Eski Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Durmuล Yฤฑlmaz, Tรผrkiye ekonomisinin 2001 krizi ile benzerlik gรถsterdiฤini sรถyledi. ฤฐyi Parti’nin kurucularฤฑ arasฤฑnda yer alan Yฤฑlmaz, Sรถzcรผ’den รzlem Gรผrses’e yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada โHer ลeye tek bir ses karar veriyor. Bu nedenle koordinasyon yok ve daha รถnemlisi yapฤฑlan yanlฤฑลlarla ilgili kimse โBunu biz nasฤฑl dรผzeltirizโ diye soramฤฑyor. Tekeri patlak kamyon gibi gidiyoruz, รผstelik fren de yokโ ifadesini kullandฤฑ.
Yฤฑlmaz’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ ลรถyle:
โ MHP’ye dรถnรผk hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑ iรงinde miydiniz?
ลimdi eski partime dรถnรผk bir serzeniลte bulunmayฤฑ doฤru bulmuyorum, kimseye bir fayda getireceฤine de inanmฤฑyorum. Zaten o dรถnemde o kadar kฤฑsa bir mesai yaptฤฑk ki Meclis’te, gรผn doฤarken vekil olduk, gรผn batarken bu iล bitmiลti! Fakat o dรถnemde iki iล yaptฤฑk; birincisi โTerรถr araลtฤฑrฤฑlsฤฑnโ diye bir รถnerge verdik, bu MHP’nin oylarฤฑyla reddedildi. Terรถrรผn araลtฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑฤฑn ne gibi bir sakฤฑncasฤฑ vardฤฑ, neden reddedildi, doฤrusu onu anlayamamฤฑลtฤฑm. Arkasฤฑndan Meclis Baลkanlฤฑฤฤฑ seรงimleri oldu, o sรผreรงte de gรถrdรผk ki MHP’de milletvekillerinin pek fazla bir etkileri yok. Dolayฤฑsฤฑyla o dรถnemde parlamentonun dฤฑลฤฑnda kalsaydฤฑm รผlkeme รงok daha fazla hizmet ederdim diye รงok dรผลรผndรผm.
Karpuz gibi ayrฤฑldฤฑk
โ ฤฐyi Parti’ye kurucu oldunuzโฆ
รlkemizin geldiฤi noktada, karpuz gibi ortadan ikiye ayrฤฑlmฤฑล vaziyetteyiz. Bu iki parรงa birbirine selam vermez, gรถz ucuyla bile bakmaz oldu. Bir de temel ahlaki deฤerlerin erozyona uฤradฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผm. Yeryรผzรผnde hiรงbir din, hiรงbir felsefi sistem insanlara yalanฤฑ, aldatmayฤฑ, zulmetmeyi, kamu malฤฑna el atmayฤฑ รถฤรผtlemez.
โ En bรผyรผk sorun nedir?
Bence iลte bu ahlaki sorundur. Evrensel deฤerler erozyona uฤradฤฑ ve her ลeyin iรงi boลaldฤฑ. Gรผnรผn birinde bugรผnden รงok daha zor ekonomik koลullarla karลฤฑlaลabiliriz, bir nesil sฤฑkฤฑntฤฑ รงeker, dรผzeltiriz. Fakat ahlaki erozyonun telafisi รถyle deฤil, yรผzlerce yฤฑl gerekir.
โ Kimdir bunun sorumlusu?
Eฤer siz bir misyonla ortaya รงฤฑkarsanฤฑz ve bu misyonu da kendi ideolojinize gรถre tanฤฑmlarsanฤฑz, sonra o misyona bir kutsiyet biรงerseniz, o biรงtiฤiniz kutsiyet รงerรงevesinde artฤฑk size her yol mubahtฤฑr. Bunun iรงin gerekirse fetva bile alฤฑrsฤฑnฤฑz, bu fetvayฤฑ verecek olanlar hazฤฑrdฤฑr, nitekim verdiler ve aldฤฑlar. ลu anda Tรผrkiye’de bunu yaลฤฑyoruz. Sizin sรถylediฤiniz her ลey mutlak doฤru, karลฤฑdakinin her sรถzรผ mutlak yanlฤฑล, bu anlayฤฑล var. Ama yeryรผzรผnde bรถyle bir ลey yok! Dinlerde de bรถyle bir ลey yok.
