รin‘in Vital Materials Co. ลirketi 2020’nin baลlarฤฑnda 600 milyon dolarlฤฑk belirsiz kritik mineral stoku satฤฑn aldฤฑฤฤฑnda, kรผรงรผk metallerin niล dรผnyasฤฑ dฤฑลฤฑnda pek kimsenin dikkatini รงekmedi.
Birkaรง yฤฑl รถncesine dรถndรผฤรผmรผzde, sektรถrdeki bazฤฑ kiลilerin adฤฑnฤฑ bile duymadฤฑฤฤฑ bir ลirketin etkisi, รin’in kilit hammaddeler รผzerindeki hakimiyetini gevลetme mรผcadelesinin boyutlarฤฑnฤฑ gรถstermesi aรงฤฑsฤฑndan รถnemli bir รถrnek teลkil ediyor.
ABD ve Avrupa, yeลil teknoloji hamlelerini destekleyecek kaynaklarฤฑ gรผvence altฤฑna almak iรงin acele ederken รin, elektrikli araรงlarฤฑn bataryalarฤฑnda kullanฤฑlan lityum ve kobalttan rรผzgar tรผrbinlerindeki yรผksek mukavemetli mฤฑknatฤฑslar iรงin gereken nadir toprak metallerine kadar pek รงok kilit elementin kontrolรผnรผ elinde bulunduruyor. ABD, Avrupa Birliฤi, ฤฐngiltere ve Avustralya tarafฤฑndan yayฤฑnlanan kritik mineraller listelerinde รถnemli bir yer tutan ve minรถr metaller olarak adlandฤฑrฤฑlan bir dizi metalin pazarฤฑna hayati รถnemde hakim.
Konuyla ilgili bilgi sahibi kiลilere gรถre ลirket, gรผneล enerjisi, dรผz ekran televizyonlar ve ilaรงlarda kullanฤฑlan selenyum, tellรผr, indiyum ve bizmut pazarlarฤฑnda en bรผyรผk paya sahip. Dokunmatik ekranlฤฑ telefonlarda, uydularda ve รผst dรผzey yarฤฑ iletkenlerde bulunan galyum ve germanyumda ise ilk รผรงte yer alฤฑyor.
รin’in egemen olduฤu nadir toprak metalleri รผretiminin aksine, bunlarฤฑn kรผรงรผk kuzenleri genellikle bakฤฑr ve รงinko gibi endรผstriyel metallerin madenciliฤinin yan รผrรผnleri ve genellikle rafine edilmek รผzere รinli ลirketlere gรถnderilir.
AB analizine gรถre, รin dรผnyadaki galyumun %94’รผnรผn ve germanyumun %83’รผnรผn rafine edilmesinden sorumlu; bu da รin’e, kรผresel รผretimin %60’ฤฑnฤฑ gerรงekleลtirdiฤi lityum ve kobaltta sahip olduฤundan daha sฤฑkฤฑ bir arz kontrolรผ saฤlฤฑyor.
Vital bu ลekilde adฤฑnฤฑn hakkฤฑnฤฑ veriyor. ลirket elementleri kendisi รงฤฑkarmฤฑyor, onlarฤฑ dรผnya รงapฤฑnda yaklaลฤฑk iki dรผzine tesiste rafine ediyor. Londra’daki Critical Minerals International Alliance’ฤฑn iลletme mรผdรผrรผ Olimpia Pilch, “รin’e baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ azaltmak istiyorsanฤฑz, รถnce ลirketin nasฤฑl รงalฤฑลtฤฑฤฤฑna bakmanฤฑz gerekir” diyor.
Pilch, “Kritik mineraller endรผstrisinin รงeลitli kรถลelerinde, Vital gibi uzun sรผredir radarฤฑn altฤฑnda kalan ลirketler bulacaksฤฑnฤฑz” dedi ve ekledi: “Bu oyuncularฤฑn kim olduฤunu bile bilmiyorsak, yeni รงeลitlendirilmiล endรผstriyel tedarik zincirleri oluลturmak iรงin doฤru politikalarฤฑ nasฤฑl oluลturacaฤฤฑz?”
