Cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑnฤฑn piyasa beklentilerinin รผzerinde gelmesinde dฤฑล ticaretteki geliลmeler รถne รงฤฑkarken, parasal olmayan altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 4 katฤฑna รงฤฑkmasฤฑ ve 7,4 milyar dolarlฤฑk negatif etki yaratmasฤฑ dikkati รงekti.
AA muhabirinin Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) verilerinden derlediฤi bilgiye gรถre, cari iลlemler hesabฤฑ eylรผlde 4 milyar 527 milyon dolar ile piyasa beklentilerinin รผzerinde aรงฤฑk verdi. Tรผrkiye’nin cari aรงฤฑฤฤฑ ocak-eylรผl dรถneminde 31 milyar 109 milyon dolar dรผzeyinde gerรงekleลirken, bu rakam 2016’nฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 6 milyar 627 milyon dolarlฤฑk artฤฑลa iลaret etti.
Cari iลlemler hesabฤฑnฤฑn geรงen yฤฑla kฤฑyasla daha fazla aรงฤฑk vermesinde, dฤฑล ticaret dengesindeki geliลmeler รถne รงฤฑktฤฑ. Geรงen yฤฑlฤฑn 9 ayฤฑnda 30 milyar 945 milyon dolar olan dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ, 2017’nin aynฤฑ dรถneminde 40 milyar 751 milyon dolar seviyesinde gerรงekleลti. Bu dรถnemde, dฤฑล ticaret hesabฤฑ altฤฑnda gerรงekleลtirilen toplam mal ihracatฤฑnda yรผzde 11’lik, ithalatฤฑnda ise yรผzde 15’lik yรผkseliล gรถrรผldรผ.
Sรถz konusu dรถnemde dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑndaki artฤฑลa ise parasal olmayan altฤฑn kalemindeki ihracatฤฑn liderlik ettiฤi gรถrรผldรผ. Parasal olmayan altฤฑn hesabฤฑ, geรงen yฤฑlฤฑn 9 ayฤฑnda 3 milyar 123 milyon dolar fazla vermesine karลฤฑn, bu yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถneminde 7 milyar 358 milyon dolarlฤฑk aรงฤฑk verdi.
Bu dรถnemde, parasal olmayan altฤฑn ithalatฤฑ yaklaลฤฑk 4 katฤฑna รงฤฑkarak 3 milyar 454 milyon dolar dรผzeyinden 13 milyar 177 milyon dolara yรผkseldi.
“Cari iลlemlerdeki kรถtรผleลmede, dฤฑล ticaret dengesi ana etken”
Konuya iliลkin AA muhabirine deฤerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bรผrรผmcekรงi, enerji dฤฑลฤฑ cari aรงฤฑฤฤฑn 9,4 milyar dolar, enerji ve altฤฑn dฤฑลฤฑ cari aรงฤฑฤฤฑn ise 0,7 milyar dolara yรผkseldiฤini belirterek, bรถylece bir sรผredir devam eden iyileลme eฤiliminin sona erdiฤine iลaret etti.
รekirdek (enerji ve altฤฑn hariรง) cari dengenin, aฤustos sonunda yฤฑllฤฑk bazda son iki yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine inmesini รถnemli bir geliลme olarak gรถrdรผklerini anฤฑmsatan Bรผrรผmcekรงi, “Tรผrkiye ekonomisinin gรผรงlรผ bรผyรผme dรถnemlerinde รงekirdek aรงฤฑkta da belirgin artฤฑล eฤilimi gรถrmek normal. Son dรถnemde bu beklentinin tersine enerji ve altฤฑn dฤฑลฤฑ aรงฤฑฤฤฑn gerileme eฤilimini korumasฤฑnฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde bรผyรผmenin ihracatฤฑn sรผrรผkleyiciliฤinde gerรงekleลmesi, mevcut kur seviyesinin ithalatฤฑ caydฤฑrmasฤฑ ve kredi geniลlemesinin tรผketiciden รงok ticari taraftan gelmesine baฤlamฤฑลtฤฑk. Umarฤฑz bu eฤilimde dรถnรผล iลaretleri sรถz konusu faktรถrlerin dฤฑล dengesizlik yaratacak ลekilde deฤiลtiฤini gรถstermiyordur.” diye konuลtu.
