Hisse senedi piyasalarฤฑnda dalgalanma, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin stresli ve zorlayฤฑcฤฑ bir durum olabilir. รzellikle son zamanlarda artan enflasyon ve jeopolitik belirsizlikler, piyasalarda daha fazla dalgalanmaya yol aรงmakta. Borsa ฤฐstanbul yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑndan X’te BฤฐST 100 Endeksi’deki volalite-dalgalanmadan ลikayetleri trend topic olmakta. Hatta endeksle ilgili belirsizliklerin artฤฑฤฤฑ dรถnemlerde borsadaki yatฤฑrฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑna hฤฑzlฤฑ dรผลรผลler yaลanฤฑyor. รzellikle halka arzlarla Borsa ฤฐstanbul ile tanฤฑลan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar BฤฐST 100’deki dรผลรผลlerde hemen panik olabiliyor. Bu da รถzellikle kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn portfรถylerini olumsuz etkiliyor ve yatฤฑrฤฑm hedeflerine ulaลmalarฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrabiliyor. Ancak, hisse senedi piyasasฤฑndaki dalgalanmayla baลa รงฤฑkmak iรงin yapabileceฤiniz bazฤฑ ลeyler var.
Hisse senetleri yรผkselir ve dรผลer. Akฤฑllฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar yola devam eder.
Fizikรงi Niels Bohr’un meลhur ettiฤi bir Danimarka atasรถzรผ der ki “Tahminlerde bulunmak zordur, รถzellikle de gelecekle ilgili.” Bu atasรถzรผ bize borsalarla ilgili en iyi tahminin geรงmiลe bakmak olduฤunu gรถsteriyor.
Bir gรผne bakalฤฑm: Bรผyรผk Bunalฤฑm’ฤฑn habercisi olan 24 Ekim 1929. O gรผn Wall Street’te yaลanan panik, hisse senetlerinin deฤerinin yรผzde 11’den fazlasฤฑnฤฑ kaybetmesiyle satฤฑลlara neden oldu.
ลimdi aynฤฑ Bรผyรผk Buhran sฤฑrasฤฑnda farklฤฑ bir gรผn seรงin: 15 Mart 1933. Acil Bankacฤฑlฤฑk Yasasฤฑ’nฤฑn (batmakta olan bankalarฤฑ istikrara kavuลturan) kabul edilmesi sayesinde, hisse senetleri yalnฤฑzca o gรผn yรผzde 15’ten fazla deฤer kazandฤฑ.
Gรผn geรงtikรงe yolculuk iniลli รงฤฑkฤฑลlฤฑ hale gelebilir. Ancak daha geniล bir aรงฤฑdan baktฤฑฤฤฑnฤฑzda her ลey daha iyi gรถrรผnรผyor.
Zaman ฤฐรงinde Hisse Senetleri Dรผลmekten รok Yรผkseliyor
Nasdaq borsasฤฑnda iลlem gรถren ลirketlerin endeksi olan Nasdaq Composite’i ele alalฤฑm . 1998’den 2018’e kadar Nasdaq yรผzde 400’den fazla deฤer kazandฤฑ. Bu sรผreรงte bir deฤil iki bรผyรผk kriz yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผrsek fena deฤil.
Daha sonra, bir seรงim komitesi tarafฤฑndan belirlenen 30 bรผyรผk รถlรงekli ลirketin yer aldฤฑฤฤฑ Dow Jones Endรผstriyel Ortalama endeksini dรผลรผnรผn. Dow, kurulduฤu 1896 yฤฑlฤฑndan bu yana yรผzde 50.000’den fazla deฤer kazandฤฑ. Bu, 12 inรงlik bir fidan dikip onun 500 metrelik bir sekoyaya dรถnรผลmesini izlemek gibi bir ลey. Enflasyondan รงok daha hฤฑzlฤฑ olan bรผyรผmeye dayalฤฑ olarak bu รงok fazla bir rakam.
