รรถlleลme tehdidinin yol aรงtฤฑฤฤฑ sorunlar ve buna karลฤฑ yรผrรผtรผlen mรผcadeleye yรถnelik Birleลmiล Milletler (BM) kararฤฑyla 1994’ten bu yana her yฤฑl 17 Haziran, “Dรผnya รรถlleลme ve Kuraklฤฑkla Mรผcadele Gรผnรผ” olarak kutlanฤฑyor.
BM รรถlleลme ile Mรผcadele Sรถzleลmesi’nin (UNCCD) 26’ncฤฑ yฤฑl dรถnรผmรผne denk gelen bu yฤฑlki etkinlikler, “bozulmuล araziyi saฤlฤฑklฤฑ araziye dรถnรผลtรผrmek ” temasฤฑna odaklanacak.
2025โe kadar 1,8 milyar insan ciddi su kฤฑtlฤฑฤฤฑ yaลayabilir
AA muhabirinin BM verilerinden derlediฤi bilgilere gรถre รงรถlleลme, arazi tahribatฤฑ ve kuraklฤฑk, orman yangฤฑnlarฤฑ, รงรถlleลme ve diฤer arazi bozulmalarฤฑnฤฑn kรผresel ekonomiye her yฤฑl yaklaลฤฑk 15 trilyon dolara yakฤฑn zarar veriyor ve Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn 85,8 trilyon dolar olarak hesapladฤฑฤฤฑ dรผnya ekonomisinin yรผzde 10-17 kรผรงรผlmesine neden oluyor.
Kรผresel kuraklฤฑฤฤฑn daha da derinleลeceฤi, 2025 yฤฑlฤฑna kadar dรผnyada yaklaลฤฑk 1,8 milyar insanฤฑn ciddi su kฤฑtlฤฑฤฤฑ yaลayacaฤฤฑ ve dรผnya nรผfusunun รผรงte ikisinin su sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekeceฤi tahmin ediliyor.
Kuraklฤฑklar yavaล geliลmesine raฤmen diฤer afet tรผrlerinden daha fazla รถlรผme neden oluyor. Kรผresel kuraklฤฑฤฤฑn, 2045 yฤฑlฤฑna kadar yaklaลฤฑk 135 milyon insanฤฑ evlerinden edeceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Her yฤฑl 12 milyon hektar ekilebilir arazi kuraklฤฑk ve รงรถlleลme nedeniyle kaybediliyor, bu durumdan 100’den fazla รผlkede 1,5 milyar insan etkileniyor.
BM Gฤฑda ve Tarฤฑm รrgรผtรผne (FAO) gรถre de รงรถlleลmenin yayฤฑlmasฤฑ durdurulmazsa, 2030 yฤฑlฤฑna kadar Afrika’nฤฑn ekilebilir alanlarฤฑnฤฑn รผรงte ikisi kaybedilebilir.
Aลฤฑrฤฑ kuraklฤฑkla karลฤฑ karลฤฑya kalanlarฤฑn sayฤฑsฤฑ iki katฤฑna รงฤฑkabilir
Dรผnya Ekonomik Forumuโnun internet sitesinde yayฤฑmlanan ve 125 yฤฑlฤฑ kapsayan 27 farklฤฑ kรผresel hidrolojik iklim simรผlasyonuna dayanan bir araลtฤฑrmaya gรถre, aลฤฑrฤฑ kuraklฤฑkla karลฤฑ karลฤฑya kalan insan sayฤฑsฤฑnฤฑn, bu yรผzyฤฑlฤฑn sonuna kadar iki katฤฑna รงฤฑkabilir.
