Birleลmiล Milletler (BM) bรผnyesindeki Hรผkรผmetler Arasฤฑ ฤฐklim Deฤiลikliฤi Paneli’nin (IPCC) 9 Aฤustos’ta yayฤฑnlanan raporunda, iklim deฤiลikliฤinin “yaygฤฑn, hฤฑzlฤฑ ve yoฤun” olduฤu uyarฤฑsฤฑnda bulunulurken, iklimde gรถzlemlenen deฤiลikliklerin binlerce yฤฑldฤฑr gรถrmezden gelindiฤine, telafisinin ise zor olacaฤฤฑna dikkat รงekildi.
Karbondioksit (CO2) ve diฤer sera gazlarฤฑnฤฑn emisyonlarฤฑndaki gรผรงlรผ ve sรผrekli azalmalarฤฑn iklim deฤiลikliฤini sฤฑnฤฑrlayacaฤฤฑnฤฑn altฤฑ รงizilen raporda, kรผresel sฤฑcaklฤฑklarฤฑn istikrara kavuลmasฤฑnฤฑn 20-30 yฤฑl sรผrebileceฤi รถngรถrรผsรผnde bulunuldu.
ฤฐklimin insan faaliyetleri sonucu deฤiลtiฤinin ve bu faaliyetlerin kรผresel ฤฑsฤฑnmayฤฑ son 2 bin yฤฑldฤฑr gรถrรผlmemiล bir seviyeye รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan uzmanlar, iklim deฤiลikliฤini sฤฑnฤฑrlamak iรงin hala zaman olduฤunu da vurguladฤฑ.
IPCC’nin raporunda รถnlem alฤฑnmadฤฑฤฤฑ takdirde 21โinci yรผzyฤฑlda 2 derecelik kรผresel ฤฑsฤฑnmanฤฑn aลฤฑlacaฤฤฑ konusunda uyarฤฑda bulunulurken, gelecek yฤฑllarda CO2 ve sera etkisi yapan diฤer gaz salฤฑnฤฑmlarฤฑnda hฤฑzlฤฑ azalmalar olmazsa 2015 Paris Anlaลmasฤฑnฤฑn hedeflerine ulaลmasฤฑnฤฑn mรผmkรผn olamayacaฤฤฑ kaydedildi.
Sฤฑcaklฤฑklar topraฤฤฑ kurutuyor, tarฤฑmsal verimliliฤi tehdit ediyor
ฤฐnsanlarฤฑ tehdit eden รงevresel geliลmeler yaลanฤฑrken, bunlar basit, kฤฑsa vadeli hatta gรผvenilir bir รงรถzรผmle baลa รงฤฑkฤฑlmasฤฑ mรผmkรผn gรถrรผnmeyen afetler olarak nitelendiriliyor.
Gรผney Avrupa’daki orman yangฤฑnlarฤฑnฤฑn yรผksek sฤฑcaklฤฑklarla tetiklenmesi iklim uzmanlarฤฑnฤฑ endiลelendiriyor.
Sฤฑcaklฤฑklar baลlฤฑ baลฤฑna bir tehdit olarak รถne รงฤฑkarken, topraฤฤฑ kurutuyor, su kฤฑtlฤฑฤฤฑna yol aรงฤฑyor, tarฤฑmsal verimliliฤi, saฤlฤฑฤฤฑ ve insanlarฤฑn yaลamฤฑnฤฑ tehdit ediyor.
Yeryรผzรผnde en dรผลรผk sฤฑcaklฤฑklarฤฑn kaydedildiฤi Rusya’nฤฑn kuzeydoฤusundaki Sibirya’da da yangฤฑnlar meydana gelirken 1,5 milyon hektarlฤฑk bir orman alanฤฑnฤฑn da bundan etkilendiฤi hatฤฑrlatฤฑlฤฑyor.
