Boeing, ABD Donanmasฤฑ’nฤฑn yeni nesil gizli savaล uรงaฤฤฑnฤฑ รผretmek รผzere seรงildi. Pentagon Salฤฑ gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, 20 milyar dolar deฤerindeki geliลtirme sรถzleลmesinin Boeing‘e verildiฤini duyurdu. ลirket bรถylece art arda ikinci kez รถnemli bir savaล uรงaฤฤฑ ihalesini kazanmฤฑล oldu ve Pasifik’te รin’e karลฤฑ ABD stratejisinin merkezinde yer alan programdaki aylar sรผren gecikme sona ermiล oldu.
Boeing rakibi Northrop Grumman’ฤฑ geride bฤฑraktฤฑ
Test uรงaklarฤฑnฤฑn รผretimini kapsayan sรถzleลme iรงin Boeing, rakibi Northrop Grumman Corp ile yarฤฑลtฤฑ ve ihaleyi kazandฤฑ. Programฤฑn รถmrรผ boyunca รผretimin artmasฤฑyla ve olasฤฑ uluslararasฤฑ mรผลteri sipariลleriyle birlikte toplam deฤerin yรผz milyarlarca dolara ulaลabileceฤi belirtiliyor. Boeing geรงen yฤฑl mart ayฤฑnda Hava Kuvvetleri’nin yeni gizli F-47 savaล uรงaฤฤฑ ihalesini de kazanmฤฑลtฤฑ; bรถylece ลirket art arda iki yฤฑl iรงinde altฤฑncฤฑ nesil savaล uรงaฤฤฑ alanฤฑnda iki bรผyรผk sรถzleลmeye imza atmฤฑล oldu.
Boeing’in, yeni uรงaฤฤฑn yerini alacaฤฤฑ F/A-18E/F Super Hornet dahil olmak รผzere uzun yฤฑllara dayanan gemi tabanlฤฑ savaล uรงaฤฤฑ รผretim geรงmiลi, ลirketi yarฤฑลmada gรผรงlรผ bir aday konumuna taลฤฑdฤฑ. Bu geรงmiล, savunma yetkililerinin Boeing’in hem F-47 hem de Donanma’nฤฑn yeni uรงaฤฤฑnฤฑ eล zamanlฤฑ olarak yรผrรผtecek kadar mรผhendis ve tedarikรงi kapasitesine sahip olup olmadฤฑฤฤฑna dair endiลelerini de gรถlgede bฤฑraktฤฑ; sรถz konusu endiลelerin ลirket lehine รงรถzรผldรผฤรผ gรถrรผlรผyor. Boeing hisseleri Salฤฑ gรผnรผ seans sonrasฤฑ iลlemlerde yรผzde 2,25 yรผkselirken, Northrop hisseleri yรผzde 3,5 geriledi.
St. Louis รผretim tesisleri gรผรงleniyor
Sรถzleลme, F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler รผretim hatlarฤฑnฤฑ kapatma sรผrecindeki Boeing’in Missouri eyaletindeki St. Louis’teki savaล uรงaฤฤฑ รผretim operasyonlarฤฑ iรงin รถnemli bir destek niteliฤi taลฤฑyor. Boeing Savunma, Uzay ve Gรผvenlik birimi baลkanฤฑ ve CEO’su Steve Parker yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ลirketin yeni nesil yetenekler doฤrultusunda birden fazla รผrรผnรผ รผretmeye uygun yeni tesislere yatฤฑrฤฑm yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ve ekibin bu kritik programฤฑ yรผrรผtmeye hazฤฑr olduฤunu belirtti.
ลu anda “F/A-XX” olarak adlandฤฑrฤฑlan yeni uรงak, Donanma’nฤฑn Yeni Nesil Hava รstรผnlรผฤรผ sistemler ailesinin merkezinde yer alacak. Pentagon’un baลsilahlanma yetkilisi Michael Duffey, uรงaฤฤฑn Amerika’nฤฑn ulusal gรผvenliฤi ve uzun vadeli hava muharebe yetenekleri aรงฤฑsฤฑndan kritik ve vazgeรงilmez bir yatฤฑrฤฑmฤฑ temsil ettiฤini kaydetti. Center for Strategic and International Studies’den havacฤฑlฤฑk uzmanฤฑ Jeremiah Gertler, F-47 ve F/A-XX kontratlarฤฑnฤฑ kazanmadan รถnce Boeing’in savaล uรงaฤฤฑ iลinden bรผyรผk รถlรงรผde รงekilmiล olduฤunu belirtti ve F-47 ile F/A-XX arasฤฑnda ne kadar ortak tasarฤฑm unsuru bulunduฤunun, iki programฤฑn birlikte mi yoksa ayrฤฑ ayrฤฑ mฤฑ geliลtirildiฤinin henรผz bilinmediฤini vurguladฤฑ.
