ABD Başkanı Trump, Çin mallarına uygulanan yüksek gümrük vergilerinin “sürdürülebilir olmadığını” söyleyerek, iki ülke arasında ticaretin daha da tırmanacağına dair endişeleri hafifletti. Fox Business ile yaptığı röportajda Trump, “Ama rakamlar böyle,” dedi. “Muhtemelen sürdürülebilir değil, bilirsiniz, devam edebilir, ama beni bunu yapmaya zorladılar.”
Trump’ın bu açıklaması, Hazine Bakanı Scott Bessent’in ABD ile Çin arasındaki gümrük vergisi askıya alma süresinin uzatılmasının mümkün olduğunu ima etmesine rağmen geldi. Trump, bu ayın sonunda Çin lideri Xi Jinping ile görüşeceğini doğruladı ve “Çin ile iyi anlaşacağımızı düşünüyorum” yorumunu yaptı. Ancak bu iyimser havaya rağmen, Trump Çarşamba günü Çin ile ticaret geriliminin yüksek seviyede olduğunu teyit etti ve bir muhabire, “Şu anda zaten bir ticaret savaşının içindesiniz,” yanıtını vermişti.
Karışık sinyaller ve gümrük vergisi tehditleri
Geçtiğimiz hafta, her iki taraf da durumun ciddiyeti konusunda karışık sinyaller göndermesine rağmen, iki ülke arasındaki ilişkiler giderek gerginleşti. Geçen Cuma günü Trump, Pekin’in nadir toprak mineralleri üzerinde yeni ihracat kontrolleri getirme planı nedeniyle, ABD’nin 1 Kasım’dan itibaren Çin mallarına ek %100 gümrük vergisi uygulayacağını söylemişti. Öte yandan, Çin’in devlet gazetesi Global Times‘ın haberine göre Çin Perşembe günü ABD’yi, Pekin’in nadir toprak elementleri ihracat kontrollerine ilişkin “panik” yaratmakla suçladı.
Ancak o günden bu yana gerilim yeniden tırmandı. Çin, Güney Koreli bir nakliye şirketinin ABD’deki birimlerine yaptırım uygularken, Trump da Çin’in ABD’den soya fasulyesi alımını durdurmasına yanıt olarak, bu ülkeyle ticareti daha da kısıtlamakla tehdit etti. Tüm bu gelişmeler, ABD’nin tarifeler üzerinden yürüttüğü ticaret stratejisinin belirsizliğini koruduğunu gösteriyor.
Gümrük vergisi bilançosu: Tüketiciye yansıyan maliyet
Gümrük vergilerinin ekonomik etkileri üzerine de yeni veriler ortaya çıktı. ABD bütçe açığı, kısmen gümrük vergisi gelirlerindeki artış nedeniyle 2025 mali yılında azaldı. Hazine Bakanlığı tarafından açıklanan rakamlara göre, bütçe açığı 2024’teki 1,82 trilyon dolardan 2025 mali yılında %2 düşüşle 1,78 trilyon dolara geriledi. Ancak Goldman Sachs’a göre, şirketler fiyatları artırdıkça Amerikalılar, Başkan Trump’ın gümrük vergilerinin yarısından fazlasını ödemek zorunda kalacak. Bu durum, tarifelerin nihai maliyetinin büyük ölçüde tüketiciye yansıdığını gösteriyor.
Önümüzdeki ayın başında, ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın en kapsamlı gümrük vergilerine — ülke bazında “karşılıklı” uygulanan tarifelere — itirazı görüşecek. Mahkeme kararı, Trump’ın gümrük vergisi stratejisi üzerinde önemli etkileri olabilir.
Sektörel etkiler ve uzatma kararları
Beyaz Saray, ABD otomotiv endüstrisine uygulanan gümrük vergilerini hafifletmeye hazır olduğunu gösteriyor. Bu adım, yüksek ithalat vergilerinin olumsuz etkilerini azaltmak için lobi faaliyetleri yürüten otomobil üreticileri için büyük bir kazanç anlamına geliyor. Ticaret Bakanlığı, otomobil üreticilerinin ithal otomobil parçaları için ödedikleri tarifeleri azaltmalarına olanak tanıyan beş yıllık bir uzatma duyurusu yapmaya hazırlanıyor.
Öte yandan, yeni tarifeler bazı sektörlerde yürürlüğe girmeye devam etti. Mutfak dolapları ve banyo dolaplarına uygulanan yeni gümrük vergileri 1 Ekim’de yürürlüğe girdi. Kereste ve bazı ahşap ürünlere (mobilya gibi) uygulanan gümrük vergileri de 14 Ekim’de yürürlüğe girdi.
