BBC Tรผrkรงe‘nin haberineย gรถre, geliลmekte olan รผlkeler, ABD Merkez Bankasฤฑ (FED) Baลkanฤฑ Jerome Powell’ฤฑn geรงen hafta sinyalini verdiฤi uzun sรผreli yรผksek faiz politikasฤฑ kapsamฤฑnda en kฤฑrฤฑlgan ekonomiler konumunda.
Haberde, New York merkezli finansal analiz ลirketi S&P Global’in, Tรผrkiye ile birlikte Gรผney Afrika ve Arjantin’de finansal kurumlarฤฑn borรง verme riskini yรผksek ya da รงok yรผksek olarak sฤฑnฤฑflandฤฑrdฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑlฤฑyor.
Cornell รniversitesi’nden Ekonomi Profesรถrรผ Eswar Prasad, “FED’in faiz oranlarฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑ ve (oranlarฤฑn) yรผksek kalmasฤฑ Sri Lanka ve Tรผrkiye gibi sฤฑnฤฑrฤฑn eลiฤindeki ekonomilere hasar verecektir.” diyor ve ekliyor:
“ฤฐki ile รผรง yฤฑllฤฑk bir zaman diliminde iลler zorlaลmaya baลlayacaktฤฑr…FED’in faizleri uzun sรผre yรผksek tutacaฤฤฑ kesinleลirse baskฤฑlar hemen hissedilebilir.”
Powell, 26 Aฤustos’ta yaptฤฑฤฤฑ konuลmada FED’in bรผyรผmeyi kฤฑsฤฑtlamak iรงin gerektiฤi kadar faiz artฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve ลu anda bankanฤฑn yรผzde 2 hedefinin รผรง katฤฑndan fazla seyreden enflasyonu dรผลรผrmek iรงin oranlarฤฑ “bir sรผre daha” yรผksek tutacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
ABD’de enflasyon son 40 yฤฑlฤฑn en yรผksek dรผzeyinde ve henรผz zirveyi gรถrmediฤi dรผลรผnรผlรผyor.
S&P Global; รin, Hindistan ve Endonezya dahil olmak รผzere birรงok รผlkede finansal kurumlarฤฑn kredi riskinin yรผksek veya aลฤฑrฤฑ yรผksek olduฤunu sรถylรผyor.
‘Kriz zamanฤฑ’
New York รniversitesi Stern ฤฐลletme Okulu’ndan Profesรถr Peter Blair Henry, “FED iรงin kriz zamanฤฑ” yorumunu yapฤฑyor ve ekliyor:
“Son 40 yฤฑlฤฑn gรผvenilirliฤi tehlikede, bu nedenle geliลmekte olan รผlkelerde hasara yol aรงฤฑp aรงmadฤฑฤฤฑna bakฤฑlmadan ne olursa olsun enflasyonu dรผลรผreceklerdir.”
Birรงok geliลmekte olan รผlke dolar cinsinden borรงlanฤฑyor.
FED’in faizleri yรผkseltmesi, borรง alma maliyetlerini yรผkseltiyor. Buna ek olarak geliลmekte olan รผlkelerin risk primini yรผkselterek borรง almasฤฑnฤฑ daha da gรผรงleลtiriyor.
Yรผksek faizin, dolarฤฑn geliลmekte olan ekonomi para birimleri karลฤฑsฤฑndaki deฤerini yรผkselterek ithalat maliyetlerini yukarฤฑ รงekeceฤi ve enflasyonist baskฤฑyฤฑ artฤฑracaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Haberde รin ve Hindistan gibi รผlkelerin bu baskฤฑdan etkilenmediฤi ancak Tรผrkiye ve Arjantin gibi daha kรผรงรผk รผlkelerin aรงฤฑkรงa bundan maฤdur olduฤu belirtiliyor.
IMF baล ekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas, “Sฤฑnฤฑrda olan ekonomilerimiz ve dรผลรผk gelirli ekonomilerimizde halihazฤฑrda reel yatฤฑrฤฑm getirileri sorunlu ya da sorunluya yakฤฑn seviyelere yรผkselmiล durumda.” diyor ve sรถzlerine ลรถyle devam ediyor:
“Dรผลรผk gelirli รผlkelerin yaklaลฤฑk yรผzde 60’ฤฑ ile geliลmekte ve sฤฑnฤฑrda olan 20 รผlke bu durumda. Hรขlรข piyasalara eriลimleri var ancak borรงlanma koลullarฤฑ kesinlikle รงok kรถtรผleลti.”
