ฤฐSO 500โรผn 2024 sonuรงlarฤฑna gรถre Tรผrkiye’nin en bรผyรผk sanayi ลirketleri belli oldu. TรPRAล, รผretimden satฤฑลlarda 651,6 milyar lirayla en bรผyรผk sanayi kuruluลu olma unvanฤฑnฤฑ korudu.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO), Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Erdal Bahรงฤฑvan, dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda, ฤฐSO’nun “Tรผrkiye’nin 500 Bรผyรผk Sanayi Kuruluลu” araลtฤฑrmasฤฑnฤฑn sonuรงlarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐSO 500’de il sฤฑrada Tรผpraล
Araลtฤฑrmaya gรถre, TรPRAล รผretimden satฤฑลlarda 651 milyar 643 milyon lirayla listede ilk sฤฑrayฤฑ alฤฑrken, Ford Otomotiv 356 milyar lirayla yine ikinci sฤฑranฤฑn sahibi oldu.
Star Rafineri Aล 201 milyar 650 milyon lirayla รผรงรผncรผ olurken, รถnceki yฤฑl 5’inci sฤฑrada bulunan Toyota Otomotiv Sanayi Tรผrkiye Aล 169 milyar lirayla 4’รผncรผlรผฤe yรผkseldi.
Toyota’yฤฑ 166,6 milyar lirayla ฤฐstanbul Altฤฑn Rafinerisi Aล, 159,4 milyar lirayla Oyak-Renault Otomobil Fabrikalarฤฑ Aล, 133,3 milyar lirayla Arรงelik izledi.
2023 yฤฑlฤฑna iliลkin araลtฤฑrmada 12’nci sฤฑrada yer alan ฤฐskenderun Demir ve รelik Aล, geรงen yฤฑl 110 milyar liralฤฑk รผretimden satฤฑลla 8’inciliฤe yรผkseldi.
Ereฤli Demir ve รelik Fabrikalarฤฑ 103,7 milyar lirayla 9’uncu, Hyundai Motor Tรผrkiye Otomotiv Aล ise 103 milyar lirayla 10’uncu oldu. Ereฤli Demir ve รelik Fabrikalarฤฑnฤฑn listede 1, Hyundai Motor Tรผrkiye Otomotiv Aล’nin ise 3 basamak yรผkseldiฤi gรถrรผldรผ.
Tรผrkiye’nin 500 bรผyรผk sanayi kuruluลunun รผretimden satฤฑลlarฤฑ geรงen yฤฑl 2023’e gรถre yรผzde 36,3 artarak 8 trilyon 688,5 milyar liraya ulaลtฤฑ. Artฤฑล oranฤฑ 2023’te yรผzde 42,1, 2022’de yรผzde 119, 2021’de ise yรผzde 73,8 olmuลtu. Bรถylece son 4 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk artฤฑลฤฑnฤฑn gerรงekleลtiฤi ve รผretimden satฤฑลlardaki performansฤฑn zayฤฑfladฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ. Geรงen yฤฑlki artฤฑลฤฑn, yรผzde 41,1 olan yurt iรงi รผretici enflasyonunun altฤฑnda kalmasฤฑ dikkati รงekti.
ฤฐSO 500’รผn ihracatฤฑ ise 2024’te รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 1,5 artarak 96,6 milyar dolara yรผkseldi. En bรผyรผk 500 sanayi kuruluลunun ihracat artฤฑลฤฑ Tรผrkiye’nin dฤฑล satฤฑmฤฑndaki artฤฑลฤฑn 0,9 puan altฤฑnda kaldฤฑ. Zorlu dฤฑล rekabet koลullarฤฑnฤฑn ฤฐSO 500’รผn ihracatฤฑnฤฑ daha fazla etkilediฤi belirtildi.
Faaliyet karฤฑnda sert dรผลรผล
En bรผyรผk 500 sanayi ลirketinin faaliyet karฤฑ geรงen yฤฑl yรผzde 31,6 azalarak 937 milyar liradan 641 milyar liraya geriledi. Buna paralel olarak faaliyet karlฤฑlฤฑฤฤฑ oranฤฑ yรผzde 12,5’ten yรผzde 6,2’ye indi. Bu oranฤฑn, 2014-2023 ortalamasฤฑ olan yรผzde 10,4’รผn oldukรงa altฤฑnda kalmasฤฑ dikkati รงekti.