2001 koลullarฤฑnda yaลฤฑyoruz
โ ลu anda Tรผrkiye ekonomisinin en รถnemli sorunu nedir peki?
ลeffaf olmamak. En รถnemli, bir numaralฤฑ sorun budur. Karar alma mekanizmasฤฑnฤฑn felce uฤramasฤฑ ve her ลeye tek bir sesin karar vermesi. Bu nedenle koordinasyon yok ve daha รถnemlisi yapฤฑlan yanlฤฑลlarla ilgili kimse โBunu biz nasฤฑl dรผzeltiriz?’ diye soramฤฑyor. Fren kalmadฤฑ. Tรผrk ekonomisi dฤฑลarฤฑdan kuลatฤฑlmฤฑล gibi bir hisse kapฤฑlฤฑyorum ben. Bu bizi รงฤฑkmaza gรถtรผrรผr, 2001 yฤฑlฤฑnda yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz sรผrece รงok benzer gรผnlerdeyiz.
โ Ne demek o?
O dรถnemde de kamu maliyesi felรงti, mali disiplin bozulmuลtu, hesap kitap karmakarฤฑลฤฑktฤฑ ve bรผtรงenin iรงeriฤi รงok fazla bilinmiyordu. Bugรผn de aynฤฑ koลullar oluลmuล durumda. Sayฤฑsฤฑz bรผtรงe dฤฑลฤฑ harcama var ve hem miktarฤฑnฤฑ hem de nereye gittiฤini bilmiyoruz. Varlฤฑk Fonu bรถyle bir ลey meselaโฆ Derhal denetim ve kontrolรผn hakim olup Sayฤฑลtay’ฤฑn รงalฤฑลtฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekir.
โ Siz neyi farklฤฑ yapacaksฤฑnฤฑz ?
Bizim ฤฐYฤฐ Parti olarak yapacaฤฤฑmฤฑz en รถnemli iลlerden biri bu bรผyรผme modelini deฤiลtirmek, ลu anda cari aรงฤฑฤa dayalฤฑ bir bรผyรผme modelimiz var. Yabancฤฑdan para geliyor, biz onu kredi olarak iรงeride kullanฤฑyoruz, o kredi ile hammadde ve ara malฤฑ alฤฑyoruz, onu iรงeride iลliyoruz, kullanฤฑlabilir mala dรถnรผลtรผrรผyoruz. Bunun bir kฤฑsmฤฑnฤฑ yurtdฤฑลฤฑna satฤฑyoruz bir kฤฑsmฤฑnฤฑ da iรงeride tรผketiyoruz. Dolayฤฑsฤฑyla bizim bรผyรผmemiz ithalata รงok baฤฤฑmlฤฑ. Bizim bรผyรผmemizi belirleyen en รถnemli kฤฑsฤฑtlardan bir tanesi bu yabancฤฑ sermayenin, รถzellikle sฤฑcak paranฤฑn Tรผrkiye’ye gelmesi ve cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ finanse etmesi. Bu olmazsa ithalat yapamayฤฑz, ara malฤฑ hammadde getirisi saฤlanmayฤฑnca da yerli รผretim olmaz. Yani bizim bu modeli deฤiลtirmemiz lazฤฑm. Bu akลamdan sabaha olacak bir iล deฤil. Ama nihai hedefimiz bu. Bakฤฑn, Tรผrkiye Cumhuriyetin baลฤฑndan beri en yรผksek bรผyรผmeyi 1930’larda saฤladฤฑ.
1930’da nasฤฑl bรผyรผdรผk?
โ Nasฤฑl mรผmkรผn olabildi, harpten yeni รงฤฑkmฤฑล bir รผlke?