Araลtฤฑrmacฤฑlar, iklim deฤiลikliฤi ve kuraklฤฑฤฤฑn, dรผnyanฤฑn รผรงte ikisinde doฤal kaynak sularฤฑnฤฑn bรผyรผk oranda azalmasฤฑna neden olacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor. 21. yรผzyฤฑlฤฑn sonlarฤฑnda ise karalarฤฑn ve aลฤฑrฤฑ kuraklฤฑkla karลฤฑ karลฤฑya kalan insan sayฤฑsฤฑnฤฑn yรผzde 3 olduฤu 1976-2005 dรถnemine nazaran iki kattan fazla artarak yรผzde 7-8โe รงฤฑkacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Gรผneydoฤu Asyaโda 2015 ve 2018 kuraklฤฑklarฤฑ 325 milyon insanฤฑ etkiledi
UNCCD’ye gรถre, iklim deฤiลikliฤinin etkilerinden kaynaklanan aลฤฑrฤฑ ve deฤiลken hava olaylarฤฑ, รถzellikle “Sahel” olarak bilinen Sahra รรถlรผ’nรผn kuzey bรถlรผmรผndeki yarฤฑ kurak kesim ve Gรผney Asya gibi bรถlgelerde yoksulluฤun daha ciddi boyutlara gelmesine yol aรงฤฑyor.
Afrika’nฤฑn kuru bรถlgelerindeki ve Karayipler ile Pasifik’teki adalarda kฤฑrฤฑlgan ekosistemler de nรผfus artฤฑลฤฑ ve iklim deฤiลikliฤi ile karลฤฑ karลฤฑya. Topraktan verim alฤฑnamamasฤฑ ve su kฤฑtlฤฑฤฤฑnฤฑn neden olduฤu aรงlฤฑk ve yoksulluk, zorunlu gรถรง ve รงatฤฑลmalar iรงin zemin oluลturuyor.
Yeni olmasa da รงรถlleลmenin รถzellikle Afrika iรงin son yฤฑllarda daha da artan bir ลekilde ciddi ekonomi ve kalkฤฑnma รผzerinde etkilerinin olduฤu dile getiriliyor. Afrikaโnฤฑn gรผneyinde รถnceki yฤฑllarda meydana gelen kuraklฤฑk sonucu yaklaลฤฑk 40 milyon insan etkilendi.
Her yฤฑl sadece รงรถlleลme sonucu oluลan arazi bozulumu dรผnya รงapฤฑnda ekonomilere 490 milyar dolar veriyor.
Gรผneydoฤu Asya, ortalama olarak her beล yฤฑlda bir meydana gelen ลiddetli kuraklฤฑklarla uzun sรผredir mรผcadele ediyor. Uzun sรผreli 2015 ve 2018 kuraklฤฑklarฤฑ, yirmi yฤฑl boyunca kaydedilen en ลiddetli kuraklฤฑklar bรถlgede aynฤฑ anda ekilebilir arazilerin yรผzde 70’inden fazlasฤฑnฤฑ ve 325 milyondan fazla insanฤฑn hayatฤฑnฤฑ etkiledi. Bรถlgedeki hiรงbir รผlke, geรงim kaynaklarฤฑnฤฑn ve gฤฑda gรผvenliฤinin kesintiye uฤramasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra orman yangฤฑnlarฤฑ da dahil olmak รผzere kuraklฤฑฤฤฑn yฤฑkฤฑcฤฑ etkilerinden kurtulamadฤฑ.
En son veriler, bรถlge nรผfusunun yรผzde 15 ila 25’inin tekrarlayan kuraklฤฑklara orta veya yรผksek seviyede maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Tรผrkiye 1998’de UNCCD’ye taraf oldu
Birleลmiล Milletler รรถlleลme ile Mรผcadele Sรถzleลmesi, 14-15 Ekim 1994’te imzalandฤฑ ve 26 Aralฤฑk 1996’da resmen yรผrรผrlรผฤe girdi.
Sรถzleลme ile รงรถlleลmenin kรผresel รถlรงekte ne durumda olduฤunu ortaya koymak, รผlkeleri รงรถlleลme ile mรผcadele konusunda รงalฤฑลmaya teลvik etmek, รงรถlleลmeden etkilenen รผlkelerde sรผrdรผrรผlebilir kalkฤฑnmanฤฑn saฤlanmasฤฑna katkฤฑda bulunmak, รผlkeler arasฤฑnda bu konudaki iล birliฤini geliลtirmek รงalฤฑลmalarฤฑ desteklemek iรงin ulusal ve kรผresel fonlarฤฑ harekete geรงirmek amaรงlanฤฑyor.
Tรผrkiye, 2018 yฤฑlฤฑ itibarฤฑyla toplam 197 รผlkenin taraf olduฤu UNCCD’ye, 31 Aฤustos 1998’de katฤฑldฤฑ.
