Kรผresel havacฤฑlฤฑk sektรถrรผ, ฤฐranโdaki savaลฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana aฤฤฑr bir baskฤฑ altฤฑnda kalฤฑrken, havayolu ลirketleri Salฤฑ gรผnรผ iลlemlerinde yeniden deฤer kaybฤฑna uฤradฤฑ.
Sektรถr hisseleri, haftanฤฑn ilk gรผnรผnde ham petrol fiyatlarฤฑndaki sert dรผลรผลle bir miktar toparlanma emaresi gรถsterse de, yรผksek yakฤฑt maliyetleri ve jeopolitik belirsizlikler nedeniyle kฤฑrฤฑlgan yapฤฑsฤฑnฤฑ koruyor.
Pazartesi gรผnรผ 120 dolar seviyelerine yaklaลan Brent petrol vadeli iลlemlerinin 83,66 dolara kadar gerilemesiyle nefes alan sektรถr, Salฤฑ sabahฤฑ petrolรผn 91 dolar seviyelerinde dengelenmesiyle kazanรงlarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ geri verdi.
Havayolu hisselerinin performansฤฑnฤฑ takip eden ABD merkezli JETS borsa yatฤฑrฤฑm fonu, Pazartesi gรผnรผ yรผzde 1,7 yรผkselmesine raฤmen Salฤฑ sabahฤฑ yรผzde 2 oranฤฑnda geriledi. Sektรถrรผn genel kaybฤฑ, savaลฤฑn baลladฤฑฤฤฑ gรผnden bu yana yรผzde 11 seviyesine ulaลtฤฑ.
Piyasalardaki bu volatilite, รถzellikle yakฤฑt maliyetlerine doฤrudan baฤฤฑmlฤฑ olan havayolu ลirketleri รผzerinde belirleyici bir rol oynuyor. United Airlines, Delta Air Lines ve American Airlines hisseleri haftanฤฑn ilk seansฤฑnda yรผzde 2 ile 3 arasฤฑnda deฤer kazanmฤฑล olsa da, Salฤฑ gรผnkรผ erken iลlemlerde bu yรผkseliล yerini dรผลรผลe bฤฑraktฤฑ.
Enerji veri ลirketi OPISโin paylaลtฤฑฤฤฑ verilere gรถre, jet yakฤฑtฤฑ fiyatlarฤฑ Los Angelesโta galon baลฤฑna 4,19 dolara, New Yorkโta ise 3,92 dolara kadar yรผkselmiล durumda.
Analistler, yakฤฑt fiyatlarฤฑndaki bu sert artฤฑลฤฑn havayolu ลirketlerinin kรขrlฤฑlฤฑk oranlarฤฑnฤฑ ciddi ลekilde tehdit ettiฤini belirtiyor. UBS analisti Atul Maheswari, paylaลtฤฑฤฤฑ notta, yakฤฑtฤฑn galon fiyatฤฑnฤฑn 4 dolar ve รผzerinde seyretmesi durumunda sadece Delta, United ve Southwest Airlinesโฤฑn kฤฑsฤฑtlฤฑ bir kรขr elde edebileceฤini, diฤer taลฤฑyฤฑcฤฑlarฤฑn ise bรผyรผk bir zarara sรผrรผklenebileceฤini vurguladฤฑ.
Havayolu sektรถrรผ genelinde yรผksek maliyet baskฤฑsฤฑ artฤฑyor
Savaลฤฑn patlak vermesinden bu yana United ve American Airlines yaklaลฤฑk yรผzde 15, Southwest yรผzde 14, Delta ise yรผzde 10 oranฤฑnda deฤer kaybetti. Bu sรผreรงte en bรผyรผk yarayฤฑ alan ลirketlerden biri olan JetBlue Airwaysโin hisseleri, ay baลฤฑndan bu yana yรผzde 20 oranฤฑnda geriledi.
ลirket, Salฤฑ gรผnรผ ayrฤฑca operasyonel sorunlarla da karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑ; Federal Havacฤฑlฤฑk Dairesi (FAA), havayolunun talebi รผzerine tรผm JetBlue uรงuลlarฤฑnฤฑ kฤฑsa sรผreliฤine durdurdu. รzellikle dรผลรผk maliyetli taลฤฑyฤฑcฤฑlarฤฑn (LCC), artan yakฤฑt giderlerini bilet fiyatlarฤฑna yansฤฑtmakta zorlanmasฤฑ, iล modelleri รผzerindeki baskฤฑyฤฑ artฤฑrฤฑyor.
Tรผketicilerin fiyat hassasiyeti, maliyet artฤฑลlarฤฑnฤฑn son kullanฤฑcฤฑya aktarฤฑlmasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrฤฑrken, ลirketlerin operasyonel marjlarฤฑnฤฑ daraltฤฑyor.
Avrupa merkezli havayolu ลirketleri ise Salฤฑ gรผnรผ ABD piyasalarฤฑndaki gecikmeli toparlanmayฤฑ takip ederek pozitif bir ayrฤฑลma sergiledi. British Airwaysโin sahibi IAG yรผzde 4, EasyJet yรผzde 2 ve Ryanair yรผzde 3 oranฤฑnda yรผkseliล kaydetti.
Avrupa ve ABD havayolu ลirketleri arasฤฑndaki bu ayrฤฑลmanฤฑn temel nedenlerinden biri de yakฤฑt riskinden korunma (hedging) stratejileri olarak gรถsteriliyor.
Avrupalฤฑ taลฤฑyฤฑcฤฑlar yakฤฑt tรผketimlerini bรผyรผk รถlรงรผde hedge ederek fiyat dalgalanmalarฤฑna karลฤฑ kendilerini korumaya alฤฑrken, bรผyรผk ABDโli havayolu ลirketlerinin 2010โlu yฤฑllarda bu uygulamadan bรผyรผk รถlรงรผde vazgeรงmiล olmasฤฑ, onlarฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki deฤiลimlere karลฤฑ daha savunmasฤฑz bฤฑrakฤฑyor.
Sektรถrรผn geleceฤine yรถnelik projeksiyonlar, havayolu hisselerinin bir sรผre daha petrol fiyatlarฤฑyla ters korelasyon iรงerisinde hareket edeceฤini gรถsteriyor.
Petrol piyasasฤฑndaki arz endiลeleri ve jeopolitik gerilimin tฤฑrmanma riski, yakฤฑt maliyetlerinin yรผksek kalmaya devam edeceฤine iลaret ederken, havayolu ลirketleri iรงin kรขrlฤฑlฤฑk beklentileri aลaฤฤฑ yรถnlรผ revize ediliyor. Piyasalar, รถzellikle ABDโli taลฤฑyฤฑcฤฑlarฤฑn yakฤฑt stratejilerini yeniden gรถzden geรงirip geรงirmeyeceฤini ve savaลฤฑn seyrine baฤlฤฑ olarak enerji fiyatlarฤฑnฤฑn hangi seviyede dengeleneceฤini yakฤฑndan izliyor. Mevcut tabloda, operasyonel verimliliฤini artฤฑramayan ve yakฤฑt maliyetlerini yรถnetemeyen ลirketlerin piyasa deฤerlerindeki kayฤฑplarฤฑn derinleลmesi bekleniyor.
