Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC), teknoloji devi Meta‘nın Singapur merkezli yapay zeka girişimi Manus’u 2 milyar dolara satın alma girişimini durdurma kararı aldı. Pazartesi günü yapılan resmi açıklamada, Çinli kökenleri bulunan girişime yönelik yabancı yatırımın mevcut yasa ve düzenlemeler uyarınca yasaklandığı kaydedildi.
Pekin yönetimi, ilgili taraflara satın alma işlemini geri çekmeleri yönünde çağrıda bulunurken, gelişmenin ardından Meta hisseleri günü yüzde 0,53 oranında sınırlı bir yükselişle tamamladı.
Çin’in hamlesi Meta’ya değil ABD’ye
Meta ile Manus arasındaki anlaşma, sadece Pekin’in değil, Washington’un da yakın markajındaydı. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki yasa koyucular, Amerikalı yatırımcıların Çinli yapay zeka şirketlerini doğrudan desteklemesini halihazırda yasaklamış durumda.
Diğer taraftan Pekin, Çinli yapay zeka kurucularının operasyonlarını yurt dışına taşımasını engellemek adına girişimlerini son dönemde belirgin şekilde artırdı. Çin hükümetinin bu son müdahalesi, hem Pekin hem de Washington’un denetiminden kaçmak amacıyla şirketlerini Çin’den Singapur’a taşıyan girişimciler ve risk sermayesi yatırımcıları arasında endişe yarattı.
Temelleri Çin’de atılan ve daha sonra merkezini Singapur’a taşıyan Manus, genel amaçlı yapay zeka aracıları geliştiriyor. Geçtiğimiz yılın Mart ayında piyasaya sürdüğü ilk genel yapay zeka aracıyla; piyasa araştırması, kodlama ve veri analizi gibi karmaşık görevleri yerine getirebilme yeteneğiyle dikkat çeken şirket, sektörde bir sonraki “DeepSeek” olarak nitelendiriliyor.
Şirket, ürün lansmanından sadece sekiz ay sonra, Aralık ayında yıllık tekrarlayan gelirinin 100 milyon doları aşarak bu barajı en hızlı geçen girişim olduğunu açıklamıştı.
Küresel ticaret ve teknoloji savaşlarının geleceği
Meta, geçtiğimiz yılın sonunda anlaşmayı duyurduğunda, bu hamlenin işletmeler için yapay zeka inovasyonunu hızlandıracağını ve Meta AI asistanı dahil olmak üzere tüketici ve kurumsal ürünlerine gelişmiş otomasyon entegre edeceğini belirtmişti.
Ancak Çin Ticaret Bakanlığı, Ocak ayında satın almanın ihracat kontrolleri, teknoloji ithalat-ihracatı ve denizaşırı yatırım düzenlemelerine uygunluğuna ilişkin bir inceleme başlatacağını duyurmuştu. Meta sözcüsü, işlemin yasalara tam uyumlu olduğunu savunurken, soruşturmanın uygun bir şekilde sonuçlanmasını beklediklerini ifade etti.
Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Kıdemli Yetkililer Toplantısı Başkanı Chen Xu, konuya ilişkin değerlendirmesinde, tarafların karşılıklı yarar ruhuyla hareket etmesinin önemine vurgu yaptı.
Uzmanlar, bu tür engellemelerin teknoloji dünyasında jeopolitik bloklaşmayı derinleştirebileceğine işaret ediyor. Çin’in teknoloji ihracatını stratejik bir güvenlik meselesi olarak görmesi, küresel ölçekli birleşme ve satın alma süreçlerinde regülasyon risklerinin önümüzdeki dönemde daha volatil bir seyir izlemesine neden olabilir. Piyasa analistleri, bu kararın benzer yapıdaki diğer teknoloji girişimlerinin halka arz veya satış stratejilerini yeniden gözden geçirmesine yol açabileceğini öngörüyor.
