Hakimler ve Savcฤฑlar Yรผksek Kurulu (HSYK) 2. Daire Baลkanฤฑ Nesibe รzer, HSYK Kanunu’nda yapฤฑlan deฤiลikliฤin, Anayasa’ya aykฤฑrฤฑ, kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ ve yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrabilecek nitelikte olduฤunu savunarak, “Bakan, รถzel yetkili bakan haline, HSYK ise bakanlฤฑฤa baฤlฤฑ bir genel mรผdรผrlรผk haline getirilmektedir” deฤerlendirmesinde bulundu.
รzer, yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, HSYK Kanunu’nda yapฤฑlan deฤiลiklikle Adalet Bakanฤฑnฤฑn, kurul รผyeleri รผzerindeki yetkilerinin artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, kurul รผyelerinin, Anayasa uyarฤฑnca mahkemelerin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve hakimlik teminatฤฑna gรถre gรถrev yapmasฤฑnฤฑn zorlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ รถne sรผrdรผ.
Kurul รผyelerinin hangi dairede รงalฤฑลacaฤฤฑnฤฑn Genel Kurul’da yapฤฑlan seรงimle belirlendiฤini, ancak yeni dรผzenlemeyle hangi รผyenin hangi dairede รงalฤฑลacaฤฤฑnฤฑ doฤrudan tek baลฤฑna bakanฤฑn belirleyeceฤini ifade eden รzer, “Getirilmek istenen dรผzenleme, Anayasa’nฤฑn 159. maddesi uyarฤฑnca mahkemelerin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve hakimlik teminatฤฑna gรถre gรถrev yapmasฤฑ gereken kurul รผyeleri yรถnรผnden son derece sakฤฑncalฤฑdฤฑr” gรถrรผลรผnรผ savundu.
“Baฤฤฑmsฤฑz kurul olmazsa hakim savcฤฑ da olmaz”
HSYK รผyeleri hakkฤฑndaki disiplin, gรถrev ve kiลisel suรง iddialarฤฑna iliลkin tรผm ลikayetlerin bakan tarafฤฑndan tek baลฤฑna karara baฤlanmasฤฑnฤฑ da eleลtiren รzer, “HSYK รผyelerini korunaksฤฑz bฤฑrakan, bakanฤฑn รผyeler รผzerindeki maddi ve psikolojik baskฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑran, HSYK รผyelerinin Anayasa’nฤฑn 159. maddesi uyarฤฑnca mahkemelerin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve hakimlik teminatฤฑna gรถre gรถrev yapmasฤฑnฤฑ engelleyebilecek bir dรผzenlemedir. Kurul รผyelerinin baฤฤฑmsฤฑz gรถrev yapamadฤฑฤฤฑ durumda, hakim ve savcฤฑlarฤฑn yapmasฤฑnฤฑ beklemek de pek mรผmkรผn deฤildir” deฤerlendirmesinde bulundu.
รzer, yeni dรผzenlemeyle hakim ve savcฤฑlar hakkฤฑndaki ลikayetlere inceleme ve soruลturma izni verip vermemeye nihai olarak bakanฤฑn karar vereceฤini kaydetti.
Dรผzenlemeyle hakim ve savcฤฑlar hakkฤฑnda hangi mรผfettiลin gรถrevlendirileceฤini, bakanฤฑn seรงtiฤi Teftiล Kurulu baลkanฤฑnฤฑn belirleyeceฤini aktaran รzer, hakim ve savcฤฑlara iliลkin denetlemeleri, ลikayetlere iliลkin soruลturmalarฤฑ, terfilerine esas performans deฤerlendirmelerini bakana baฤlฤฑ Teftiล Kurulunun yapacaฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlattฤฑ. รzer, bu durumu, “yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ aรงฤฑsฤฑndan son derece tehlikeli, demokrasiden geriye gidiล” olarak niteledi.
Teftiล Kurulunun Adalet Bakanฤฑna baฤlฤฑ olmasฤฑnฤฑn yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna aykฤฑrฤฑ olduฤu gerekรงesiyle eleลtirildiฤini, bunun รผzerine 12 Eylรผl referandumu ile yapฤฑlan Anayasa deฤiลikliฤi ve hemen sonrasฤฑnda รงฤฑkarฤฑlan 6087 sayฤฑlฤฑ HSYK Kanunu ile Teftiล Kurulunun HSYK’ya baฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan รzer, ancak getirilen bu dรผzenlemeyle Teftiล Kurulunun yeniden Adalet Bakanฤฑna baฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
“Darbe dรถnemlerini รงaฤrฤฑลtฤฑran…”
Hukuk devletinde kabul edilemez ลekilde, kurul รผyeleri hariรง, HSYK’da gรถrev yapan herkesin gรถrevinin sona ereceฤini kaydeden รzer, ลรถyle devam etti:
“Personelin yasama faaliyeti ile gรถrevine son verilmek suretiyle bu kiลilerin kiลisel maฤduriyetlerinin yanฤฑ sฤฑra yasama tasarrufuna dava aรงma hakkฤฑ da bulunmadฤฑฤฤฑndan hak arama รถzgรผrlรผฤรผ ortadan kaldฤฑrฤฑlmak suretiyle yargฤฑ denetimi engellenmektedir. Bu durum hukuk devletinde asla kabul edilemeyecek, darbe dรถnemlerini รงaฤrฤฑลtฤฑran, hatta belki de aลan bir duruma yol aรงabilecektir. Bu bakฤฑmdan da aรงฤฑkรงa Anayasa’ya aykฤฑrฤฑlฤฑk sรถz konusudur.”
