Enerji Bakanฤฑ Fatih Dรถnmez, TRT Haber’de enerji sektรถrรผndeki geliลmelere iliลkin deฤerlendirmelerde bulundu, sorularฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Depremler sonrasฤฑnda enerji sektรถrรผnde gรผndemin deฤiลtiฤini ancak รงalฤฑลmalarฤฑn hฤฑz kesmediฤini ifade eden Dรถnmez, ลรถyle konuลtu:
“ลubat ayฤฑnda gerรงekleลtirilmesi planlanan Uluslararasฤฑ Gaz Zirvesi ile ilgili tรผm davetimizi yapmฤฑลtฤฑk ancak bรผyรผk felaketten dolayฤฑ programฤฑ ertelemek zorunda kaldฤฑk. Gaz merkezi olma hedefimiz bu zirve ile sฤฑnฤฑrlฤฑ deฤil. Hedefimizden vazgeรงmiล deฤiliz. Tรผrkiye sadece transit bir รผlke olarak gรถzรผkmesin, doฤal gaz ticaret merkezi hedefimizi bir yฤฑl iรงinde hayata geรงirmiล olacaฤฤฑz.
Artฤฑk kendi gazฤฑmฤฑz da var. Tรผrkiye olarak yฤฑllฤฑk 55-60 milyar metrekรผp doฤal gaz kullanฤฑyoruz. Sisteme 100 milyar metrekรผp gaz getirme kabiliyetimiz var. Ayrฤฑca 30-40 milyar metrekรผp gazฤฑ ihraรง etme ลansฤฑmฤฑz var. Komลu ve talep eden รผlkelerle iyi bir diplomasi ortaya koyduk onlar da bu รงalฤฑลmanฤฑn tamamlanmasฤฑnฤฑ bekliyorlar.”
Dรถnmez, Karadeniz gazฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn kara iลleme tesisinde yaklaลฤฑk 1200 ile 1300 iลรงinin deprem sรผrecinden etkilendiฤini belirterek, ลรถyle devam etti:
“ฤฐkinci deprem ile o personelimize izin verdik. Bununla birlikte aฤฤฑr iล makineleri ve vinรงlerimizi de arama kurtarma รงalฤฑลmalarฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmak รผzere deprem bรถlgesine gรถnderdik. Bundan dolayฤฑ bir takฤฑm gecikmeler yaลandฤฑ. Personelimiz iลin baลฤฑna yavaล yavaล dรถnmeye baลladฤฑ. Hatta onlarฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑn ailelerini Bartฤฑn’a getirip geรงici barฤฑnma hizmeti saฤladฤฑk.
ฤฐnลallah verdiฤimiz sรถzรผ tutacak ลekilde nisan sonunda bu gazฤฑ karada yakacaฤฤฑz. Sadece tesisin montajฤฑnฤฑ bitirmek yetmiyor, arkasฤฑndan da iลletmeye alma hazฤฑrlฤฑklarฤฑ baลlฤฑyor. Testler ve kontroller var. Bunlarฤฑn da saฤlฤฑklฤฑ bir ลekilde tamamlanmasฤฑ gerekiyor. ฤฐnลallah milletimize verdiฤimiz sรถzรผ yerine getireceฤiz ve yerli gazฤฑmฤฑzฤฑ vatandaลlarฤฑmฤฑzla buluลturmak istiyoruz.”
Tรผrkiye’nin ilk bor karbรผr tesisi faaliyete baลlayacak
Bakan Dรถnmez, Tรผrkiye’nin ilk bor karbรผr tesisinin yarฤฑn faaliyete baลlayacaฤฤฑnฤฑ belirterek, bu tesiste borik asitin grafit ve petrokok ile birleลtirilmesiyle “bor karbรผr” oluลturulacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Yer altฤฑndan bor cevheri olarak รงฤฑkarฤฑlan madenin รงeลitli fiziksel ve kimyasal iลlemlere maruz bฤฑrakฤฑlmasฤฑyla rafine bir รผrรผn halinde borik asite dรถnรผลtรผrรผldรผฤรผnรผ ifade eden Dรถnmez, bu รผrรผnรผn aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak yurt dฤฑลฤฑna satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Dรถnmez, sรถz konusu tesiste, “sanayinin tuzu” olarak da tanฤฑmlanan bor karbรผrรผn baลta savunma sanayi olmak รผzere bir รงok sektรถrde deฤerlendirildiฤini belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Dรผnyanฤฑn en sert malzemelerinden birini oluลturuyoruz. Malzeme biliminde buna ingot deniliyor. ฤฐngot malzemesini toz haline getiriyoruz. Sonuรง olarak bor karbรผr nerelerde kullanฤฑlฤฑyor? Savunma sanayinde, zฤฑrhlama iลlemlerinde kullanฤฑlฤฑyor. Nedeni ise รงeliฤe gรถre yoฤunluฤu dรถrt kat daha az. Bunu daha hafif yapฤฑyor.
Hafif olmasฤฑna raฤmen รงelik kadar saฤlam. Yรผksek sฤฑcaklฤฑklara dayanabilmesinden dolayฤฑ roketlerde ateลleme ve yanฤฑcฤฑ odalarฤฑnda kullanฤฑlฤฑyor. รrรผn รงeลitliliฤi ile birlikte fiyatlama da deฤiลiyor. Roket nozulunun tanesi 1000 dolar. Tonu 4,1 milyon dolara gelmiล oluyor. Kumlama nozulu 47 gram, adeti 125 dolar. Tonu 2,7 milyon dolara geliyor. Aynฤฑ ลekilde baลka bir malzeme de helikopterlerde pilotlarฤฑ ateลli silahlara karลฤฑ korumak iรงin kullanฤฑlฤฑyor. 1400 gram bir adeti.
