Tรผrkiyeโnin daha geleneksel makroekonomik politikalara dรถnรผล yapmasฤฑnฤฑn, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn moralini artฤฑrdฤฑฤฤฑna iลaret eden OECD yetkilileri, CNBC-e.comโa gรถnderdikleri e-posta deฤerlendirmesinde โTรผrkiye’nin CDS primleri dรผลรผล gรถsterdi ve Haziran ayฤฑnda, takas iลlemleri hariรง net uluslararasฤฑ rezervler 2020 baลฤฑndan bu yana ilk kez pozitif oldu. Son aylardaki olumlu geliลmelere raฤmen, ekonomik zorluklar devam ediyor. Uluslararasฤฑ ortamdan tam anlamฤฑyla faydalanmak ve daha fazla not artฤฑลฤฑ saฤlamak iรงin makroekonomik istikrar politikalarฤฑnฤฑn devam etmesi gerekiyorโ ifadelerine yer verdi.
Tรผrkiye, ekonomik dรถnรผลรผm sรผrecinde รถnemli bir dรถnemeรงte bulunuyor. Faiz oranlarฤฑnฤฑn artฤฑลฤฑ ve enflasyonun dรผลรผrรผlmesi beklentisi, para ve maliye politikalarฤฑyla desteklenen enflasyonla mรผcadele รงabalarฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrฤฑyor. Bu sรผreรงte yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ve sektรถr profesyonelleri, sanayi รผretimi, iลsizlik oranฤฑ, enflasyon ve kredi eฤilimleri gibi ekonomik gรถstergeleri yakฤฑndan takip ederek Tรผrkiye ekonomisinin geleceฤine dair รถngรถrรผlerde bulunuyor. Fitch gibi kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑnฤฑn, Tรผrkiye’ye yรถnelik kredi notlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ yรถnde revize etmesi, uygulanan ekonomik programlarฤฑn olumlu etkiler yarattฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
CNBC-e’den Safa Gรผmรผล’รผn haberine gรถre; son dรถnemde yayฤฑmlanan raporlar, enflasyonun dรผลรผrรผlmesi yรถnรผnde adฤฑmlar atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koysa da halk nezdinde enflasyonun hala yรผksek ve inatรงฤฑ olduฤu algฤฑsฤฑ devam ediyor. Ekonomi รงevrelerinde tanฤฑnan isimlerden Mahfi Eฤilmez gibi ekonomistler, Tรผrkiye’nin stagflasyon riskiyle karลฤฑ karลฤฑya olabileceฤi konusunda uyarฤฑlarda bulunuyor.
Bu ekonomik tablo iรงinde, kรผresel ekonomi ve Tรผrkiye’nin durumu รผzerine kapsamlฤฑ analizler sunan OECD, Tรผrkiyeโnin mevcut ekonomik gรถrรผnรผmรผnรผ ve ekonomi yรถnetiminin hamlelerini CNBC-eโye deฤerlendirdi.
โPortfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑmlara dรถnรผลebilirโ
Tรผrkiyeโnin daha geleneksel makroekonomik politikalara dรถnรผล yapmasฤฑnฤฑn, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn moralini artฤฑrdฤฑฤฤฑna iลaret eden OECD yetkilileri, CNBC-e.comโa gรถnderdikleri e-posta deฤerlendirmesinde โTรผrkiye’nin CDS primleri dรผลรผล gรถsterdi ve Haziran ayฤฑnda, takas iลlemleri hariรง net uluslararasฤฑ rezervler 2020 baลฤฑndan bu yana ilk kez pozitif oldu. Son aylardaki olumlu geliลmelere raฤmen, ekonomik zorluklar devam ediyor. Uluslararasฤฑ ortamdan tam anlamฤฑyla faydalanmak ve daha fazla not artฤฑลฤฑ saฤlamak iรงin makroekonomik istikrar politikalarฤฑnฤฑn devam etmesi gerekiyorโ ifadelerine yer verdi.
รzellikle ekonomi politikasฤฑndaki istikrar ve รถngรถrรผlebilir bir รงerรงevenin yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini artฤฑrabileceฤi ve uluslararasฤฑ sermaye akฤฑลlarฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrabileceฤi vurgulanฤฑrken, bu gรผven ortamฤฑnฤฑn, kฤฑsa vadeli finansal akฤฑลlarฤฑn doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlara dรถnรผลmesini de saฤlayabileceฤi ifade edildi.
