Beklentilerin รผstรผnde รงฤฑkan ilk รงeyreฤe ait bรผyรผme rakamlarฤฑ hakkฤฑndaki tartฤฑลma bรผyรผyor. TรฤฐK tarafฤฑndan aรงฤฑklanan yรผzde 4.3’lรผk ilk รงeyrek bรผyรผme rakamฤฑ ile Tรผrkiye Avrupa’da en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen รผlke olmuล, ancak verilerin ilk aรงฤฑldฤฑฤฤฑ andan itibaren doฤruluฤu konusunda ลรผpheler uyanmฤฑลtฤฑ. Bazฤฑ uluslararasฤฑ finans kurumlarฤฑnฤฑn, aรงฤฑkรงa verilerin doฤruluฤundan bahsetmeden “daha sonra revize edilebileceฤi” ลeklindeki yorumlarฤฑndan sonra konu ลimdi de Meclis gรผndemine taลฤฑndฤฑ.
CHP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Faik รztrak, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผndeki bรผyรผme rakamlarฤฑnda โลรผphe yaratan bir รงeliลkiโ olduฤunu ifade ederek Bakanฤฑ Cevdet Yฤฑlmazโฤฑn yazฤฑlฤฑ yanฤฑtlamasฤฑ istemiyle TBMM Baลkanlฤฑฤฤฑโna soru รถnerge verdi.
รztrak, รถnergesinde yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผndeki bรผyรผme rakamlarฤฑnda, fiyat etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlarak TรFE rakamlarฤฑ kullanฤฑlmasฤฑ gerekirken, bunun yerine farklฤฑ bir hesap yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. BDDK verilerine gรถre, Tรผrk mali sisteminin รผรงte ikisini oluลturan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn vergi รถncesi karlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn, 2014 yฤฑlฤฑ ilk รงeyreฤinde bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 18,3 dรผลtรผฤรผnรผ belirten รztrak, Tรผrkiye Bankalar Birliฤi verilerine gรถre bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde istihdam edilenlerin sayฤฑsฤฑnda da ciddi bir artฤฑล bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ, yani bu sektรถrรผn emek kullanฤฑmฤฑnda ve buna paralel รผcret รถdemelerinde de reel olarak belirgin bir artฤฑล olmadฤฑฤฤฑ kaydetti.
ฤฐzaha muhtaรง fark
Buna karลฤฑn TรฤฐK tarafฤฑndan aรงฤฑklanan โfinans ve sigorta faaliyetleriโ sektรถrรผne ait cari ve fiyat hareketlerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล sabit katma deฤer hesaplarฤฑnda izaha muhtaรง noktalar olduฤunu ifade eden รztrak, โSektรถrde fiyat hareketlerini de iรงeren cari katma deฤer son bir yฤฑlda yรผzde 4,5 gerilerken; fiyat etkilerinden arฤฑnmฤฑล reel katma deฤer yรผzde 14 arttฤฑ. Bu durum sektรถrรผn yurtiรงi fiyatlarฤฑnda ciddi dรผลรผล olduฤu anlamฤฑna gelir. Nitekim TรฤฐKโe gรถre mali sektรถrde sunulan hizmetlerin fiyatฤฑ son bir yฤฑlda yรผzde 16,1 dรผลmรผล gรถrรผnรผyor; oysa aynฤฑ dรถnemde tรผketici enflasyonu yรผzde 8 artฤฑล gรถsterdiโ dedi.
รztrak, mali sektรถr katma deฤerinin fiyat hareketlerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin TรฤฐKโin Tรผketici Fiyat Endeksiโni kullandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ettiฤini, ancak bu sektรถrde sabit katma deฤerin bulunmasฤฑ iรงin kullanฤฑlan fiyat endeksi ile TรFE rakamlarฤฑ arasฤฑnda รงok ciddi bir fark bulunduฤunu belirtti. รztrak โZฤฑmni deflatรถr (reel katma deฤeri hesaplamada kullanฤฑlan endeks) ile TรFEโnin geliลimi arasฤฑndaki bu fark sektรถrรผn reel katma deฤeri ve dolayฤฑsฤฑyla ekonominin bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑ doฤrudan etkileyecek bir geliลmedirโ dedi.
Yรผzde 40 katkฤฑ nasฤฑl oldu
Ortaya รงฤฑkan tablonun TรฤฐKโin bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn gรผvenilirliฤi konusunda haklฤฑ kuลkular uyandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden รztrak, Bakan Yฤฑlmazโa ลu sorularฤฑ yรถneltti:
โFinans sektรถrรผne ait reel katma deฤer hesaplamalarฤฑnda dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑ sรถylenen TรFE ile Finans ve Sigorta Faaliyetleri Zฤฑmni Deflatรถrรผ arasฤฑndaki bu farkฤฑn nedeni nedir?
Mali kesimin baลat sektรถrรผ olan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn karlฤฑlฤฑฤฤฑ dรผลerken ve รผcret gelirlerinde kayda deฤer bir artฤฑล yokken bu sektรถr toplam bรผyรผmeye tek baลฤฑna yรผzde 40 katkฤฑyฤฑ nasฤฑl yapmฤฑลtฤฑr?
TรฤฐKโin yayฤฑmladฤฑฤฤฑ verilerin kalitesini ve tutarlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ kontrol edecek bir iรง denetim mekanizmasฤฑ var mฤฑdฤฑr?โ