Kurul รผyeliฤi seรงimlerinde adaylarฤฑn 20 yฤฑl รงalฤฑลmฤฑล olma ลartฤฑ getirildiฤini, bunun da Anayasa’ya aykฤฑrฤฑ olduฤunu savunan รzer, 15 yฤฑlฤฑnฤฑ doldurmuล รถฤretim gรถrevlisi ve avukatฤฑn Cumhurbaลkanฤฑnca kurul รผyesi olarak seรงilebilmesi mรผmkรผnken, kurulun doฤal kanuni รผyesi olan mรผsteลarda 20 yฤฑl ลartฤฑ aranmazken, hakim savcฤฑlarda 20 yฤฑl ลartฤฑ aranmasฤฑnฤฑn eลitlik ilkesine aykฤฑrฤฑ olduฤunu ileri sรผrdรผ.
Adalet Akademi Kanunu’nda yapฤฑlan deฤiลiklik
Tรผrkiye Adalet Akademisi Kanunu’nda yapฤฑlan deฤiลiklikle ilgili de deฤerlendirmelerde bulunan Nesibe รzer, “Bilimsel, idari ve mali รถzerkliฤe sahip olmasฤฑ gereken Tรผrkiye Adalet Akademisi’nde Adalet Bakanฤฑ ve iktidar tek yetkili olmaktadฤฑr. Akademi baลkanฤฑnฤฑ, baลkan yardฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑ ve daire baลkanlarฤฑnฤฑ bakan belirleyecektir. Bรถylece akademinin รถzerkliฤi sona ermektedir” ifadelerine yer verdi.
HSYK 2. Daire Baลkanฤฑ รzer, aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn sonuรง bรถlรผmรผnde, demokratik hukuk devleti iรงin baฤฤฑmsฤฑz ve tarafsฤฑz yargฤฑnฤฑn ลart olduฤunu vurgulayarak, bunun iรงin kurulun da baฤฤฑmsฤฑz, tarafsฤฑz olmasฤฑ gerektiฤini belirtti. Kurul รผyelerinin mahkemelerin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve hakimlik teminatฤฑna gรถre gรถrev yapabilmesi gerektiฤini aktaran รzer, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Yasama รผzerinde etkin olan yรผrรผtmenin, yargฤฑ รผzerinde de gรผcรผ artฤฑrฤฑlฤฑrsa, kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑ bรผyรผk zarar gรถrรผr. Check-balance dengesi kalmaz. AB ilerleme raporlarฤฑnda, HSYK da bakan ve mรผsteลarฤฑn varlฤฑฤฤฑ eleลtirilirken, baฤฤฑmsฤฑz bir erk olmasฤฑ gereken yargฤฑda, yรผrรผtmenin รผyesi olan Adalet Bakanฤฑnฤฑn yetkileri olaฤanรผstรผ artฤฑrฤฑlmaktadฤฑr. HSYK Genel Kurulu’na ait birรงok yetki bakana geรงmektedir. Gรผncel bir benzetme yapฤฑlacak olursa bakan, รถzel yetkili bakan haline getirilmekte, HSYK ise bakanlฤฑฤa baฤlฤฑ bir genel mรผdรผrlรผk haline getirilmektedir.
Evrensel hukuk ilkeleri uyarฤฑnca AB ilerleme raporlarฤฑnda yapฤฑlan eleลtiriler รผzerine Adalet Bakanฤฑndan alฤฑnarak HSYK’ya baฤlanan teftiล kurulunun yeniden Adalet Bakanฤฑna baฤlฤฑ hale getirilmesi ciddi bir demokratik geri dรถnรผลtรผr. Getirilen ilk teklife gรถre bazฤฑ olumlu dรผzenlemeler yapฤฑlmasฤฑna raฤmen, Meclis’te kabul edilen kanundaki pek รงok dรผzenleme bu haliyle de Anayasa’ya aรงฤฑkรงa aykฤฑrฤฑdฤฑr. Kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ, yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrabilecek niteliktedir.”