Gecikmeler ve Kongre mรผdahalesi programฤฑ ลekillendirdi
Yeni nesil savaล uรงaฤฤฑ programฤฑ yฤฑllardฤฑr gecikmeler ve finansman anlaลmazlฤฑklarฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑ. Bazฤฑ Pentagon yetkilileri, mรผhendislik ve tedarik zinciri kapasitesine iliลkin endiลeler nedeniyle programฤฑ รผรง yฤฑla kadar erteletmeye รงalฤฑลtฤฑ. Ancak Kongre devreye girerek 2025 vergi indirimi ve harcama yasasฤฑnda program iรงin 750 milyon dolar, 2026 mali yฤฑlฤฑ iรงin ise ek 1,4 milyar dolar kaynak ayฤฑrdฤฑ. Lockheed Martin Corp, Donanma yetkililerinin tasarฤฑmฤฑnฤฑn gerekli kriterleri karลฤฑlamadฤฑฤฤฑna karar vermesi รผzerine mart 2025’te yarฤฑลmadan elendi ve finalde Boeing ile Northrop kaldฤฑ.
Son รผรง seรงimde ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑ destekleyen Missouri eyaletinden Demokrat ve Cumhuriyetรงi Kongre รผyeleri, programฤฑn finansmanฤฑnฤฑn sรผrdรผrรผlmesi iรงin giriลimde bulundu. Cumhuriyetรงi Senatรถr Eric Schmitt yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, F/A-XX ve F-47 รผretiminin Missouri’ye mรผhendislik ve teknoloji yeteneฤi รงekmek iรงin daha fazla fฤฑrsat yaratacaฤฤฑnฤฑ belirtti. Boeing’in savaล uรงaฤฤฑ montaj hattฤฑnda รงalฤฑลan iลรงiler geรงen yฤฑl 101 gรผn sรผren bir greve gitmiล, ลirketten herhangi bir taviz almadan iลe geri dรถnmรผลtรผ.
รin tehdidi programฤฑ hฤฑzlandฤฑrdฤฑ
รin’in kendisinin altฤฑncฤฑ nesil olarak nitelendirdiฤi tasarฤฑmlar dahil geliลmiล muharebe uรงaklarฤฑnฤฑ hฤฑzla sahaya sรผrmesi, Donanma รผzerinde hฤฑzlฤฑ hareket etme baskฤฑsฤฑ oluลturdu; aksi halde 2030’lu yฤฑllarda ve sonrasฤฑnda modern gemi tabanlฤฑ bir savaล uรงaฤฤฑ olmadan operasyon yรผrรผtme riskiyle karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑnabilirdi. Yeni uรงaฤฤฑn geliลmiล gizlilik รถzellikleri, artฤฑrฤฑlmฤฑล menzil ve dayanฤฑklฤฑlฤฑk ile insansฤฑz muharebe uรงaklarฤฑ ve Donanma’nฤฑn gemi tabanlฤฑ hava savunma sistemleriyle entegrasyon kabiliyeti taลฤฑmasฤฑ bekleniyor.
Donanma, gemi filosu iรงin hรขlรข 270’ten fazla Lockheed Martin F-35C uรงaฤฤฑ satฤฑn almayฤฑ planlฤฑyor; bu uรงaklar F/A-XX hizmete girdiฤinde birlikte uรงacak. ฤฐlk รผretim F/A-XX uรงaklarฤฑnฤฑn 2030’lu yฤฑllarda teslim edilmesi beklenirken, 1990’lardan bu yana hizmette olan Super Hornet filosunun 2040’lara kadar uรงmaya devam etmesi รถngรถrรผlรผyor.
Boeing F/A-XX sรถzleลmesinin deฤeri ne kadar?
Test uรงaklarฤฑnฤฑn geliลtirilmesini kapsayan ilk aลama sรถzleลmesi 20 milyar dolar deฤerinde. Programฤฑn รถmrรผ boyunca รผretimin artmasฤฑ ve olasฤฑ uluslararasฤฑ sipariลlerle toplam deฤerin yรผz milyarlarca dolara ulaลabileceฤi belirtiliyor.
F/A-XX uรงaฤฤฑ hangi uรงaฤฤฑn yerini alacak?
Yeni uรงak, Donanma’nฤฑn halihazฤฑrda kullandฤฑฤฤฑ F/A-18E/F Super Hornet gemi tabanlฤฑ savaล uรงaฤฤฑnฤฑn yerini almak รผzere geliลtiriliyor. ฤฐlk รผretim uรงaklarฤฑnฤฑn 2030’lu yฤฑllarda teslim edilmesi bekleniyor.
