Reuters, Erdoฤan’ฤฑn koalisyon seรงeneklerinin denenmesini istemesinin erken seรงime yรถnelik “taktik” olarak gรถrรผldรผฤรผnรผ yazdฤฑ. Reuters’ฤฑn konu ile ilgili yazฤฑsฤฑ ลu ลekilde:
Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan, dรผn siyasi partilerin egolarฤฑnฤฑ bir kenara bฤฑrakarak hรผkรผmet kurmak iรงin รงaba gรถstermelerini ve kendisinin de anayasal sฤฑnฤฑrlar iรงinde รผzerine dรผลeni yapacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑna karลฤฑn, AKP kurmaylarฤฑ ve analistler, Erdoฤan’ฤฑn asฤฑl isteฤinin AKP’nin gรผรงlenerek รงฤฑkacaฤฤฑ bir erken seรงim olduฤunu belirtiyorlar.
Seรงim sonuรงlarฤฑnฤฑn AKP’nin 13 yฤฑllฤฑk tek parti iktidarฤฑna son veren bir tablo ortaya koymasฤฑ ardฤฑndan Erdoฤan, dรผn kamuoyu รถnรผnde yaptฤฑฤฤฑ ilk aรงฤฑklamada, รผlkenin hรผkรผmetsiz kalmamasฤฑ ve tรผm koalisyon seรงeneklerinin denenmesi gerektiฤini sรถylerken, analistler bunun bir “taktik” olduฤunu ve bu sรถylemin ardฤฑnda Erdoฤan’ฤฑn รงรถzรผmsรผzlรผk รผretmesinin AKP’ye olumsuz dรถnรผลรผ olabileceฤi endiลesinin yattฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyorlar.
“ลu anda yumuลak mesajlar veriyor, bir sรผre daha verecektir รงรผnkรผ Erdoฤan da koalisyon seรงeneฤinin iลlemeyeceฤinin gรถrรผlmesini istiyor” diye konuลan รผst dรผzey bir AKP’li yetkili, “Erdoฤan da erken seรงime yakฤฑn, hiรง tereddรผdรผ yok gibi” dedi.
Pazar gรผnรผ yapฤฑlan seรงimde 550 sandalyeli TBMM’de AKP yรผzde 40.87 oyla 258 milletvekili รงฤฑkarฤฑrken, CHP 132, MHP 80 ve HDP 80 sandalye kazandฤฑ. Hรผkรผmet kurmak iรงin Meclis’te en az 276 sandalye gerekiyor.
Chatham House Tรผrkiye Analisti Fadi Hakura, Erdoฤan’ฤฑn dรผnkรผ konuลmasฤฑnฤฑn kฤฑsmen uzlaลtฤฑrฤฑcฤฑ olduฤuna ama uluslararasฤฑ medya hakkฤฑndaki yorumlarฤฑna ve AKP’yi hedef alan komplolara yaptฤฑฤฤฑ gรถndermelere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda da “eski Erdoฤan” gรถrรผntรผsรผnรผn ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑna vurgu yaparak, “Bence bu konuลma Erdoฤan’daki bir deฤiลimden ziyade bir hamle, bir taktik anlamฤฑna geliyordu” dedi ve ekledi:
“Bence Erdoฤan erken seรงim iรงin bastฤฑrฤฑyor gibi gรถrรผnmek istemiyor รงรผnkรผ geรงmiล deneyimler gรถsterdi ki bรถyle bir seรงimde bunun iรงin en รงok bastฤฑran taraf oy kaybediyor. Erdoฤan ve aslฤฑnda tรผm siyasi partiler ลu anda koalisyon iรงin bastฤฑrฤฑyormuล gibi gรถrรผnmek istiyor ancak elbette bu durum siyasetteki ideolojik bรถlรผnmeyi ve siyasi aktรถrler arasฤฑndaki bรถlรผnmรผลlรผฤรผ gizleyemiyor.”
HDP, AKP ile bir koalisyona her koลulda karลฤฑ รงฤฑkarken; MHP ve CHP Erdoฤan’ฤฑn pozisyonunun anayasal sฤฑnฤฑrlara รงekilmesini ve yolsuzluk dosyalarฤฑnฤฑn yeniden aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ istiyorlar. MHP, buna ek olarak, รงรถzรผm sรผrecinin durdurulmasฤฑnฤฑ da talep ediyor. Analistler, bu ลartlar altฤฑnda koalisyon kurulmasฤฑnฤฑn, kurulsa dahi uzun soluklu olmasฤฑnฤฑn gรผรงlรผฤรผne iลaret ediyorlar.
CHP koalisyon iรงin koลullarฤฑ olduฤunu belirtmesine raฤmen, hรผkรผmet kurulmamasฤฑnฤฑn sorumluluฤunu alan taraf da olmak istemiyor.
