BBC Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre Abu Dabi Veliaht Prensi ลeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan Kasฤฑm ayฤฑnda Tรผrkiye’ye gelmiล; iki รผlke birรงok anlaลma imzalamฤฑลtฤฑ.
Erdoฤan‘ฤฑn ziyareti de yฤฑllar sรผren gerilimin ardฤฑndan iliลkilerin hฤฑzla geliลmesi iรงin yeni bir adฤฑm niteliฤinde.
Ziyaret รถncesi BAE medyasฤฑnda รงฤฑkan haberlerde, gรถrรผลmelerle ilgili “iki รผlke arasฤฑndaki baฤlarฤฑn gรผรงlendirilmesi iรงin altฤฑn fฤฑrsat” ifadeleri kullandฤฑ.
BAE’ye ziyaretle ilgili yayฤฑnlar bununla sฤฑnฤฑrlฤฑ deฤil. Erdoฤan da รผlkede yayฤฑmlanan Khaleej Times gazetesinin Tรผrkiye รถzel eki iรงin bir yazฤฑ kaleme aldฤฑ.ย
Yazฤฑda Erdoฤan: “Tรผrkiye, dฤฑล politikada รงฤฑkarlarฤฑ ile barฤฑล ve istikrar arasฤฑnda denge kurmaya รงaba sarf eden nadir รผlkelerden birisidir. Tรผrkiye olarak, Birleลik Arap Emirlikleri’nin gรผvenlik ve istikrarฤฑnฤฑ kendi รผlkemizin gรผvenlik ve istikrarฤฑmฤฑzdan ayrฤฑ gรถrmรผyoruz. รnรผmรผzdeki dรถnemde bu baฤlamda da iล birliฤimizi derinleลtirmenin รถnemine gรถnรผlden inanฤฑyoruz.” ifadelerini kullandฤฑ.
Ziyaret, dokuz yฤฑllฤฑk gerilimin ardฤฑndan geรงen yฤฑl ikili iliลkilerin normalleลmesi iรงin atฤฑlan adฤฑmlarฤฑ takip ediyor. 24 Kasฤฑm’da Al Nahyan’ฤฑn ziyaretinde enerji, petrokimya, teknoloji, ulaลฤฑm, altyapฤฑ, saฤlฤฑk, finansal hizmetler, gฤฑda ve tarฤฑm alanlarฤฑnฤฑ kapsayan dokuz yatฤฑrฤฑm anlaลmasฤฑ imzalanmฤฑล; Abu Dabi Kalkฤฑnma Holdingi’nden anlaลmalar iรงin 10 milyar dolarlฤฑk fon tahsis edilmiลti.
Erdoฤan’ฤฑn ziyareti sฤฑrasฤฑnda da Yatฤฑrฤฑm Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤine Yรถnelik Mutabakat Zaptฤฑ, Medya ve ฤฐletiลim Alanlarฤฑnda ฤฐล Birliฤi Protokolรผ, Savunma Sanayii ฤฐลbirliฤi Toplantฤฑlarฤฑnฤฑn Baลlatฤฑlmasฤฑna ฤฐliลkin Niyet Mektubu, Kara ve Deniz Taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ Alanlarฤฑnda ฤฐลbirliฤi Mutabakat Muhtฤฑrasฤฑ, Kapsamlฤฑ Ekonomik Ortaklฤฑk Anlaลmasฤฑ Mรผzakerelerinin Baลlatฤฑlmasฤฑna ฤฐliลkin Ortak Bildiri, Tarฤฑmsal ฤฐลbirliฤi Mutabakat Zaptฤฑ, Sanayi ve ฤฐleri Teknolojiler Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤi Mutabakat Muhtฤฑrasฤฑ, Saฤlฤฑk Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤi Mutabakat Muhtฤฑrasฤฑ, Kรผltรผrel Alanda ฤฐลbirliฤine Dair Mutabakat Zaptฤฑ, Genรงlik Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤine Dair Mutabakat Zaptฤฑ, Afet ve Acil Durum Yรถnetimi Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤine ฤฐliลkin Mutabakat Zaptฤฑ ve Meteoroloji Alanฤฑnda ฤฐลbirliฤine ฤฐliลkin Mutabakat Zaptฤฑ’nฤฑn imzalanmasฤฑ da planlanฤฑyor.
