Devasa halka arzlar Dow Jones ve S&P 500’ü çökertir mi?

Finans dünyasında milyar dolarlık “unicorn” (tek boynuzlu at) girişimlerin ardından piyasa değeri 1 trilyon doları aşan “trillicorn” şirketlerin borsaya adım atması bazı endişelerin daha yüksek sesle dile getirilmesine de neden oluyor.

Yatırımcılar nezdinde bu tür son gelişmeler, hisse senedi arzının artarak S&P 500 endeksi üzerinde bir çöküş yaratabileceği endişesini doğurdu.

Ancak uzmanlara göre şimdilik bu korku biraz abartı. Çünkü makroekonomik veriler ve tarihsel döngüler, SpaceX ile başlayan bu devasa halka arz dalgasının piyasayı aşağı çekmek yerine absorbe edilebileceğini ortaya koyuyor.

Trillicorn dalgası ve piyasanın likidite emme kapasitesi

Finansal piyasalar son 23 yıldır şirketlerin agresif hisse geri alımları yapması ve borsadan çıkışların artması nedeniyle daralan bir hisse senedi arzı ile karşı karşıyaydı. Bu yıl ise tam tersi bir süreç başlayarak piyasa arzında ciddi bir genişleme yaşanıyor. Nasdaq borsasında işlem görmeye başlayan 1,7 trilyon dolar değerindeki SpaceX şirketinin ardından, OpenAI ve Anthropic firmaları da halka arz için gizli resmi başvurularını tamamladı.

Altyapı maliyetlerini karşılamak adına Alphabet gibi mevcut devler de piyasadan 90 milyar dolarlık yeni kaynak topluyor. Yatırımcıların bu arz artışından korkmaması gerektiğini belirten Deutsche Bank analistleri, tarihsel olarak halka arz patlamalarının yaşandığı ilk 3 ayda piyasaların ortalama yüzde 8, ilk 12 ayda ise yüzde 20 kazanç sağladığını vurguluyor.

Ayrıca 3 bin 400’den fazla hisseyi takip eden Wilshire 5000 Endeksi’nin toplam 74 trilyon dolarlık büyüklüğü, bu yeni devleri rahatlıkla kaldırabilecek bir finansal derinliğe sahip bulunuyor.

S&P 500’ün katı kuralları endeks fonlarını koruyor

Büyük halka arzların endeksleri sarsmamasının bir diğer nedeni, halka açık hisse oranı olan “float” mekanizmasıdır. Örneğin SpaceX, toplam sermayesinin yalnızca yüzde 5’inden daha az bir kısmını halka arz etti. Bu durum hisse senedi arzının piyasaya bir anda boca edilmesini engelliyor.

Nasdaq 100 ve Russell 1000 endeksleri bu küçük halka açıklık oranlarına rağmen kurallarını esnetip SpaceX şirketini hızlı bir şekilde bünyelerine dahil etme kararı alırken, S&P 500 endeksi katı kurallarından taviz vermiyor. Bir şirketin S&P 500 endeksine girebilmesi için en az bir yıldır borsada işlem görmesi, en az yüzde 10 halka açıklık oranına (float) sahip olması ve net kârlılık açıklaması şart koşuluyor; SpaceX ise mevcut yapısıyla bu üç kriteri de karşılayamıyor.

Makroekonomik tarafta ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin beş yıl önceki yüzde 1,5 seviyesinden yüzde 4,5’e yükselmesi, hisse senetleri için ciddi bir alternatif yaratsa da tarihi halka arzların arkasındaki büyüme projeksiyonları yatırımcı iştahını canlı tutuyor. SpaceX hisselerinin olası bir yükselişle 175 dolara ulaşması senaryosunda, şirketin fiyat/satış çarpanı 64 seviyesine çıkıyor ki bu oran S&P 500 endeksinin 3,3 olan ortalamasının oldukça üzerinde bulunuyor.

Teknoloji devlerindeki büyüme tahminlerinin bazen şaşabileceğine yönelik en net örnek ise Tesla firmasında görüldü; analistlerin üç yıl önce Tesla için yaptığı 163 milyar dolarlık 2025 hasılat tahmini reel dönemde 94,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. Buna rağmen yatırımcıların bu sapmaları göz ardı ettiği ve Tesla hisselerinin son üç yılda yüzde 59 değer kazandığı görülüyor.

Kritik Sorular

Devasa piyasa değerine sahip “trillicorn” şirketlerin halka arz edilmesi S&P 500 endeksinde bir çöküşe yol açar mı?

Analistlerin supply/demand (arz/talep) modellerine göre, bu büyük halka arzların tek başına piyasayı en fazla yüzde 1 oranında aşağı çekebileceği, ancak 74 trilyon dolarlık ABD borsası toplam hacmi ve rekor seviyedeki şirket hisse geri alımları sayesinde bu durumun piyasada kalıcı bir hasar yaratmayacağı öngörülüyor.

SpaceX şirketi devasa piyasa değerine rağmen neden S&P 500 endeksine doğrudan dahil edilemiyor?

S&P 500 endeksi yönetim kuralları gereği, borsaya yeni giren bir şirketin endekse kabul edilebilmesi için en az bir yıldır ticaret görmesi, halka açıklık oranının (float) en az yüzde 10 olması ve net kârlılık rasyolarını yakalaması gerekiyor; SpaceX ise bu üç yasal şartı da karşılayamıyor.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.