Alman Commerzbank FX Araลtฤฑrma Bรถlรผm Baลkanฤฑ Ulrich Leuchtmann Tรผrkiyeโde uygulanan para politikasฤฑnฤฑn bir sรผredir son derece gevลek olduฤunu, bu nedenle de TCMBโnin depremin ekonomik etkilerine gรผรงlรผ bir ลekilde mรผdahale edebilmesi iรงin alanฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunu sรถyledi. Geรงen hafta yapฤฑlan 50 baz puanlฤฑk beklentilerin altฤฑndaki faiz indiriminin de alanฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunun bir gรถstergesi olduฤunu belirten Leuchtmann, bankanฤฑn gevลek duruลunun enflasyonu dizginlemede yetersiz olmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra, deprem gibi dฤฑลsal ลoklarla baลa รงฤฑkma kabiliyetini de sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. ekonomim.com’a konuลan Leuchtmann, maliye politikasฤฑnda da gevลemeye gidilmesini beklediฤini, Tรผrkiyeโnin nispeten dรผลรผk kamu borรง seviyesinin hรผkรผmete fazladan para harcamak iรงin bir miktar alan saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak bunun da zaten yรผksek olan enflasyonu daha da artฤฑracaฤฤฑnฤฑ belirtti. โTรผrkiyeโnin enflasyonla mรผcadele sicili ortada. TCMBโnin bu zor zamanlarda ekonomiyi destekleme kabiliyeti sฤฑnฤฑrlฤฑโ ลeklinde konuลan Leuchtmann, Tรผrkiye ekonomisine yรถnelik ekstra desteฤin bรผyรผk bรถlรผmรผnรผn ya daha yรผksek vergilerle ya da tasarruf sahiplerinden ekstra borรงlanmayla finanse edileceฤini ifade etti.
TCMB geรงtiฤimiz hafta politika faizini bir kez daha dรผลรผrdรผ. Para politikasฤฑnda gevลeme iรงin sizce hala alan var mฤฑ? Deprem nedeniyle olasฤฑ bir ilave gevลemenin ne gibi sonuรงlarฤฑ olur?
TCMBโnin sorunu da tam olarak bu, uygulanan para politikasฤฑ bir sรผredir son derece gevลek ve bu nedenle de TCMBโnin depremin ekonomik etkilerine gรผรงlรผ bir ลekilde mรผdahale edebilmesi iรงin alanฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ. Bankanฤฑn gรถsterge faizi geรงen hafta beklenenden daha az indirdiฤini gรถrdรผk (100 baz puan yerine 50 baz puan). Bu, kuลkusuz alanฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunun bir yansฤฑmasฤฑydฤฑ. TCMBโnin para politikasฤฑnda gevลek duruลu enflasyonu dizginlemede yetersiz olmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra, deprem gibi dฤฑลsal ลoklarla mรผcadele kabiliyetini de sฤฑnฤฑrlฤฑyor.
Tรผrkiyeโde 6 ลubatโta meydana gelen depremlerin ekonomiye maliyeti hangi boyutta olacak? Kayฤฑplarฤฑ karลฤฑlamak iรงin para ve maliye politikalarฤฑnฤฑn yeniden tasarlanmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyor musunuz?
Depremin Tรผrkiyeโde bรผyรผme รผzerindeki etkisi hakkฤฑnda anlamlฤฑ bir tahminde bulunmak iรงin รงok erken olsa da, bazฤฑ nitel deฤerlendirmeler yapabiliriz. Depremin ardฤฑndan maliye politikasฤฑnฤฑn da geniลlemesi muhtemel. Tรผrkiyeโnin nispeten dรผลรผk kamu borcu seviyesi, hรผkรผmete fazladan para harcamak iรงin bir miktar alan saฤlฤฑyor ve bu pozitif bir detay. Ancak bununla birlikte, daha geniลlemeci maliye politikasฤฑ bรผyรผk olasฤฑlฤฑkla zaten yรผksek olan enflasyonu daha da artฤฑracaktฤฑr.
TCMBโnin enf asyonla mรผcadele kabiliyetine olan gรผven yรผksek olsaydฤฑ, uzun vadeli enflasyon beklentilerinin aลฤฑrฤฑ yรผkselmesi riskini almadan kฤฑsa ve orta vadede bazฤฑ destekleyici faiz indirimleri gerรงekleลtirilebilirdi. Bankanฤฑn enflasyonla mรผcadele konusunda son dรถnemdeki sicili ortada. Bu nedenle, TCMBโnin bu zor zamanlarda Tรผrkiye ekonomisine destek verme kabiliyeti sฤฑnฤฑrlฤฑdฤฑr. Buna ek olarak, ekstra yabancฤฑ รถzel sermaye giriลlerine de gรผvenilmemeli. Tรผrkiyeโnin cari dengesi zaten aรงฤฑk veriyor. Aynฤฑ zamanda, sermaye akฤฑลlarฤฑ รผzerindeki kฤฑsฤฑtlamalar (ihracat gelirlerinin liraya รงevrilmesi gibi), Tรผrkiyeโyi รถzel yabancฤฑ sermaye giriลleri iรงin bir varฤฑล noktasฤฑ olarak daha az รงekici hale getiriyor. Tรผrkiye ekonomisine yรถnelik ekstra kamu desteฤinin bรผyรผk bรถlรผmรผ, ya daha yรผksek vergilerle ya da Tรผrk tasarruf sahiplerinden ekstra borรงlanmayla saฤlanacaktฤฑr.
Derin ve sancฤฑlฤฑ bir resesyon beklemiyoruz
2023โte kรผresel ekonominin durumunu nasฤฑl gรถrรผyorsunuz? Yumuลak bir iniลin mรผmkรผn olduฤunu savunanlardan mฤฑsฤฑnฤฑz yoksa ABD ve AB iรงin resesyon bekliyor musunuz?
Esasฤฑnda enerji tarafฤฑndaki sฤฑkฤฑntฤฑlar Avrupaโda bir gaz kฤฑtlฤฑฤฤฑ krizine dรถnรผลmedi ve en azฤฑndan iรงinde bulunduฤumuz kฤฑล mevsimi iรงin bu risk masadan kalkmฤฑล gibi gรถrรผnรผyor. Bu olumlu geliลme, kฤฑsmen ฤฑlฤฑman hava koลullarฤฑ kฤฑsmen de Avrupaโnฤฑn enerji tedariki zincirlerini yeniden inลa etme รงabalarฤฑnฤฑn artmasฤฑndan kaynaklandฤฑ. Yine de, gรผรงlรผ faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑ nedeniyle bu yฤฑlฤฑn sonlarฤฑnda Avrupa ve ABDโde hafif bir yavaลlama bekliyoruz. Ancak bu, birkaรง รงeyreklik negatif bรผyรผmeye dรถnรผลse bile (ki bu bazฤฑ resesyon tanฤฑmlarฤฑna uyuyor) derin ve sancฤฑlฤฑ bir resesyon beklemiyoruz.