“AKP ile bir hรผkรผmet kesinlikle kurulmaz diyemiyorum” diyen รผst dรผzey bir CHP’li yetkili ise koalisyon kurulmasฤฑ gรถrรผลmelerinde yolu kapatanฤฑn kendileri olmayacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
“Tรผrk siyasetinde istikrarlฤฑ ve kalฤฑcฤฑ bir hรผkรผmet iรงin gerekli olan merkez artฤฑk yok” diyen Hakura, “Hem saฤ ve sol partiler arasฤฑnda hem de bu her iki kanadฤฑn kendi iรงinde ciddi bรถlรผnme var. Bu derin ideolojik bรถlรผnme ve siyasetteki merkez yokluฤu Tรผrkiye’de bir istikrarlฤฑ kalฤฑcฤฑ hรผkรผmet kurulabileceฤine iลaret etmiyor” dedi.
Hakura’yฤฑ teyit eder ลekilde, “Gerรงekten koalisyon seรงenekleri denenecek, istikrarlฤฑ bir hรผkรผmet aranacak ama รงok gerรงekleลebileceฤini sanmฤฑyorum. Bence erken seรงim ลu anda senaryolarda birinci sฤฑrada gibi duruyor” diye konuลan aynฤฑ รผst dรผzey AKP’li yetkili, “Burada MHP ya da CHP ile bir koalisyon kurulursa bile Kasฤฑm ayฤฑnda bir erken seรงime gidilecek gibi gรถzรผkรผyor” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
ERKEN SEรฤฐME AVANTAJLI GฤฐRME HESAPLARI YAPILIYOR
Hรผkรผmete yakฤฑnlฤฑฤฤฑ ile bilinen araลtฤฑrma ลirketi GENAR’ฤฑn Baลkanฤฑ ฤฐhsan Aktaล, herkesin erken seรงime en avantajlฤฑ ลekilde gitmenin hesabฤฑnฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Bu sรผreรงte daha yapฤฑcฤฑ olan erken seรงime kazanรงlฤฑ gidecek. รlkenin bir an รถnce hรผkรผmete kavuลmasฤฑ iรงin gerekeni yapanlar, ลartlar sรผrerek kรถลesine รงekilenlere gรถre, olasฤฑ erken seรงimde รงok daha iyi oy alacak” dedi.
Yeni seรงilen milletvekillerinin yemin etmesinin ardฤฑndan Erdoฤan’ฤฑn AKP Genel Baลkanฤฑ ve Baลbakan Ahmet Davutoฤlu’nu hรผkรผmeti kurmakla gรถrevlendirmesi ve koalisyon gรถrรผลmelerinin resmen baลlamasฤฑ bekleniyor. Gรถrevlendirmenin ardฤฑndan 45 gรผn iรงinde kurulamamasฤฑ halinde erken seรงime gidilmesi gerekiyor.
Hรผkรผmete yakฤฑn MAK Danฤฑลmanlฤฑk Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Mehmet Ali Kulat, Erdoฤan’ฤฑn CHP Antalya Milletvekili Deniz Baykal ile รarลamba gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmenin de erken seรงime dรถnรผk bir hamle olduฤunu ve Erdoฤan’ฤฑn “herkes bรผtรผn kanallarฤฑ denediฤimi gรถrsรผn” mesajฤฑ vermeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, erken seรงimin kaรงฤฑnฤฑlmaz olduฤunu sรถyledi.
Erdoฤan’ฤฑn Baykal ile gรถrรผลmesine dair bilgi veren CHP’li bir yetkili de, Erdoฤan’ฤฑn koalisyon seรงeneklerinin denenmesinin ardฤฑndan erken seรงime gidilmesini istediฤini ve azฤฑnlฤฑk hรผkรผmetine karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ aktarmฤฑลtฤฑ.
Hakura, olasฤฑ bir erken seรงimde Erdoฤan’ฤฑn ekonomik ve siyasi istikrar vurgusu yaparak HDP ve MHP’ye kayan AKP oylarฤฑnฤฑ yeniden kazanma รงabasฤฑ iรงinde olacaฤฤฑnฤฑ belirtirken, muhalefet partilerinin de istikrarฤฑnฤฑn รถnรผndeki en รถnemli engel olarak Erdoฤan’ฤฑ gรถstererek oylarฤฑnฤฑ korumaya รงalฤฑลacaklarฤฑnฤฑ sรถyledi. IPSOS tarafฤฑndan seรงimin ertesinde yapฤฑlan bir araลtฤฑrmaya gรถre, seรงimin tekrarlanmasฤฑ durumunda AKP’nin yรผzde 40.9’a gerileyen oyu 4 puan artacak.
New York’taki St. Lawrence รniversitesi’nden Tรผrkiye uzmanฤฑ Howard Eissenstat da zayฤฑf bir koalisyonun AKP iรงin kazanรง anlamฤฑna gelebileceฤini belirterek, “Ekonomi gelecek birkaรง ay iรงinde zayฤฑflayacak ve AKP bunu kendi politikalarฤฑnฤฑn sonucu olmaktan ziyade istikrarsฤฑzlฤฑฤฤฑn sonucu olacak gรถsterecek” dedi.