Kanadaโda temmuz ayฤฑ ortalarฤฑnda meydana gelen yaklaลฤฑk 4 bin yangฤฑnฤฑn 157 bin hektarlฤฑk alanฤฑ yaktฤฑฤฤฑ ,50 dereceye ulaลan sฤฑcaklฤฑklarla yaklaลฤฑk 500 kiลinin hayatฤฑnฤฑ kaybettiฤi kaydediliyor.
Sรถz konusu yangฤฑnlar, kรผresel ฤฑsฤฑnmanฤฑn neden olduฤu deฤiลikliklerin ekosistem รผzerinde felaket boyutun da sonuรงlarฤฑ olabileceฤini teyit ediyor.
Dรผnya Doฤayฤฑ Koruma Vakfฤฑ’na (WWF) gรถre, yaฤฤฑลlarda, su miktarlarฤฑnda, nemde ve rรผzgarlarฤฑn enerjisindeki dรผzensizliklerin de sonuรงlarda etkili olduฤu bildirildi.
ฤฐklim krizi bir sonraki finansal krizi tetikleyebilir
Politika yapฤฑcฤฑlar iklim deฤiลikliฤi ile mรผcadeleyi gรผndemlerine almaya baลlarken, ABD ve Avrupa Birliฤi รผlkeleri baลta olmak รผzere birรงok รผlke karbon salฤฑmฤฑnฤฑ azaltmaya yรถnelik hedefler doฤrultusunda stratejiler belirliyor.
ABD sera gazฤฑ emisyonlarฤฑnฤฑ 2030 yฤฑlฤฑna kadar 2005 yฤฑlฤฑna kฤฑyasla yรผzde 50- 52 arasฤฑnda azaltma taahhรผdรผnde bulurken, Avrupa Yeลil Mutabakatฤฑ karbon salฤฑmฤฑnฤฑ 2030’a kadar yรผzde 50 azaltmayฤฑ, 2050 yฤฑlฤฑnda ise sฤฑfฤฑr dรผzeyine รงekmeyi รถngรถrรผyor.
Yeลil dรถnรผลรผm maliyetli bir sรผreรง olarak devlet ve ลirketlerin รถnรผne รงฤฑkarken, bu dรถnรผลรผmรผ gerรงekleลtirmemenin maliyetinin ise tรผm dรผnya iรงin aฤฤฑr olacaฤฤฑ ifade ediliyor.
Uluslararasฤฑ รถrgรผtlerden merkez bankalarฤฑna kadar birรงok kuruluล iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadelede devreye girerken, Uluslararasฤฑ รdemeler Bankasฤฑ’nฤฑn (BIS) raporunda iklim deฤiลikliฤinin gerekli รถnlemler alฤฑnmadฤฑฤฤฑ takdirde bir sonraki finansal krizi tetikleyebileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuluyor.
“Harekete geรงme zamanฤฑ geldi”
IPCC raporu yazarlarฤฑndan Hamburg รniversitesi ฤฐklim Araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Dirk Notz, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, IPCC’nin son raporunun iklim deฤiลikliฤinin insanlarฤฑn hayatฤฑnฤฑ nasฤฑl etkileyeceฤini gรถstermesi aรงฤฑsฤฑndan รถnemli olduฤunu sรถyledi.
Notz,”Gelecek yฤฑllarda karbondioksit salฤฑnฤฑmฤฑ รงok hฤฑzlฤฑ bir ลekilde durdurmazsak, aลฤฑrฤฑ hava olaylarฤฑ, seller, kuraklฤฑklar ve sฤฑcaklฤฑklar yaลanacak. รstesinden gelmemiz gereken daha รงok zorluk olacak.” dedi.
Raporun รงok aรงฤฑk bir mesaj verdiฤini belirten Notz, iklim deฤiลikliฤinin olumsuz sonuรงlarฤฑnฤฑ en aza indirmek iรงin mรผmkรผn olduฤunca hฤฑzlฤฑ ลekilde harekete geรงme zamanฤฑnฤฑn geldiฤinin vurguladฤฑ.
