’nin uรงmak iรงin gรผvenli olduฤunu ve sorunun รงok daha รถnce yaลanan MCAS kaynaklฤฑ kusurdan farklฤฑ olduฤunu belirtti.