Bir adedi 250 dolar. Aslฤฑnda cevherden, ara mamul ve uรง mamule kadar katma deฤeri artan bir รผrรผnden bahsediyoruz. Aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak borik asit halinde satฤฑyoruz. Bor karbรผrรผn tonu 35 bin ile 45 bin dolar arasฤฑnda deฤiลiyor. Cevherden son รผrรผne 300-400 kat artฤฑล var. Bu yolculuฤumuzu cevherden mรผcevhere giden yol olarak tanฤฑmladฤฑk. ฤฐลlenmiล katma deฤerli รผrรผnlere geรงiล sรถz konusu.”
Tรผrkiye, dรผnya bor rezervinin yรผzde 73’รผne sahip
Bakan Dรถnmez, Tรผrkiye’nin yerlileลtirme stratejisinin bir parรงasฤฑnฤฑn yer altฤฑ kaynaklarฤฑnda sahip olunan malzemelerden uรง รผrรผnlere ulaลmak olduฤunu sรถyledi.
Tรผrkiye’nin bor aรงฤฑsฤฑndan dรผnyanฤฑn en bรผyรผk rezervine sahip olduฤunu anฤฑmsatan Dรถnmez, “Dรผnya rezervlerinin yรผzde 73’รผ Tรผrkiye’de. Dรผnya pazarฤฑnฤฑn yรผzde 62’si bizde. Sadece miktar aรงฤฑsฤฑndan liderliฤimiz yok, en kaliteli bor madeni de bizde. Biz de yatฤฑrฤฑmcฤฑlara ลunu diyoruz. รrรผn sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑz yok. Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk rezervi bizde. En kaliteli bor cevheri bizde kalite sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑz yok. Bora dayalฤฑ, borun kullanฤฑldฤฑฤฤฑ ara ve uรง รผrรผnler iรงin gelin burada yardฤฑm yapฤฑn. Bora dayalฤฑ sanayileลme hedefimiz var. Kรผmeleลme saฤlayacaฤฤฑz. Belki bor ihtisas bรถlgesi ilan edeceฤiz.” diye konuลtu.
Dรถnmez, lityum ile ilgili olarak ise pilot รผretim tesisinin geรงen yฤฑl devreye alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, ลรถyle konuลtu:
“Bu yฤฑl temelini atฤฑyoruz yฤฑllฤฑk 700 tonluk endรผstriyel รถlรงekte bir lityum tesisimizin de temelini atฤฑyoruz. ฤฐnลallah en kฤฑsa sรผrede hizmete alacaฤฤฑz. รzellikle e-mobilite ile birlikte cep telefonlarฤฑ, tabletler, bilgisayarlar ve buna en son elektrikli otomobiller de eklenince, enerjinin depolanabildiฤi alanlara ihtiyacฤฑ arttฤฑ. Kรผรงรผk hacimlerde bรผyรผk depolama yapmak sizi rekabette รถne geรงirecek, lityum da bunlardan biri.
Ar-Ge รงalฤฑลmalarฤฑ neticesinde yฤฑllardฤฑr atฤฑk olarak depoladฤฑฤฤฑmฤฑz lityumu artฤฑk ikincil bir รผrรผn olarak elde etme yeteneฤini geliลtirmiล olduk. Baลta kendi ihtiyacฤฑmฤฑz olmak รผzere belki ileride yรผksek miktarlarda รผrรผne ulaลtฤฑrsak ihraรง imkanlarฤฑmฤฑz da geliลmiล olacak. Lityuma ihtiyaรง da artacak. Zamanฤฑnda verdiฤimiz stratejik kararla da รถnce kendi ihtiyacฤฑmฤฑzฤฑ karลฤฑlaลacaฤฤฑz.”
Dรถnmez, bor karbรผr tesisinin yฤฑllฤฑk รผretim kapasitesinin 1000 ton olduฤunu belirterek, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Kรผtahya Emet’te de yฤฑllฤฑk 5 bin tonluk รผretim kapasitesine sahip bir bor karbรผr tesisi iรงin planlamalar yapฤฑlฤฑyor. รED baลvurularฤฑnฤฑ yapฤฑyorlar. Pazar payฤฑmฤฑz daha da artmฤฑล olacak. ฤฐlk tesisle birlikte know-how ve teknoloji birikimi kazanmฤฑล olacak. Dรผnyada bor karbรผre olan talep artฤฑyor. Resmi kayฤฑtlara gรถre dรผnyada yฤฑllฤฑk tรผketim 25 bin ton civarฤฑnda.
Biz ilk etapta 1000 tonla giriyoruz. 5 bin ton daha Kรผtahya Emet’teki tesisle ekleyeceฤiz. Bรถylece pazar payฤฑmฤฑzฤฑ yรผzde 20’lere รงฤฑkacaฤฤฑz. Uรง รผrรผnleri yapmak isteyen ลirketleri de Tรผrkiye’ye davet edeceฤiz. Gรถrรผลtรผฤรผmรผz firmalar var. Bu alanda yatฤฑrฤฑm yapacaklar. En kaliteli bor ile en kaliteli bor karbรผrรผ biz รผretince niรงin buraya gelmesinler. Yan sanayimiz ve iล kollarฤฑmฤฑz aรงฤฑsฤฑndan rekabetรงi tesislerimiz var. Borla birlikte neden sanayimiz geliลmesin diyoruz.”
