ABD’de yeniden baลkan seรงilen Donald Trump’ฤฑn izleyeceฤi politikalarฤฑn ekonomi รผzerindeki olasฤฑ etkilerine iliลkin soru iลaretleri varlฤฑฤฤฑnฤฑ korurken, Trump’ฤฑn kabinede gรถrev vereceฤi isimleri aรงฤฑklamaya baลlamasฤฑ, siyasi belirsizliklerin sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa giderilmesine yardฤฑmcฤฑ oldu.
Trump’ฤฑn kabinenin en kritik gรถrevlerinden biri olan Hazine Bakanlฤฑฤฤฑna Amerikalฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ ve hedge fon yรถneticisi Scott Bessent’i aday gรถstermesi sonrasฤฑ pay piyasalarฤฑnda yรผkseliล gรถrรผldรผ.
Trump’ฤฑn, baลkanlฤฑk gรถrevini devraldฤฑฤฤฑnda Meksika ve Kanada’dan gelen tรผm รผrรผnlere yรผzde 25, รin’den gelen รผrรผnlere ise ilave yรผzde 10 gรผmrรผk vergisi uygulayacaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑnฤฑn dรผnya borsalarฤฑ รผzerindeki yansฤฑmalarฤฑ yakฤฑndan takip ediliyor.
Fed’in gelecek dรถnem atacaฤฤฑ adฤฑmlara iliลkin belirsizlikler sรผrerken, ABD’de bรผyรผme baลta olmak รผzere bu hafta aรงฤฑklanacak makroekonomik verilerle bugรผn aรงฤฑklanacak 6-7 Kasฤฑm’daki FOMC toplantฤฑsฤฑnฤฑn tutanaklarฤฑnda Fed’in projeksiyonlarฤฑna iliลkin ipuรงlarฤฑ aranacak.
Analistler, bir yandan ABD ekonomisinin gidiลatฤฑ, diฤer yandan Rusya ile Ukrayna kaynaklฤฑ jeopolitik risklerin kรผresel piyasalarฤฑn yรถnรผ รผzerinde belirleyici olduฤunu sรถyledi.
Chicago Fed Baลkanฤฑ Austan Goolsbee, Fed’in faiz oranlarฤฑnฤฑ ekonomik aktiviteyi ne kฤฑsฤฑtlayan ne de teลvik eden bir duruลa doฤru dรผลรผrmeye devam edeceฤini รถngรถrdรผฤรผnรผ ifade ederek, “Aลฤฑrฤฑ ฤฑsฤฑnmaya dair ikna edici bir kanฤฑt olmadฤฑฤฤฑ sรผrece, faiz oranฤฑnฤฑn dรผลmeye devam etmemesi iรงin bir neden gรถremiyorum.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Bu geliลmelerle para piyasalarฤฑndaki fiyatlamalarda Fed’in aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 56 ihtimalle 25 baz puan faiz indirimine gideceฤi tahmin edilirken, yรผzde 44 ihtimalle politika faizini sabit tutacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Bunlarla birlikte, uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลu Fitch Ratings, yeni ABD yรถnetiminin politika gรผndeminin kรผresel ekonomik ve kredi gรถrรผnรผmรผ รผzerinde รถnemli etkileri olacaฤฤฑnฤฑ belirterek, ABD seรงimleri sonrasฤฑndaki politikalar ve bunlarฤฑn etkilerine dair belirsizliฤin gรถrรผnรผm รผzerinde risk oluลturduฤunu bildirdi.
Dรผnya ekonomik bรผyรผmesindeki hafif yavaลlama ve politika faiz oranlarฤฑndaki ek indirimlerin, kamu maliyesi รผzerindeki kalฤฑcฤฑ baskฤฑlar ve yรผksek seviyelerdeki jeopolitik risklerle dengelendiฤine iลaret edilen Fitch Ratings aรงฤฑklamasฤฑnda, “ABD seรงimleri sonrasฤฑnda politikalar ve bunlarฤฑn etkilerine dair belirsizlik, gรถrรผnรผm iรงin bir risk teลkil ediyor.” ifadesi kullanฤฑldฤฑ.
