Hรผkรผmet, dolardaki dalgalanma nedeniyle orta vadeli programda (OVP) dรถviz kuruyla kiลi baลฤฑna dรผลen milli gelir hedefini รงฤฑkardฤฑ, yerine satฤฑn alma gรผcรผ paritesine gรถre hesaplanan hedefi verdi.
Sunum deฤiลikliฤiyle geรงen yฤฑl OVPโde yer alan 2015 kiลi baลฤฑ milli geliri 10 bin 936 dolardan bir anda 19 bin 506 dolara fฤฑrladฤฑ.
Neลe Karanfil’in haberine gรถre, AK PARTฤฐ hรผkรผmeti 2008 yฤฑlฤฑnda formรผl deฤiลikliฤi ile bir gรผnde kiลi baลฤฑ milli geliri yรผzde 37 artฤฑrdฤฑktan sonra bu kez dolardaki dalgalanma nedeniyle orta vadeli programda (OVP) sunum yรถntemini deฤiลtirdi. Yฤฑllar boyunca kiลi baลฤฑna dรผลen milli geliri dรถviz kuru hedefine gรถre orta vadeli programa koyan hรผkรผmet yeni programda satฤฑn alma gรผcรผ paritesi ile kiลi baลฤฑ milli gelir rakamฤฑnฤฑ verdi. Peki bu ne deฤiลtirdi? Hesaplamalara gรถre rekor kฤฑran kur yรผzรผnden Tรผrkiyeโde 2015 ve sonrasฤฑnda kiลi baลฤฑ milli gelir 9 bin dolarฤฑn altฤฑna inecekti.
Yani OVPโye dรถviz kuru hedefiyle yer alsa kiลi baลฤฑ milli gelir hedefi dรผลecekti. Satฤฑn alma gรผcรผ paritesi ise farklฤฑ para birimlerinin aynฤฑ mal veya hizmeti almak iรงin ne kadar yerel para รถdeyeceklerini gรถsterir. Hรผkรผmet yeni OVPโde kiลi baลฤฑ milli geliri satฤฑn alma gรผcรผ paritesi hesabฤฑyla verince daha yรผksek gรถzรผktรผ. Geรงen yฤฑl yayฤฑmlanan orta vadeli programda 2015 yฤฑlฤฑ iรงin kiลi baลฤฑna dรผลen milli gelir 10 bin 936 dolardฤฑ. Resmi Gazeteโde dรผn yayฤฑmlanan programda ise 2015 yฤฑlฤฑ tahmini bir anda 19 bin 506 dolara yรผkseldi.
DALGALANDI, DEฤฤฐลTฤฐRDฤฐK
Programda bunun gerekรงesi olarak โ2015 yฤฑlฤฑnda, Tรผrkiyeโnin de aralarฤฑnda olduฤu geliลmekte olan รผlkelerin dรถviz kurlarฤฑnda yรผksek boyutta dalgalanmalar meydana gelmiลtir. Bu konjoktรผrde รผlkelerin mukayeseli refah seviyesini daha doฤru yansฤฑtmasฤฑ ve refah dรผzeyindeki eฤilimi daha saฤlฤฑklฤฑ gรถstermesi nedeniyle bu tabloda Satฤฑn Alma Gรผcรผ Paritesine (SAGP) gรถre hesaplanmฤฑล gayri safi yurtiรงi hasฤฑla (GSYH) ve kiลi baลฤฑ gelire yer verilmiลtirโ denildi. Geรงen yฤฑl ki tabloda kiลi baลฤฑ gelir 2015 iรงin 10 bin 936 dolar, 2016 iรงin 11 bin 541 dolar, 2017 iรงin de 12 bin 229 dolardฤฑ. Bu yฤฑlki programda satฤฑn alma gรผcรผ paritesine gรถre kiลi baลฤฑ milli gelir hesabฤฑ yapฤฑldฤฑ. Ve bu yรถntem deฤiลikliฤi sayesinde; tahminler bir anda 2015 iรงin 19 bin 506 dolara, 2016 yฤฑlฤฑ 20 bin 313 dolara, 2017 yฤฑlฤฑ 21 bin 377 dolara ve 2018 yฤฑlฤฑ iรงin de 22 bin 680 dolara รงฤฑktฤฑ. Milli gelir ise geรงen yฤฑlki programda 2015 yฤฑlฤฑ iรงin 850 milyar, 2016 yฤฑlฤฑ iรงin 907 milyar, 2017 yฤฑlฤฑ iรงin de 971 milyar dolardฤฑ. Yeni hesapla satฤฑn alma gรผcรผ paritesine gรถre 2015 yฤฑlฤฑ iรงin milli gelir 1 trilyon 516 milyar, 2016 iรงin 1 trilyon 596 milyar, 2017 iรงin 1 trilyon 697 milyar ve 2018 yฤฑlฤฑ iรงin de 1 trilyon 818 milyar dolara fฤฑrladฤฑ.