1930’larda vatandaล sรถkรผฤรผnรผ dikmek iรงin kullandฤฑฤฤฑ iฤneyi dฤฑลarฤฑdan ithal ediyor. รlรผsรผnรผ defnetmek iรงin kullanacaฤฤฑ kumaลฤฑ dฤฑลarฤฑdan ithal ediyor. ลimdi bรถyle bir ortamda bu bรผyรผme nasฤฑl saฤlandฤฑ? Yapฤฑsal reformlar yapฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin saฤlandฤฑ. Ekonomiye toplumun tรผm kesimlerinin iลtirak etmesi mรผmkรผn oldu. Ve o dรถnemde biz รผlkemizin gรถrdรผฤรผ en yรผksek sermaye birikimini gerรงekleลtirdik. Sรผmerbank o dรถnemde kuruldu, Etibank o dรถnemde kuruldu, demiryollarฤฑ yapฤฑldฤฑ, Beykoz Kundura Fabrikasฤฑ, Demir รelik Fabrikasฤฑ, hepsi o dรถnemde yapฤฑldฤฑ.
โ 1930’daki bu akฤฑl niye ลimdi iลlemiyor?
Aรงฤฑlan tek bir fabrika var mฤฑ? Yok. Tekeri patlak kamyon gibi gidiyoruz, รผstelik fren de yok !
โ Nasฤฑl fren yok?
Bir รผlkeye, hatta bir bireye iki ลey รงok zarar verir: Birincisi; altฤฑ boล, iรงi doldurulmamฤฑล gereฤi yapฤฑlmamฤฑล aลฤฑrฤฑ รถzgรผven. ลu anda biz bu hastalฤฑฤฤฑ yaลฤฑyoruz. Diฤeri de โBizden hiรงbir ลey olmaz, biz yapamayฤฑz, baลkasฤฑ yaparโ denilen aลaฤฤฑlฤฑk kompleksi. Bakฤฑn bu iktidar 1930’larda o bรผyรผmeyi saฤlayan kurumlarฤฑn hepsini bitirdi, arazilerini sattฤฑ, yani o fabrikalarฤฑn hiรงbiri kalmadฤฑ.
โ ฤฐYฤฐ Parti iktidar olursa รถzelleลtirme yapmayacak mฤฑ?
Dรผnyada iki tรผrlรผ รถzelleลtirme var. Biri az geliลmiล borรงlu รผlkelerin yaptฤฑklarฤฑ รถzelleลtirme; o รผlkenin malฤฑnฤฑ mรผlkรผnรผ kelepir hale getirmek, fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek ve yok pahasฤฑna bunu uluslararasฤฑ piyasalara pazarlamak. Bizde รผรง aลaฤฤฑ beล yukarฤฑ รถzelleลtirme maalesef bรถyle oldu, รงรผnkรผ borรงlu bir รผlkeydik, ลu anda mesela Yunanistan’a yaptฤฑrฤฑlmak istenen de bu. Bir de satฤฑcฤฑ piyasasฤฑnฤฑn gรผรงlรผ olduฤu รถzelleลtirmeler var, ฤฐngiltere’de de Margaret Thatcher yaptฤฑ, Almanlar birleลtikten sonra Doฤu Almanya’daki bรผtรผn kamu mallarฤฑnฤฑ รถzelleลtirdiler.
รzelleลtirme politikasฤฑ
Fakat oralar satฤฑcฤฑ piyasasฤฑydฤฑ. Ekonomide rasyonaliteyi saฤlayabilmek iรงin, verimliliฤi artฤฑrabilmek, kฤฑt kaynaklarฤฑ daha ekonomik kullanabilmek iรงin รถzelleลtirme yaptฤฑlar. Biz ฤฐYฤฐ Parti olarak รถzelleลtirmeye gerek de gรถrmรผyoruz, yapฤฑlฤฑrsa da bir sermaye grubuna vermekten ziyade, sermayeyi tabana yaymak iรงin hisse senedi ihracฤฑ yoluyla yapmak doฤru olur. รrneฤin Tรผrk Telekom’u daha yรผksek fiyatla Avrupa’daki vatandaลlarฤฑn tasarrufunu buraya รงekmek iรงin onlara satabilirdik.