Aรงฤฑklamada, yeni ABD yรถnetiminin politika gรผndeminin, kรผresel ekonomik ve kredi gรถrรผnรผmรผ รผzerinde รถnemli etkiler yaratacaฤฤฑna dikkat รงekilerek, vergide indirimler, รถzellikle รin’e yรถnelik tarifelerde belirgin bir artฤฑล ve gรถรงte bir yavaลlama beklendiฤi kaydedildi.
Ayrฤฑca, ABD’de iล gรผcรผ piyasasฤฑndaki sฤฑnฤฑrlฤฑ kapasite, dรผลรผk gรถรง oranlarฤฑ ve artan tarifeler baฤlamฤฑnda mali gevลeme yaลanฤฑrsa, enflasyonda yeniden bir artฤฑล ve tahvil faizlerinde yรผkseliล riski bulunduฤu vurgulandฤฑ.
Daha yรผksek ABD tahvil faizleri, dolarฤฑn deฤer kazanmasฤฑ ve piyasa dalgalanmalarฤฑnฤฑn, geliลmekte olan piyasalar iรงin bir risk oluลturabileceฤine dikkat รงekilen aรงฤฑklamada, “ABD tarifeleri, รin’in karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ zorluklara ek yรผk getirecek. รin’de bรผyรผmeyi desteklemek ve deflasyonun kalฤฑcฤฑ hale gelmesini รถnlemek amacฤฑyla daha fazla politika teลvikinin uygulanmasฤฑnฤฑ bekliyoruz.” ifadelerine yer verildi.
Artan jeopolitik riskler ve Trump’ฤฑn yรผksek tarife tehditleriyle kรผresel ticaretin sekteye uฤrayabileceฤine yรถnelik oluลan kaygฤฑlarฤฑn etkisiyle geรงen hafta yรผzde 6 artฤฑลla 2 bin 720 dolara รงฤฑkan altฤฑnฤฑn ons fiyatฤฑ, yeni gรผnde 2 bin 620 seviyesinin รผzerinde dengelendi. Sรถz konusu geliลmelerle dรผn yรผzde 4,27’ye gerileyen ABD 10 yฤฑllฤฑk tahvil faizi ลu sฤฑralarda yรผzde 4,29 seviyesinde bulunuyor.
Trump’ฤฑn seรงim zaferinin ardฤฑndan รผst รผste rekorlar kฤฑran Bitcoin 99 bin 500 dolar seviyesinden artan satฤฑล baskฤฑsฤฑyla gerilemesini bugรผn de sรผrdรผrerek, 94 bin 270 dolara indi. Geรงen hafta 108’e รงฤฑkarak son 1 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลan dolar endeksi ise yeni gรผne yรผzde 0,2 artฤฑลla 107,1 seviyesinden baลladฤฑ.
Emtia tarafฤฑnda Brent petrol, yรผzde 0,1 artฤฑลla 72,7 dolar seviyesinde seyrediyor. Yeni haftaya artฤฑลla baลlayan bakฤฑrฤฑn libresinde ise bugรผn azalฤฑล gรถrรผlรผrken, ลu sฤฑralarda 4,09 dolardan fiyatlanฤฑyor.
Bu geliลmelerle New York Borsasฤฑ’nda dรผn Dow Jones endeksi yรผzde 1 artฤฑลla 44.815 seviyesine ulaลarak rekor kฤฑrarken, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri yรผzde 0,3 yรผkseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni gรผne karฤฑลฤฑk seyirle baลladฤฑ.
Avrupa borsalarฤฑnda jeopolitik geliลmelerin etkisinin yanฤฑ sฤฑra ekonomik aktivitenin yavaลladฤฑฤฤฑna iliลkin sinyallerle karฤฑลฤฑk seyir รถnce รงฤฑkarken, Avrupa Merkez Bankasฤฑ (ECB) รผyelerinin aรงฤฑklamalarฤฑ takip edildi.