ฤฐSO 500’รผn vergi รถncesi kar ve zarar toplamฤฑ yรผzde 58,5 dรผลรผลle 267 milyar liraya geriledi. Satฤฑล karlฤฑlฤฑฤฤฑ oranฤฑ yรผzde 8,6’dan yรผzde 2,6’ya indi. Faiz, amortisman ve vergi รถncesi kar ve zarar (FAVรK) toplamฤฑ yรผzde 12,1 ile zayฤฑf bir artฤฑล gรถstererek 1,3 trilyon liraya ulaลtฤฑ. Sฤฑnฤฑrlฤฑ artฤฑล FAVรK karlฤฑlฤฑฤฤฑ oranฤฑnฤฑ yรผzde 15,7’den yรผzde 12,8’e geriledi.
Zarar eden ลirket sayฤฑsฤฑ 152’ye รงฤฑktฤฑ
Tรผrkiye’nin en bรผyรผk 500 sanayi kuruluลu iรงerisinde 2024’te 348 ลirket kar ederken, 152 kuruluล zarar aรงฤฑkladฤฑ. Zarar eden iลletme sayฤฑsฤฑ รถnceki yฤฑl 96’ydฤฑ.
ฤฐSO 500’รผn mali ve diฤer borรงlarฤฑ 2024’te รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 45,1 arttฤฑ.
ลirketlerin devreden KDV yรผkรผ yรผzde 26,9 artarak 85 milyar liraya yaklaลtฤฑ. Artฤฑลฤฑn enflasyonun altฤฑnda kalmasฤฑnฤฑn bir nebze de olsa pozitif tablo sunduฤu belirtildi.
Yรผksek teknoloji yoฤunluklu sanayilerin payฤฑ ise 0,3 puan artฤฑลla yรผzde 7,4’e รงฤฑkarken, orta dรผลรผk teknoloji yoฤunluklu sanayilerin payฤฑ 2,5 puan dรผลรผลle yรผzde 31,4’e, orta yรผksek teknolojili sanayiler grubunun payฤฑ da 3,6 puan azalฤฑลla yรผzde 26,7’ye geriledi.
AR-GE harcamalarฤฑnda yรผzde 98,4’lรผk artฤฑล
En bรผyรผk 500’de AR-GE harcamasฤฑ yapan kuruluลlarฤฑn sayฤฑsฤฑ รถnceki yฤฑlla aynฤฑ kaldฤฑ ve 265 oldu. AR-GE harcamalarฤฑ ise yรผzde 98,4 artarak 60,7 milyar liraya yรผkseldi.
ลirketlerin istihdamฤฑ yรผzde 2,6 artarak 825 bin kiลiye yaklaลฤฑrken, รงalฤฑลanlara รถdenen maaล ve รผcretler yรผzde 90,9 yรผkseliลle 813 milyar liraya ulaลtฤฑ.
ฤฐSO 500’deki halka aรงฤฑk ลirket sayฤฑsฤฑnฤฑn ise รถnceki yฤฑla gรถre 85’ten 88’e รงฤฑktฤฑฤฤฑ ve bugรผne kadarki en yรผksek rakama ulaลtฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ.
Bu ลirketler arasฤฑnda yabancฤฑ sermaye paylฤฑ kuruluลlarฤฑn sayฤฑsฤฑ 2022’de 108 ile gรถrdรผฤรผ dip seviyeden tekrar yukarฤฑ รงฤฑkarak 2024’te 124’e yรผkseldi.
Geรงen yฤฑla iliลkin araลtฤฑrmada sanayinin Anadolu lehine olan geliลmesinin devam ettiฤi gรถzlendi. 500 bรผyรผk ลirket arasฤฑnda baลฤฑ 144 firmayla ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ รงekerken, ฤฐSO’yu, 44 kuruluลla Ankara Sanayi Odasฤฑ ve 39 ลirketle Kocaeli Sanayi Odasฤฑ izledi.
Ege Bรถlgesi Sanayi Odasฤฑ 37, Gaziantep Sanayi Odasฤฑ 29, Bursa Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ 17, Adana Sanayi Odasฤฑ 16, Kayseri Sanayi Odasฤฑ 13, Manisa Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ ile Denizli Sanayi Odasฤฑ 11’er, Mersin, Konya ve Kahramanmaraล sanayi odalarฤฑ 8’er, Balฤฑkesir Sanayi Odasฤฑ 7, Samsun Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ 6 kuruluลla listede yer aldฤฑ.
