Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar Tรผrkiye varlฤฑklarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑrken genel kabul gรถren anlayฤฑลa gรถre dรผลmesi gereken kurlar neden yรผkseliyor. Dรผnya gazetesi yazarฤฑ Alaattin Aktaล bugรผnkรผ yazฤฑsฤฑnda bu sorunun cevabฤฑnฤฑ arฤฑyor. ฤฐลte Aktaล’ฤฑn o yazฤฑsฤฑ
“Yฤฑllar รถncesini dรผลรผnรผyoruz da, ลimdikine gรถre รงok daha geรง aรงฤฑklanan rakamlardan bir yoruma varmak ne kadar da zormuล meฤer… รรผnkรผ artฤฑk bugรผnlerde bazฤฑ rakamlarฤฑ bir hafta geriden izlemek durumunda kalmak bile saฤlฤฑklฤฑ yorum yapmayฤฑ zorlaลtฤฑrฤฑyor.
Yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiye’deki hisse senedi ve devlet iรง borรงlanma senedi alฤฑm satฤฑmlarฤฑndan sรถz ediyoruz… Dรถviz kuru รผstรผnde en fazla belirleyici olan gรถstergelerden biri.
Yabancฤฑlarฤฑn son haftalardaki hareketinde genel kabul gรถren ve bizim de sฤฑk sฤฑk dile getirdiฤimiz gรถrรผลle pek uyuลmayan bir eฤilim var.
Yabancฤฑlar Tรผrkiye’deki varlฤฑklarฤฑnฤฑ elden รงฤฑkardฤฑklarฤฑnda bu durum dรถviz kurunu yukarฤฑ iten bir etki yapฤฑyor. Genel kabul gรถren gรถrรผลten kastฤฑmฤฑz bu. Yabancฤฑ menkul kฤฑymetini satฤฑyor, eline geรงen Tรผrk parasฤฑnฤฑ da dรถvize รงevirmek istiyor ve bir dรถviz talebi yaratmฤฑล oluyor. Bu da haliyle kurlarฤฑn artmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
Ama yabancฤฑ Tรผrkiye’ye gelmek istediฤinde de dรถvizini bozduracaฤฤฑ zaman kurun hep yรผksek olmasฤฑnฤฑ ister. Hani, alฤฑrken kazanmak gibi…
ฤฐลte acaba son haftalarda bunu mu yaลฤฑyoruz biraz… Dolar รถnceki gรผn 3.94’e ulaลtฤฑktan sonra dรผn 3.77’ye kadar (saat 16.00 itibariyle) geriledi. Bunda Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn aldฤฑฤฤฑ รถnlemler elbette etkili olmuลtur olmaya da, acaba yabancฤฑlarฤฑn takฤฑndฤฑklarฤฑ tutum da bunda etki yapmฤฑล mฤฑdฤฑr?
Dรถrt haftadฤฑr net alฤฑm var
Yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiye’deki hisse senedi ve DฤฐBS alฤฑm satฤฑmฤฑna iliลkin son veri 6 Ocak gรผnรผne ait. Dolarฤฑn 3.94’รผ gรถrdรผฤรผ bu haftaya iliลkin bir veri henรผz yok.
Zaten dolarฤฑn 3.94’e ulaลtฤฑฤฤฑ bu hafta yabancฤฑlarฤฑn ne yaptฤฑฤฤฑnฤฑ merak ettiฤimiz iรงin veri akฤฑลฤฑndaki bir haftalฤฑk gecikmenin (ki bu gayet normal) yorum yapmayฤฑ ne kadar zorlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑna vurgu yapma gereฤi duyduk.
Yabancฤฑlar son dรถrt haftadฤฑr รงok yรผklรผ miktarda olmasa da net alฤฑm yapฤฑyorlar. Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar 9-16 Aralฤฑk haftasฤฑnda net 75 milyon, 16-23 Aralฤฑk haftasฤฑnda 8 milyon, 23-30 Aralฤฑk haftasฤฑnda 71 milyon, 30 Aralฤฑk-6 Ocak haftasฤฑnda ise 214 milyon dolarlฤฑk net alฤฑm gerรงekleลtirdiler.
ฤฐลte genel kabul gรถren gรถrรผลe pek de uygun dรผลmeyen durum bu. Ve yine bir kez daha altฤฑnฤฑ รงizelim, iรงinde bulunduฤumuz hafta yabancฤฑlarฤฑn ne yaptฤฑฤฤฑ รงok รงok รถnemli.