Kritik minerallerde รinli tedarikรงilere baฤฤฑmlฤฑlฤฑkla ilgili endiลeler, Pekin’in bu ayฤฑn baลlarฤฑnda galyum ve germanyum ihracatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlamasฤฑ ve fiyatlarฤฑn yรผkselmesiyle daha da arttฤฑ. Yurtdฤฑลฤฑnda alternatif kaynaklar geliลtirme yarฤฑลฤฑ sรผrรผyor.
Vital’in son otuz yฤฑldaki sessiz ve istikrarlฤฑ hakimiyet yรผrรผyรผลรผ, batฤฑlฤฑ rakiplerine baลarฤฑ iรงin bir plan sunabilir, ancak aynฤฑ zamanda yol boyunca karลฤฑlaลacaklarฤฑ ticari, siyasi ve teknik engelleri de ortaya koyuyor.
รzel sektรถre ait ลirketin uzun sรผredir rakipleri ve mรผลterilerinin yanฤฑ sฤฑra ลirketin iลlerine aลina olan kiลiler, ลirketin bรผyรผmesinin ve baลarฤฑsฤฑnฤฑn bรผyรผk รถlรงรผde รin dฤฑลฤฑnda George Zhu olarak bilinen kurucusu Zhu Shihui’ye baฤlฤฑ olduฤunu sรถylรผyor. 56 yaลฤฑndaki giriลimci, son derece deฤiลken piyasalarda bรผyรผk riskler almaya istekli. Bu da Avrupa ya da ABD’deki bir rakibin onu taklit etmesini zorlaลtฤฑrฤฑyor.
Vital, Ekim 2019 ile Ocak 2020 arasฤฑnda, bir mali skandal nedeniyle รงรถkmรผล olan Fanya adlฤฑ bir รin emtia borsasฤฑndan elektronik endรผstrisi iรงin vazgeรงilmez olan bรผyรผk bir metal stoku satฤฑn aldฤฑ. Stoklarฤฑn satฤฑn alฤฑnmasฤฑ, Vital’in aksi takdirde kรผresel piyasalara akฤฑn edebilecek hammaddeleri temizlemesini saฤlarken, รถngรถrรผlemeyen tedarik ลoklarฤฑna karลฤฑ da bir tampon oluลturdu.
Zhu verdiฤi bir rรถportajda, “Fanya envanterini, tedarik zincirimizi dengelemek ve dalgalanmayฤฑ kontrol etmek iรงin bize araรงlar saฤlayan benzersiz bir yerรผstรผ madeni olarak gรถrรผyoruz” dedi ve ลรถyle devam etti: “Bu, รถzellikle maliyete karลฤฑ รงok hassas olan stratejik sektรถrlerde eลsiz bir gรผรง.”
Zhu, bir fฤฑrsat yakaladฤฑktan sonra 1995 yฤฑlฤฑnda Vital’i kurdu. Daha รถnce Guangdong’da Japon holdingi Sumitomo Corp. iรงin รงalฤฑลฤฑyordu ve burada bakฤฑr eritme iลleminin dรผลรผk deฤerli bir yan รผrรผnรผ olan selenyum ticaretinde uzmanlaลmฤฑลtฤฑ. O zamanlar selenyum รงoฤunlukla cam yapฤฑmฤฑnda ve metalรผrjide kullanฤฑlฤฑyordu ve รin’in endรผstriyel geniลlemesinin ilk aลamalarฤฑnda sipariลlerin patlamaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrebiliyordu.
Selenyum fiyatlarฤฑ onlarca yฤฑldฤฑr dรผลme eฤilimindeydi ancak 2000’li yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda รinli izabe tesisleri talebi karลฤฑlayamaz hale geldi ve fiyatlar, dรผz panel TV ekranlarฤฑ ve LED ampuller gibi teknolojilerde yeni kullanฤฑm alanlarฤฑ bulan indiyum ve galyum gibi diฤer yan รผrรผnlerle birlikte hฤฑzla yรผkselmeye baลladฤฑ. Vital daha fazlasฤฑnฤฑ aramak iรงin yurtdฤฑลฤฑna รงฤฑktฤฑkรงa, izabe tesisleri รผretimi arttฤฑrmak iรงin yarฤฑลฤฑrken fiyatlar da dalgalanmaya baลladฤฑ.