ECB Yรถnetim Konseyi รผyesi ve ฤฐrlanda Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Gabriel Makhlouf, ECB’nin gelecek yฤฑl yรผzde 2’lik enflasyon hedefine ulaลacaฤฤฑndan giderek daha fazla emin olduฤunu sรถylese de hizmet sektรถrรผndeki fiyat ve รผcret artฤฑลlarฤฑnฤฑn bu projeksiyon iรงin hala bir risk oluลturduฤu konusunda uyarฤฑda bulundu.
Gabriel Makhlouf, ECB’nin gelecek yฤฑl genel enflasyon hedefine ulaลacaฤฤฑna dair gรผvenini artฤฑrmak iรงin Avro Bรถlgesi hizmet enflasyonunun ลu anki yรผzde 4 seviyesinden yรผzde 3’e yaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmek istediฤini belirterek, “Son veriler 2025 yฤฑlฤฑnda yรผzde 2 enflasyon hedefimize ulaลacaฤฤฑmฤฑz konusunda bana giderek daha fazla gรผven veriyor ancak hizmet enflasyonunun yapฤฑลkanlฤฑฤฤฑ ve yรผksek รผcret artฤฑลฤฑ ihtiyatlฤฑ olmak iรงin bir miktar alan bฤฑrakฤฑyor.” dedi.
Bununla birlikte ECB Baลekonomisti Philip Lane, ekonomiyi desteklemek iรงin para politikasฤฑnฤฑn รงok uzun sรผre kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ kalmamasฤฑ gerektiฤini belirterek, aksi takdirde ekonominin yeterince bรผyรผyemeyeceฤini ve bu kez de dรผลรผk enflasyon sorununun ortaya รงฤฑkabileceฤini ifade etti.
ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑ (BoE) Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Clare Lombardelli de Bankanฤฑn politika faizini kademeli ลekilde indireceฤini dile getirerek, ancak ekonomideki olasฤฑ yavaลlama belirtilerine karลฤฑ da dikkatli olunmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
Diฤer taraftan, avro/dolar paritesi dรผn 3 Ekim 2023 tarihinden bu yana en dรผลรผk seviyesi olan 1,0450’ye inmesinin ardฤฑndan ลu sฤฑralarda 1,0480’den iลlem gรถrรผyor.
Ayrฤฑca, ฤฐngiltere Mali Otoritesi (FCA), 2008-2009 mali krizinin zirvesindeki faaliyetleri nedeniyle Barclays’e 40 milyon sterlin (50,9 milyon dolar) para cezasฤฑ verdi.
Bu geliลmelerle dรผn ฤฐngiltere’de FTSE 100 endeksi ve Almanya’da DAX 40 endeksi yรผzde 0,4 deฤer kazanฤฑrken, Fransa’da CAC 40 endeksi yatay seyretti. ฤฐtalya’da FTSE MIB 30 endeksi ise yรผzde 0,2 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar yeni gรผne karฤฑลฤฑk seyirle baลladฤฑ.
Asya borsalarฤฑnda ise Trump’ฤฑn gรถreve gelmesiyle รin’e uygulamayฤฑ planladฤฑฤฤฑ ilave gรผmrรผk vergisini aรงฤฑklamasฤฑ ve jeopolitik risklerin artabileceฤine yรถnelik endiลeler yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ temkinli olmaya yรถnlendirdi.
Bunun yanฤฑnda, ABD ordusunun Tayvan’ฤฑ korumak iรงin Japonya ve Filipinler’de geรงici รผsler kuracaฤฤฑ iddialarฤฑ bรถlgesel riskleri besledi. Japonya’nฤฑn resmi Kyodo haber ajansฤฑnฤฑn, Japonya-ABD iliลkileri konusunda bilgi sahibi kaynaklara dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ haberinde, รงoklu fฤฑrlatmalฤฑ Yรผksek Mobiliteli Topรงu Roket Sistemine sahip olan ABD Deniz Kฤฑyฤฑ Alayฤฑ’nฤฑn, Japonya’nฤฑn Kagoshima ve Okinawa kentlerinin Tayvan’a doฤru uzanan adalarฤฑ boyunca konuลlandฤฑrฤฑlacaฤฤฑ belirtildi.