ฤฐyi Parti’nin ekonomi ‘kurmayฤฑ’
Durmuล Yฤฑlmaz, 2006’da Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ Baลkanlฤฑฤฤฑna atandฤฑ. Bu gรถrevini 2011 yฤฑlฤฑna kadar sรผrdรผren Durmuล Yฤฑlmaz, 2009 yฤฑlฤฑnda Euromoney Dergisi tarafฤฑndan โYฤฑlฤฑn Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑโ seรงildi. Dergi 30 yฤฑllฤฑk tecrรผbesi olan Yฤฑlmaz’ฤฑ, โTรผrkiye ekonomisine yรถn verecek en ideal isimโ olarak nitelemiลti. Gรถrevinden ayrฤฑldฤฑktan sonra Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Ekonomi Baลdanฤฑลmanlฤฑฤฤฑ’na getirilen Yฤฑlmaz, 2015’te MHP saflarฤฑnda siyasete girdi. 7 Haziran seรงimlerinde MHP Uลak Milletvekili seรงildi. 1 Kasฤฑm 2015’teki erken genel seรงimlerde tekrar MHP Uลak 1. sฤฑra milletvekili adayฤฑ olduysa da seรงilemedi. Durmuล, siyasetteki yoluna Meral Akลener liderliฤindeki ฤฐyi Parti’de devam edecek.
Yardฤฑmlarฤฑ, siyasi iktidar deฤil 4 bin yฤฑllฤฑk geleneฤi olan devlet daฤฤฑtฤฑyor
Durmuล Yฤฑlmaz, sosyal yardฤฑmlarฤฑn kesileceฤine dair korku yayฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, ลunlarฤฑ sรถyledi: โBu korku insanlarฤฑ seรงmen olmaktan รงฤฑkardฤฑ, devletin bir mรผลterisi haline getirdi. Bu ilerisi iรงin son derece saฤlฤฑksฤฑz bir geliลme. Modern sosyal devlet ilkesinin amacฤฑ, toplumda kendi tercihinin dฤฑลฤฑnda geride kalmฤฑล yaลlฤฑ, engelli, bakฤฑma muhtaรง insanlarฤฑn ihtiyaรงlarฤฑnฤฑ gidermektir. Oysa bugรผn daฤฤฑtฤฑlan yardฤฑmlarฤฑ siyasi iktidarฤฑn baลฤฑndaki bir kiลi veriyormuล gibi anlatฤฑyorlar herkese. O kiลi bize โlรผtfediyor’ algฤฑsฤฑ var. Bir kere bu lรผtuf deฤil, o yardฤฑmlar insanlarฤฑmฤฑzฤฑn analarฤฑnฤฑn ak sรผtรผ gibi helal hakkฤฑ ve sosyal devletin bir gรถrevi. Bu destekleri artฤฑrarak devam ettireceฤiz. Ama bunu ฤฐYฤฐ Parti vermiyor, Meral Akลener de vermiyor. Bunu, 4000 yฤฑllฤฑk geleneฤi olan Tรผrkiye Cumhuriyeti Devleti veriyor.โ
Yฤฑlmaz, โTรผrkiye’de faizler gereฤinden yรผksek miโ sorusuna ise ลu karลฤฑlฤฑฤฤฑ verdi: โFaizlerin yรผksek veya dรผลรผk olduฤunu belirleyen ลey ekonomideki kaynak arzฤฑ ve bu kaynak arzฤฑna karลฤฑ ortaya รงฤฑkan talep. Eฤer siz enflasyonunuzu kontrol altฤฑnda tutamฤฑyorsanฤฑz, vatandaลฤฑnฤฑzฤฑn cebine koyduฤunuz kendi ulusal paranฤฑzฤฑn deฤerini koruyamฤฑyorsanฤฑz, faiz de ona gรถre geliลir.
ฤฐลiniz bunu รถnlemek
Vatandaลฤฑ siz harcamaya yรถnlendiriyorsunuz. รรผnkรผ cebine koyduฤu para dรถnemin sonunda deฤer kaybedecek. Bunu รถnleyebilmek iรงin sizin ilk yapmanฤฑz gereken iล enflasyonu รถnlemek. Enflasyon, bir nevi vergidir, enflasyonun olduฤu yerde borรง verenler kaybederler borรง alanlar kazanฤฑrlar.