Notz, iklim deฤiลikliฤine karลฤฑ insanlarฤฑn elinden gelen her ลeyi denemesi gerektiฤini belirterek, “Bence tek bir kiลinin gerรงekten sahip olabileceฤi en bรผyรผk ve en รถnemli etki politika yapฤฑcฤฑlara bu deฤiลikliฤi istediฤini sรถylemektir. Bu nedenle iklim iรงin gรผรงlรผ planฤฑ olan partilere oy vermenin kรผresel ฤฑsฤฑnmayฤฑ yavaลlatmak isteyen bir kiลinin yapabileceฤi en bรผyรผk ve en gรผรงlรผ ลey olduฤunu dรผลรผnรผyorum.” diye konuลtu.
Hala umut olduฤuna iลaret eden Notz, ลรถyle devam etti:
“Gezegenin her yerinde yaลanan aลฤฑrฤฑ hava koลullarฤฑnฤฑn, insanlarฤฑn รงok rahatsฤฑz edici bir iklim durumuna girdiฤimizi anlamasฤฑna ve neyin tehlikede olduฤunu gรถrmelerine yardฤฑmcฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ umuyorum. Bana รงok umut veren ikinci ลey, son 2 yฤฑlda gezegenin her yerindeki hareketle birlikte gรถrdรผฤรผmรผz deฤiลim. Genรงler gรถrรผnรผลe gรถre bunun ne olduฤunu anlฤฑyor ve toplumu bu konuda bilinรงlendirmeye รงalฤฑลฤฑyor. Bence, bundan รถnceki 30 yฤฑl ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda, toplumun son2 yฤฑlda bu sorunlarฤฑn farkฤฑna varma hali, birlikte hareket ederek kรผresel ฤฑsฤฑnmanฤฑn kรถtรผ sonuรงlarฤฑndan kaรงฤฑnabileceฤimiz konusunda bana รงok fazla umut veriyor.”
“Neyi deฤiลtirirsek deฤiลtirelim ancak 20 veya 30 yฤฑl iรงinde gerรงekten รถlรงรผlebilir olacak”
Notz, รผlkelerin sanayileลmesi konusunda Avrupa veya ABD’de yapฤฑlan hatalarฤฑn tekrarlanmamasฤฑ gerektiฤini belirterek, รผlkelerin “fosil yakฤฑt รงaฤฤฑnฤฑ” atlayarak doฤrudan “yenilenebilir enerji รงaฤฤฑna” geรงebileceฤini ifade etti.
ฤฐklim deฤiลikliฤi ve kรผresel ฤฑsฤฑnmayla ilgili en bรผyรผk sorunun sistemin alฤฑnan รถnlemlere nispeten yavaล tepki vermesi olduฤunu aktaran Notz, “Gelecek 20 yฤฑl iรงinde hala bir ลeyleri deฤiลebiliriz รงรผnkรผ ลimdi neyi deฤiลtirirsek deฤiลtirelim ancak 20 veya 30 yฤฑl iรงinde gerรงekten รถlรงรผlebilir olacak. ฤฐklimin korunmasฤฑ sรถz konusu olduฤunda en bรผyรผk zorluklardan biri bu.” dedi.
Notz, 2050’de dรผnyanฤฑn nasฤฑl olacaฤฤฑna da deฤinerek, alฤฑnan eylemlere baฤlฤฑ olarak deniz suyu seviyesinin 20 ila 30 santimetre daha yรผksek olabileceฤini, sฤฑcaklฤฑฤฤฑn 1,5 derece daha fazla olabileceฤini ve daha az buzulun olabileceฤini anlattฤฑ.
Dรผnya genelinde yaลanan orman yangฤฑnlarฤฑnฤฑ da deฤerlendiren Notz, orman yangฤฑnlarฤฑnฤฑn normal olduฤunu ancak hava koลullarฤฑnฤฑn yangฤฑnlarฤฑ daha kolay รงฤฑkabilir hale getirdiฤini aktardฤฑ.
Notz, iklim deฤiลikliฤinin aลฤฑrฤฑ doฤa olaylarฤฑnฤฑ รงok daha olasฤฑ hale getirdiฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