Biraz รถnce de vurguladฤฑk; yabancฤฑ Tรผrkiye’de menkul kฤฑymet aldฤฑฤฤฑnda dรถvizini bozdururken kurun รงok yรผksek olmasฤฑnฤฑ ister tabii ki.
Acaba, kurun geldiฤi bu dรผzey Tรผrkiye’ye yatฤฑrฤฑm yapmak iรงin uygun mu gรถrรผldรผ artฤฑk, yabancฤฑlarฤฑn aralฤฑk ayฤฑ boyunca รงok fazla olmamakla birlikte giriล yapmasฤฑndan bunu mu anlamak durumundayฤฑz?
Yabancฤฑ geliyorsa kuru kim artฤฑrฤฑyor?
Bu haftanฤฑn rakamฤฑnฤฑ gรถrmek iรงin bir hafta beklememiz gerekiyor. Eฤer iรงinde bulunduฤumuz hafta yabancฤฑlarฤฑn kayda deฤer miktarda alฤฑm yaptฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkarsa, bir saptamada bulunacak ve bir de soru soracaฤฤฑz.
Saptama ลu olacak: Demek ki yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar kurun bu dรผzeyini TL’ye dรถnmek iรงin uygun gรถrdรผler; aynฤฑ zamanda kurun daha da artmayacaฤฤฑna ikna oldular ve Tรผrk menkul kฤฑymetlerine yatฤฑrฤฑm yaptฤฑlar.
Soru ise ลu: Yabancฤฑ dรถviz getirdi ve Tรผrk menkul kฤฑymetlerine yatฤฑrdฤฑ ise, dรถviz kurunu bรถylesine rekor dรผzeylere taลฤฑyan talebin kaynaฤฤฑ neydi?
Soruyu devam edelim: Yabancฤฑ dรถviz talep etmiyor, hatta tam tersine dรถviz getiriyorsa, bu talebi yaratan acaba dรถviz borรงlusu Tรผrk ลirketleri mi?
Dรถviz hesaplarฤฑ az da olsa azaldฤฑ
Dรถviz kurunun artฤฑp artmayacaฤฤฑna dรถnรผk gรถzlem iรงin vatandaลฤฑn hareketini izlemek de bir yรถntem olabilir.
Eskiden dรถviz kuru arttฤฑ mฤฑ vatandaล bankadaki dรถviz hesabฤฑnฤฑ bir miktar bozdurur, sonra kur dรผลรผnce yeniden aldฤฑฤฤฑ dรถvizini hesabฤฑna koyardฤฑ.
Ama ne zaman ki vatandaล dรถvizdeki artฤฑลฤฑn sรผreceฤini, dolayฤฑsฤฑyla daha ucuza alฤฑrฤฑm dรผลรผncesiyle satฤฑล yaptฤฑฤฤฑnda zarar edeceฤini hesaplamaya baลladฤฑ, bu alฤฑลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ terk etti.
Dolarda hฤฑzlฤฑ artฤฑลฤฑn baลladฤฑฤฤฑ Ekim ayฤฑndan sonraki dรถnemde dรถviz tevdiat hesaplarฤฑnda รถyle belirgin dalgalanmalar gรถrรผlmedi. Daha รถnce 4-11 Kasฤฑm haftasฤฑnda 3.7 milyar dolarlฤฑk bir azalma olmuลtu. Son olarak 30 Aralฤฑk-6 Ocak haftasฤฑnda da 2.5 milyar dolarlฤฑk bir azalma gรถrรผldรผ.
Son haftadaki azalma acaba vatandaลฤฑn eski alฤฑลkanlฤฑฤฤฑna dรถnmekte olduฤunun bir iลareti mi, bekleyip gรถreceฤiz. Ama ลu da bir gerรงek, 6 Ocak’ta 3.59 civarฤฑnda bir kurdan dolarฤฑnฤฑ satmฤฑล olanlarฤฑn, daha sonraki gรผnlerde bu kararlarฤฑndan dolayฤฑ รงok piลman olduklarฤฑ da ortada.
Ya son haftada satฤฑlan bu 2.5 milyar dolar “kur ne olursa olsun” denilerek izleyen haftada, yani bu hafta yerine konulmak istenmiลtir ya da “dรผลer dรผลer” diye umularak daha sonra yerine konulacaktฤฑr.