Bรผyรผk Buhran’ฤฑn baลlangฤฑcฤฑnda Dow’a sadece 10 $ (bugรผnkรผ yaklaลฤฑk 140 $’a eลdeฤer) yatฤฑrฤฑm yapma รถngรถrรผsรผne sahip olan ve daha sonra bunu orada bฤฑrakฤฑp temettรผleri yeniden yatฤฑran bir kiลi, bugรผn mirasรงฤฑlarฤฑna 1 milyon dolardan fazla para aktarmฤฑล olacaktฤฑr.
Borsanฤฑn (Sonunda) Yรผkseleceฤini Nasฤฑl Bilebiliriz?
Piyasanฤฑn eninde sonunda yรผkseleceฤini kanฤฑtlayamayฤฑz. Ancak zamanla yaratฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑn yeniliฤi teลvik ettiฤini, bunun da yaลam standardฤฑnฤฑ yรผkselttiฤini ve ekonomik bรผyรผmeyi tetiklediฤini dรผลรผndรผฤรผnรผzde bu mantฤฑklฤฑ geliyor. ลu anda Dow’da yer alan Apple ve Cisco Systems gibi (her ikisi de Nasdaq’ta iลlem gรถren) pek รงok ลirket 50 yฤฑl รถnce mevcut deฤildi. (2018 yฤฑlฤฑnda endeksten รงฤฑkarฤฑlan General Electric son orijinal รผyeydi.)
Hiรง kimse borsanฤฑn bir sonraki en yรผksek noktasฤฑna ne zaman ulaลacaฤฤฑnฤฑ veya yeni bir en dรผลรผk seviyeye ne zaman dรผลeceฤini tahmin edemez. Ancak tarih, iyileลmelerin daha hฤฑzlฤฑ gerรงekleลtiฤini gรถsteriyor. Dow’un 1929’daki รงรถkรผลรผn ardฤฑndan toparlanmasฤฑ 25 yฤฑl sรผrdรผ. 1966’da baลlayan dipten toparlanma sadece 16 yฤฑl sรผrdรผ ve 2008 krizinden sadece beล yฤฑlda kurtuldu.
Yine de tekrar etmekte fayda var (ve tekrarlamakta fayda var): Piyasalarฤฑn bozgunlardan hฤฑzla kurtulacaฤฤฑnฤฑn garantisi yok. Kรถtรผ zamanlarda yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn รงok ลey kaybedebileceฤi acฤฑ bir gerรงektir .
Piyasayฤฑ Zamanlamaya รalฤฑลmalฤฑ mฤฑyฤฑm?
“Piyasayฤฑ zamanlamak maliyetli olabilir.”
Hepimiz hayatta, aลkta, 401(k)’lerimizde kesinliฤin รถzlemini รงekeriz. Yatฤฑrฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ yรผkseklere ulaลacak ve diplerden kaรงฤฑnacak ลekilde zamanlayarak borsayฤฑ “daha az kรถtรผ” hale getirebileceฤimizi dรผลรผnmek cazip geliyor. Gerรงekten bu kadar zor olabilir mi?
Tek kelimeyle evet. Araลtฤฑrmalar, piyasayฤฑ zamanlamanฤฑn genellikle รถnemli kazanฤฑmlarฤฑ kaรงฤฑrmak anlamฤฑna geldiฤini gรถsteriyor. Bunun nedeni yalnฤฑzca birkaรง gรผnรผn bรผyรผk kazanรง saฤlamasฤฑdฤฑr; bunlarฤฑ รถnceden seรงmek uzmanlar iรงin bile mรผmkรผn deฤildir.
Bir รงalฤฑลma, 2003 yฤฑlฤฑnda S&P 500 endeksine 10.000 $ yatฤฑrฤฑm yapmฤฑล olsaydฤฑnฤฑz, bu rakamฤฑn 2018 yฤฑlฤฑna kadar 30.000 $’ฤฑn รผzerine รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ ortaya รงฤฑkardฤฑ. Ancak bu 15 yฤฑl boyunca en iyi 10 piyasa gรผnรผnde endekste hiรง paranฤฑz olmasaydฤฑ, 16.000 dolardan az paranฤฑz olurdu.
Sonuรงta, hฤฑz treninden รงฤฑkmanฤฑn en iyi yolu, tรผm yolculuk boyunca baฤlฤฑ kalmaktฤฑr.
Kaynak: Nasdaq