Tรผrkiye, BAE’nin 11. bรผyรผk ticaret ortaฤฤฑyken BAE, Tรผrkiye’nin ikili ticaret hacmi en yรผksek olan รผlkeler sฤฑralamasฤฑnda 12. sฤฑrada geliyor.ย
Erdoฤan’ฤฑn kaleme aldฤฑฤฤฑ yazฤฑda “ticaret hacminin iki katฤฑna รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ hedefi” de yer aldฤฑ. ฤฐki รผlke arasฤฑnda 2019 yฤฑlฤฑnda 7,3 milyar dolarlฤฑk ticaret hacmi, 2020 yฤฑlฤฑnda 8,9 milyar dolara ulaลtฤฑ.
BAE Devlet Baลkanฤฑ ลeyh Halife bin Zayid Al Nahyan’ฤฑn dฤฑล politika danฤฑลmanฤฑ Enver Gargaล da, sosyal medya hesabฤฑndan “Bu ziyaretin, bรถlgenin istikrar ve refahฤฑnฤฑ hedefleyen iล birliฤi kรถprรผlerini gรผรงlendirmeye yรถnelik BAE’nin eฤilimleriyle de uyumlu olduฤu” paylaลฤฑmฤฑ yaptฤฑ ve ziyaretin yeni bir olumlu sayfa aรงacaฤฤฑnฤฑ belirtti.ย
Tรผrkiye-BAE iliลkilerinde normalleลme
Yakฤฑn zamana kadar uluslararasฤฑ alanda ve birรงok bรถlgesel sorunda birbirlerini “dรผลmanca” davranmakla suรงlayacak kadar iliลkileri bozuk olan Tรผrkiye ve BAE, 2021 itibarฤฑyla ivme kazanan normalleลme รงabalarฤฑnฤฑ karลฤฑlฤฑklฤฑ ziyaretlerle somutlaลtฤฑrdฤฑ.
Tรผrkiye ile BAE arasฤฑnda 2016 senesinde karลฤฑlฤฑklฤฑ ziyaretlerle bir diyalog kapฤฑsฤฑ aรงฤฑldฤฑ ancak Temmuz 2016 darbe giriลiminde Abu Dabi’nin rol oynadฤฑฤฤฑ ve darbecileri desteklediฤine iliลkin iddialar iliลkilerin yeniden soฤumasฤฑna neden olmuลtu.
BAE ve Suudi Arabistan’ฤฑn, Tรผrkiye’nin en รถnemli bรถlgesel mรผttefiklerinden Katar’a 2017’den beri uyguladฤฑklarฤฑ ambargoyu 2021 baลฤฑnda sonlandฤฑrmalarฤฑ, รถnemli bir sorun alanฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrmฤฑล oldu.
Ardฤฑndan Tรผrkiye ile Mฤฑsฤฑr arasฤฑnda karลฤฑlฤฑklฤฑ temaslar ve ziyaretler baลladฤฑ. Bu da, Mฤฑsฤฑr’da darbeyle iktidara gelen Sisi hรผkรผmetini destekleyen BAE ile yakฤฑn zamana kadar bu hรผkรผmeti “meลru saymayan” Tรผrkiye arasฤฑnda bir gerilim noktasฤฑnฤฑ da yumuลatmฤฑล oldu. Bir diฤer sorun alanฤฑ olan Libya’da da aynฤฑ dรถnemde ateลkes ilan edildi; BAE’nin desteklediฤi Halife Hafter’in, Tรผrkiye’nin desteklediฤi Trablus hรผkรผmetine yรถnelik kuลatma operasyonu sona erdi.
Aฤustos ayฤฑnda Tรผrkiye-BAE iliลkilerinin normalleลmesi sรผrecinde ekonomik iliลkilere รถncelik verilmesi kararlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล ve bu resmi aรงฤฑklamalara yansฤฑmฤฑลtฤฑ.
Zorlu bir sรผreรงten geรงen Tรผrk ekonomisi iรงin รถzellikle Kรถrfez’den gelecek sฤฑcak para ve yatฤฑrฤฑma รถnem veren Ankara, Abu Dabi ile bu konularda bir uzlaลma aramฤฑล; Kasฤฑm ayฤฑnda da dokuz farklฤฑ iลbirliฤi anlaลmasฤฑ bรถyle bir ortamda imzalanmฤฑลtฤฑ.