Bรผrรผmcekรงi, cari iลlemler hesabฤฑnda eylรผlde gรถzlenen kรถtรผleลmede, dฤฑล ticaret dengesinin geรงen yฤฑldan รงok yรผksek aรงฤฑk vermesinin ana etken olduฤunu vurguladฤฑ.
ฤฐthalat ve ihracat iรงin รถnemli bir รถncรผ gรถsterge olan Gรผmrรผk Bakanlฤฑฤฤฑ verilerinin, ekimde dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda geรงen yฤฑla gรถre 3,2 milyar dolar artฤฑล olacaฤฤฑnฤฑ gรถsterdiฤini aktaran Bรผrรผmcekรงi, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Cari dengenin 2017’de enerji ve altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra bรผyรผmedeki hฤฑzlanma nedenleriyle yรผkseliล eฤilimini koruyarak 44 milyar dolara ulaลmasฤฑnฤฑ beklemekteyiz, ancak yukarฤฑ yรถnlรผ riskler devam ediyor. รnceki yฤฑl cari aรงฤฑฤฤฑ azaltan faktรถrlerin baลฤฑnda gelen enerji ve altฤฑn ticaretindeki lehteki geliลmelerin 2017’de devam etmediฤini izliyoruz. รte yandan, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn son dรถnemde yรผkselerek 2016 ortalamasฤฑ olan 46 dolarฤฑn รงok รผzerinde seyretmesi cari aรงฤฑฤฤฑ artฤฑrฤฑcฤฑ etkide bulunmaya devam etmektedir. Zaten, sadece yฤฑlฤฑn dokuz ayฤฑnda bile enerji ithalatฤฑ geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 7,1 milyar dolar artmฤฑล gรถrรผnmektedir.
Altฤฑn ticaretinde ise aynฤฑ dรถnemde net ithalatรงฤฑ konumuna geรงmemizin yฤฑllฤฑk dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑcฤฑ etkisi de 10,3 milyar dolar olmuลtur. Ayrฤฑca, bรผyรผmenin yฤฑlฤฑn ilk รผรง รงeyreฤinde gรถsterdiฤi hฤฑzlanma dฤฑล aรงฤฑk iรงin riskleri yukarฤฑ yรถne รงevirmiลtir. Buna karลฤฑlฤฑk, pozitif bir faktรถr olarak, AB pazarฤฑna ihracatฤฑn baz etkisi ve bu bรถlgede bรผyรผmenin gรผรงleniyor olmasฤฑ ile 2017โde artฤฑลa devam ettiฤi gรถrรผlmektedir. Ayrฤฑca, turizm gelirlerinin, nisan ayฤฑndan itibaren turist sayฤฑsฤฑnฤฑn artฤฑลa geรงmesi ile toparlanma gรถsterdiฤi izlenmektedir.”
“Yฤฑllฤฑk bazda 2017’yi 42 milyar dolarlฤฑk cari aรงฤฑkla tamamlayabiliriz”
Halk Yatฤฑrฤฑm Araลtฤฑrma Direktรถrรผ Banu Kฤฑvci Tokalฤฑ da temmuz ve aฤustos aylarฤฑna iliลkin cari aรงฤฑk verilerinde yapฤฑlan aลaฤฤฑ yรถnlรผ revizyonlarla 8 aylฤฑk cari aรงฤฑฤฤฑn 27,2 milyar dolardan 26,6 milyar dolara gerilediฤine dikkati รงekerek, “12 aylฤฑk kรผmรผlatif aรงฤฑฤฤฑn ise eylรผl sonunda 39,3 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Ekim ayฤฑna ait Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ dฤฑล ticaret verilerinin รถncรผ sinyalleri doฤrultusunda, yฤฑllฤฑk aรงฤฑฤฤฑn artmaya devam edeceฤini ve yฤฑlฤฑ 42 milyar dolar dรผzeyinde tamamlayabileceฤini รถngรถrรผyoruz.” ลeklinde konuลtu.
Gelecek yฤฑla iliลkin tahminlerinin de 46 milyar dolar olduฤunu aktaran Tokalฤฑ, cari aรงฤฑk/Gayrisafi Yurt iรงi Hasฤฑla (GSYH) oranฤฑnฤฑn yรผzde 4,5’in รผzerinde kalmaya devam edeceฤi รถngรถrรผsรผnde bulundu.