Bu geliลmelerle kapanฤฑลa yakฤฑn Nikkei 225 endeksi yรผzde 1,4, Gรผney Kore’de Kospi endeksi yรผzde 0,6 deฤer kaybederken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yรผzde 0,3, รin’de ลanghay bileลik endeksi de yรผzde 0,3 yรผkseldi.
Yurt iรงinde dรผn alฤฑcฤฑlฤฑ bir seyir izleyen Borsa ฤฐstanbul’da BIST 100 endeksi, gรผnรผ yรผzde 1,15 deฤer kazanarak 9.659,96 puandan tamamladฤฑ.
Dolar/TL dรผn yรผzde 0,1 artฤฑลla 34,5710’dan kapanฤฑrken, bugรผn bankalararasฤฑ piyasada รถnceki kapanฤฑลฤฑn hemen รผzerinde 34,6160’tan iลlem gรถrรผyor.
Diฤer yandan, AA Finans’ฤฑn Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan 29 Kasฤฑm’da aรงฤฑklanacak 2024 yฤฑlฤฑ 3. รงeyrek gayrisafi yurt iรงi hasฤฑla (GSYH) verilerine iliลkin beklenti anketi, 9 ekonomistin katฤฑlฤฑmฤฑyla sonuรงlandฤฑ.
Anket sonuรงlarฤฑna gรถre, ekonomistler, bu yฤฑlฤฑn 3. รงeyreฤinde Tรผrkiye ekonomisinin yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 2,64 bรผyรผdรผฤรผnรผ tahmin ediyor. Ankete katฤฑlan ekonomistlerin 2024’รผn 3. รงeyreฤine iliลkin bรผyรผme beklentileri, yรผzde 2,40 ile yรผzde 3,10 aralฤฑฤฤฑnda yer aldฤฑ.
Ekonomistlerin 2024 yฤฑlฤฑnฤฑn tamamฤฑna iliลkin bรผyรผme beklentilerinin ortalamasฤฑ ise yรผzde 2,98 oldu. Sรถz konusu beklentiye iliลkin tahminler en dรผลรผk yรผzde 2,70, en yรผksek yรผzde 3,20 olarak kayฤฑtlara geรงti.
รte yandan, 8 ekonomistin 2025 sonuna iliลkin bรผyรผme tahminlerinin ortalamasฤฑ yรผzde 3 oldu.
Analistler, bugรผn yurt iรงinde sektรถrel enflasyon beklentileri, yurt dฤฑลฤฑnda ise ABD’de yeni konut satฤฑลlarฤฑ, New York Fed tรผketici gรผven endeksi ve FOMC toplantฤฑ tutanaklarฤฑnฤฑn takip edileceฤini dile getirerek, teknik aรงฤฑdan BIST 100 endeksinde 9.700 ve 9.800 puanฤฑn direnรง, 9.600 ve 9.500 seviyelerinin destek konumunda olduฤunu kaydetti.
Piyasalarda bugรผn takip edilecek veriler ลรถyle:
10.00 Tรผrkiye, kasฤฑm ayฤฑ sektรถrel enflasyon beklentileri
17.00 ABD, eylรผl ayฤฑ konut fiyat endeksi
18.00 ABD, kasฤฑm ayฤฑ New York Fed tรผketici gรผven endeksi
18.00 ABD, ekim ayฤฑ yeni konut satฤฑลlarฤฑ
18.00 ABD, kasฤฑm ayฤฑ Richmond Fed imalat sanayi endeksi
22.00 ABD, FOMC Toplantฤฑ Tutanaklarฤฑ
