รin‘in sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) talebi ve Rusya’dan gaz akฤฑลฤฑnda daha fazla kesinti olmasฤฑna yรถnelik belirsizlikler nedeniyle, uluslararasฤฑ doฤal gaz piyasalarฤฑnda sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑk devam ediyor.
Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ’nฤฑn (IEA) doฤal gaz piyasasฤฑndaki 2022 geliลmelerini ve 2023’e iliลkin รถngรถrรผleri iรงeren Gaz Piyasasฤฑ 2023 – 1. รeyrek Raporu yayฤฑmlandฤฑ. Rapora gรถre, geรงen yฤฑl kรผresel doฤal gaz tรผketimindeki yรผzde 1,6’lฤฑk azalฤฑลa raฤmen, piyasadaki arz sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ devam etti.
Enerji krizinin merkezindeki Avrupa’da ise doฤal gaz talebi 2022’de yรผzde 13 ile tarihteki en hฤฑzlฤฑ dรผลรผลรผnรผ kaydetti. Sรถz konusu dรผลรผลte, hรผkรผmetlerin enerji krizine karลฤฑ aldฤฑklarฤฑ acil รถnlemler, sanayi รผretimindeki daralma, tรผketicilerin tรผketimlerini kฤฑsmasฤฑ ve ฤฑlฤฑman hava koลullarฤฑ etkili oldu.
Kuzey Amerika’nฤฑn doฤal gaz tรผketimi ise yรผzde 4,4 yรผkseliล gรถsterirken, bu bรผyรผme ABD’nin gaz tรผketimindeki artฤฑล, Kanada’da gaz santrallerinin ve sanayi tรผketiminin yรผkselmesinden kaynaklandฤฑ.
Asya’nฤฑn doฤal gaz talebi ise รin’deki Kovid-19 kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ ve ฤฑlฤฑman hava ลartlarฤฑna baฤlฤฑ olarak yรผzde 2 geriledi. รin’in doฤal gaz talebi 2022’de yรผzde 1 azalฤฑrken, Japonya LNG ithalatฤฑndaki yรผzde 3 daralmaya raฤmen dรผnyanฤฑn en bรผyรผk LNG ithalatรงฤฑsฤฑ unvanฤฑnฤฑ korudu.
Geรงen yฤฑl LNG ticareti ise yรผksek fiyatlarฤฑn etkisiyle tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek seviyesini gรถrdรผ ve bir รถnceki yฤฑla gรถre ikiye katlanarak 450 milyar dolara ulaลtฤฑ. Avrupa, Rus gazฤฑnฤฑ LNG ile ikame etmesi nedeniyle, kรผresel LNG ticaretindeki bรผyรผmenin itici gรผcรผ oldu. Avrupa’nฤฑn gaz ithalatฤฑ 2022’de yรผzde 63 bรผyรผdรผ.
Rusya’nฤฑn Avrupa Birliฤi’ne (AB) doฤal gaz tedariki 2022’de bir รถnceki yฤฑla gรถre yarฤฑdan fazla, yani 78 milyar metrekรผp azaldฤฑ.
Fiyatlar bu yaz sรผrdรผrรผlemez seviyeye ulaลabilir
Avrupa’da doฤal gaz fiyatlarฤฑ ve Asya’da LNG fiyatlarฤฑ geรงen yฤฑl rekor seviyeye ulaลtฤฑ. Avrupa’da fiyatlarฤฑn artฤฑลฤฑna Rusya’dan gaz tedarikinin dรผลmesi ve bu aรงฤฑฤฤฑn LNG ithalatฤฑyla kapatฤฑlmasฤฑ yol aรงtฤฑ.
IEA’ya gรถre, doฤal gaz fiyatlarฤฑ tarihi seviyeleri gรถrmesinin ardฤฑndan son aylarda dรผลรผลe geรงmesine raฤmen, bu durum รถzellikle รin’in LNG talebindeki artฤฑลla deฤiลebilir.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk doฤal gaz ithalatรงฤฑsฤฑ olan รin’in LNG talebinin Kovid-19 kฤฑsฤฑtlarฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑyla bu yฤฑl yรผzde 10 artmasฤฑ beklenirken, yine de รถngรถrรผlere iliลkin belirsizlikler bulunuyor.
Fiyatlarฤฑn dรผลmeye devam etmesi ve genel ekonomik aktivitenin artmasฤฑ durumunda รin’in LNG gaz talebindeki artฤฑลฤฑn yรผzde 35’i bulabileceฤi tahmin ediliyor.
รin’in gaz talebindeki muhtemel artฤฑลฤฑn uluslararasฤฑ piyasalarda rekabetin kฤฑzฤฑลmasฤฑna ve bu yaz doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑn sรผrdรผrรผlemez seviyelere ulaลmasฤฑna yol aรงabileceฤi รถngรถrรผlรผyor. Bu durum รถzellikle Avrupalฤฑ alฤฑcฤฑlar iรงin risk oluลturuyor.
“รin, 2023’รผn bรผyรผk bilinmezi”
รte yandan, kรผresel gaz talebinin bu yฤฑl yatay seyretmesinin beklenmesine raฤmen, Rusya’dan gaz akฤฑลฤฑna yรถnelik belirsizlikler ve dalgalฤฑ fiyatlarฤฑn ekonomik etkileri nedeniyle, gaz piyasalarฤฑndaki sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn devam edeceฤi รถngรถrรผlรผyor.
IEA Enerji Piyasalarฤฑ ve Gรผvenliฤi Direktรถrรผ Keisuke Sadamori, rapora iliลkin deฤerlendirmesinde, geรงen yฤฑlฤฑn kรผresel gaz piyasalarฤฑ iรงin olaฤanรผstรผ bir dรถnem olduฤunu belirterek, “รzellikle ฤฑlฤฑman kฤฑล koลullarฤฑnฤฑn ve talep dรผลรผลรผnรผn yaลandฤฑฤฤฑ Avrupa’da fiyatlar ลu anda yรถnetilebilir seviyeye dรถnรผyor. รin, 2023’รผn bรผyรผk bilinmezi. Kรผresel LNG talebinin Kovid-19 รถncesi seviyesine dรถnmesi sadece uluslararasฤฑ piyasalardaki rekabeti kฤฑzฤฑลtฤฑracak ve kaรงฤฑnฤฑlmaz ลekilde fiyatlarฤฑ yรผkseltecek.” ifadelerini kullandฤฑ.