Tokalฤฑ, eylรผl ayฤฑ verilerine gรถre cari aรงฤฑktaki artฤฑลta, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ ile doฤrudan yatฤฑrฤฑmlara ait kar transferleri ve portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑna baฤlฤฑ รงฤฑkฤฑลlarฤฑn etkili olduฤunu, turizm gelirlerinin ise cari aรงฤฑฤฤฑ sฤฑnฤฑrlamaya devam ettiฤini kaydetti.
Yฤฑl boyunca iyileลme gรถsteren altฤฑn ve enerji hariรง cari aรงฤฑฤฤฑn yฤฑllฤฑk bazda eylรผlde yรผkseliล gรถstermesinin, gelecek dรถnem eฤilimi aรงฤฑsฤฑndan รถnemli olduฤuna deฤinen Tokalฤฑ, finansman tarafฤฑnda ise doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn katkฤฑsฤฑnฤฑn azalmasฤฑna karลฤฑn devam ettiฤini sรถyledi.
Tokalฤฑ, cari aรงฤฑk/GSYH oranฤฑnฤฑn, yรผzde 4,5 olan yapฤฑsal sฤฑnฤฑrฤฑn altฤฑna inmese de dฤฑล dengenin sรผrdรผrรผlebilirliฤi aรงฤฑsฤฑndan gรผvenli seviyelere yakฤฑn seyrettiฤine iลaret ederek, “รzellikle enerji maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn etkisiyle cari aรงฤฑkta son dรถnemde gรถzlenen artฤฑลฤฑn aynฤฑ ivmeyle sรผrmesini beklemiyoruz. รdemeler dengesi aรงฤฑsฤฑndan, kรผresel normalleลmenin yavaล ve kademeli rotasฤฑnda kalmasฤฑnฤฑn รงok daha รถnemli bir faktรถr olduฤunu dรผลรผnรผyoruz.” dedi.
“30,6 milyar dolarlฤฑk net yabancฤฑ sermaye giriลi hesaplฤฑyoruz”
DenizBank Yatฤฑrฤฑm Hizmetleri Grubu Strateji Yรถnetmeni Orkun Gรถdek ise cari aรงฤฑkta, eylรผlde bir รถnceki aya kฤฑyasla รถdemeler dengesi kriterlerine giren ihracatฤฑn yรผzde 11 gerilemesi, ithalatฤฑn ise yรผzde 30 artmasฤฑnฤฑn etkili olduฤunu bildirdi.
Veri dรถneminde parasal olmayan altฤฑn iลlemlerinin nette 991 milyon dolar aรงฤฑk verdiฤini aktaran Gรถdek, ลรถyle devam etti:
“Ocak-Eylรผl dรถneminde parasal olmayan altฤฑn kalemi iลlemleri toplamda 7,3 milyar dolar aรงฤฑk olarak takip edilmekte. Eylรผl ayฤฑnda parasal olmayan altฤฑn hariรง cari denge rakamฤฑ ise 3,5 milyar dolar aรงฤฑk verdi. Bรถylece eylรผl ayฤฑnda parasal olmayan altฤฑn hariรง cari denge rakamฤฑ ise 3,5 milyar dolar aรงฤฑk verdi. Olumlu olarak, bir รถnceki ay bankalardaki borรง รงevirme rasyosunun dรผลmesini konuลurken, eylรผlde kฤฑsmen de olsa artฤฑล sรถz konusu.
Hesaplamalarฤฑmฤฑza gรถre, yฤฑlฤฑn 9 aylฤฑk dรถneminde net yabancฤฑ sermaye giriลi 30,6 milyar dolar seviyesinde gerรงekleลti. Sรถz konusu geliลmede ana belirleyici unsur 23,5 milyar dolarla net portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑ olurken, aynฤฑ dรถnem iรงerisinde net hata ve noksan 0,93 milyar dolar aรงฤฑk, rezervler ise 0.469 milyar dolar aรงฤฑk dรผzeyinde oluลum gรถsterdi. Bu geliลmelerle yฤฑl sonunda cari aรงฤฑฤฤฑn 40 milyar dolar seviyesine yakฤฑn oluลabileceฤini รถngรถrรผyoruz.”