BรYรME YรZDE 3โE ฤฐNDฤฐ
Tรผrk Lirasฤฑ olarak verilen milli gelirde gerileme oldu. Geรงen yฤฑl 2015 yฤฑlฤฑ iรงin milli gelir 1 trilyon 945 milyar lira olarak tahmin edilirken, bu yฤฑl ki OVPโde 1 trilyon 928 milyar olarak revize edildi. 2016 yฤฑlฤฑ iรงin ise geรงen yฤฑl OVPโde 2 trilyon 150 milyar liralฤฑk tahmin, 2 trilyon 141 milyar liraya dรผลรผrรผldรผ. Geรงen yฤฑl 2015 yฤฑlฤฑ bรผyรผmesi yรผzde 4 olarak tahmin edilmiลti. Bรผyรผme 2015 yฤฑlฤฑ iรงin yรผzde 3โe dรผลรผrรผldรผ. Geรงen yฤฑl OVPโde bรผyรผme 2016 ve 2017 yฤฑlฤฑ iรงin yรผzde 5 olarak hedeflenmiลti. Yeni OVPโye gรถre 2016 yฤฑlฤฑ bรผyรผme hedefi yรผzde 4, 2017 yฤฑlฤฑ iรงin yรผzde 4.5 ve 2018 yฤฑlฤฑ iรงin de yรผzde 5 olarak hedeflendi.
ENFLASYON YรKSELDฤฐ
OVPโde enflasyon hedefi de revize edildi ve yรผkseltildi. Geรงen yฤฑl 2015 yฤฑl sonu TรFE tahmini yรผzde 6.3โtรผ, yฤฑl sonu tahmini yรผzde 7.6 oldu. Geรงen yฤฑl 2016 ve 2017 yฤฑllarฤฑ iรงin yรผzde 5โlik tahmin de deฤiลtirildi. Yeni tahminlere gรถre TรFE 2016 yฤฑl sonunda yรผzde 6.5, 2017โde yรผzde 5.5 ve 2018 yฤฑlฤฑnda da yรผzde 5 olacak.
ฤฐลsizlik artacakihracat dรผลecek
YENฤฐ tahminlerde iลsizliฤin de artacaฤฤฑ รถngรถrรผldรผ. ฤฐลsizlik geรงen yฤฑl 2015 iรงin yรผzde 9.5 olarak tahmin edilmiลti. Yeni OVPโye gรถre 2015 yฤฑlฤฑ iลsizlik oranฤฑ yรผzde 10.5 olacak. รift haneli iลsizlik 2016 ve 2017 yฤฑllarฤฑnda da devam edecek. 2016 yฤฑlฤฑ iรงin iลsizlik oranฤฑ yรผzde 10.3, 2017 yฤฑlฤฑ iรงin de yรผzde 10.2 olarak tahmin edildi. รnceki OVPโye gรถre, bu yฤฑl iรงin 173 milyar dolar olarak รถngรถrรผlen ihracat, 143 milyar dolara, 2016 yฤฑlฤฑ iรงin 187.4 milyar dolar olarak รถngรถrรผlen rakam 150 milyar dolara, 2017 iรงin 203.4 milyar dolar olarak รถngรถrรผlen ihracat tahmini de 170 milyar dolara รงekildi.
2008โde ne olmuลtu?
2008 formรผl yฤฑlฤฑnda milli gelir hesabฤฑ deฤiลtirilmiล ve kiลi baลฤฑna dรผลen milli gelir artmฤฑลtฤฑ. Eski hesapta 2006 yฤฑlฤฑnda kiลi baลฤฑ milli gelir 5 bin 480 dolar iken, yeni hesaptan sonra milli gelir 7 bin 500 dolarฤฑ bulmuลtu.
Satฤฑn alma gรผcรผ paritesi nedir?
ลฤฐMDฤฐYE kadar OVPโlerde yer alan milli gelir, TL รผzerinden oluลturuluyor, daha sonra dรถviz kuruna bรถlรผnรผyordu. Satฤฑn alma gรผcรผ paritesi ise รผlkeler arasฤฑndaki fiyat dรผzeyi farklฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrarak farklฤฑ para birimlerinin satฤฑn alma gรผcรผnรผ eลitleyen bir deฤiลim oranฤฑnฤฑ ifade ediyor. TรฤฐKโin en son Avrupa Birliฤi ฤฐstatistik Ofisi (EUROSTAT) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan ve kendisinin yayฤฑmladฤฑฤฤฑ satฤฑn alma gรผcรผ paritesine gรถre kiลi baลฤฑna milli gelir endeksi 2013 yฤฑlฤฑ sonuรงlarฤฑna gรถre 28 Avrupa Birliฤi (AB) รผlkesi ortalamasฤฑ 100 iken, bu deฤer Tรผrkiye iรงin 53 oldu ve AB ortalamasฤฑnฤฑn yรผzde 47 altฤฑnda kaldฤฑ.
MฤฐTโin bรผtรงesi yรผzde 47 arttฤฑ
RESMฤฐ Gazeteโde yayฤฑmlanan mali planda kamu kuruluลlarฤฑnฤฑn gelecek yฤฑllara iliลkin bรผtรงe tahminleri de yer aldฤฑ. MฤฐTโe 2016 yฤฑlฤฑnda 1 milyar 636 milyon lira รถdenek verilmesi รถngรถrรผldรผ. 2015 yฤฑlฤฑ bรผtรงesine gรถre MฤฐTโฤฐn bรผtรงesi 1.1 milyar liraydฤฑ. MฤฐTโin bรผtรงesindeki artฤฑลฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑ sermaye giderleri (yatฤฑrฤฑmlar) kฤฑsmฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ. ฤฐรงiลleri Bakanlฤฑฤฤฑโna 4.5 milyar, Emniyet Genel Mรผdรผrlรผฤรผโne 20.2 milyar, Milli Savunma Bakanlฤฑฤฤฑโna da 26.1 milyar lira รถdenek verilmesi รถngรถrรผldรผ. Ancak 2016 yฤฑlฤฑ bรผtรงesi รงฤฑkmazsa bu kuruluลlarฤฑn bรผtรงeleri geรงici bรผtรงe ile belli oranda artabilecek.