โTCMBโnin enflasyon hedefi ulaลฤฑlabilirโ
Yakฤฑn zamanda aรงฤฑklanan Orta Vadeli Programโda, Tรผrkiyeโnin 2024 yฤฑlฤฑ iรงin enflasyon beklentisi yรผzde 41,5 olarak belirlendi. Bu oran, รถnceki OVP raporunda 2024 yฤฑlฤฑ iรงin รถngรถrรผlen yรผzde 33 seviyesinin oldukรงa รผzerinde yer alฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla, enflasyon beklentisinde ciddi bir artฤฑล -850 baz puan- sรถz konusu. Bu artฤฑล, gelecek yฤฑllar iรงin de yukarฤฑ yรถnlรผ revizyonlarla kendini gรถsteriyor; 2025 yฤฑlฤฑ iรงin beklenti yรผzde 15,2โden yรผzde 17,5โe, 2026 yฤฑlฤฑ iรงin ise yรผzde 8,5โten yรผzde 9,7โye yรผkseltildi. Piyasa aktรถrleri, OVPโdeki bu yukarฤฑ yรถnlรผ revizyonu gerรงekรงi bir yaklaลฤฑm olarak deฤerlendiriyor.
Buna karลฤฑlฤฑk TCMBโnin enflasyon beklentisi yรผzde 38 seviyesinde. รst bandฤฑ yรผzde 42 olan bu hedef henรผz revize edilmedi, ancak OVPโnin enflasyon beklentisi TCMBโnin hedefinin รผst bandฤฑ olan yรผzde 42โye yaklaลฤฑyor. OECDโye gรถre TCMBโnin bu hedefe ulaลmasฤฑ ise ihtimal dahilinde.
“TCMB sฤฑkฤฑlaลmayฤฑ sรผrdรผrmeli”
โPara politikasฤฑ koลullarฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑ kalmasฤฑ ve enflasyon hedefe saฤlam bir ลekilde yรถnelene kadar mali sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn sรผrdรผrรผlmesi gerekiyorโ. OECDโnin bu yorumu, aslฤฑnda doฤrudan erken bir faiz indirimi ihtimaline karลฤฑ olarak gerรงekleลti. Nitekim OECD Tรผrkiye ekonomisinin gidiลatฤฑna yรถnelik riskleri โerken politika gevลemesiโ ve โMerkezโin gรผvenilirliฤinin sarsฤฑlmasฤฑโ olarak belirtti. Enflasyondaki olasฤฑ bir artฤฑลa karลฤฑ dikkatli olunmasฤฑ ve bunun hala bir risk faktรถrรผ olarak ortada olduฤu da ifade edilen bir baลka risk faktรถrรผ.
“Yasal asgari รผcretler firmalar iรงin karลฤฑlanabilir olmalฤฑ”
Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Mehmet ลimลek, TCMB Baลkanฤฑ Karahan ve diฤer ekonomi yรถneticileri, Tรผrkiye’nin ortodoks politikalara dรถnรผล yaptฤฑฤฤฑnฤฑ yerli ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlara anlatmak iรงin yoฤun bir รงaba sarf ediyorlar. Bu รงerรงevede TCMB Baลkanฤฑ Karahanโฤฑn yaptฤฑฤฤฑ sunumlarda verdiฤi sinyaller ve Bakan ลimลekโin yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla sฤฑk sฤฑk bir araya gelerek ekonomik programฤฑ anlattฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
OECDโye gรถre, ekonomi yรถnetiminin bu hamleleri, finansal ve parasal politikalardaki โgรผvenilir iyileลtirmelerโ olarak algฤฑlanฤฑyor ve yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini artฤฑrฤฑyor. Ancak, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar yalnฤฑzca politika deฤiลikliklerini deฤil, aynฤฑ zamanda yapฤฑsal reformlarฤฑ da gรถrmek istiyor.
OECD, yapฤฑsal reformlarฤฑn mevcut makroekonomik รงerรงeveyi istikrara kavuลturabileceฤini ve uzun vadeli bรผyรผme potansiyelini artฤฑrabileceฤini belirtti. รzellikle iลgรผcรผ piyasasฤฑ reformlarฤฑnฤฑn, yรผksek kaliteli resmi iลlerin ve kadฤฑn iลgรผcรผnรผn artฤฑลฤฑna katkฤฑda bulunabileceฤi ifade edildi. Sรผrekli iล sรถzleลmelerinin daha esnek hale getirilmesi, sosyal koruma sisteminin kฤฑdem tazminatฤฑndan daha geniล kapsamlฤฑ iลsizlik sigortasฤฑna kaydฤฑrฤฑlmasฤฑ ve yasal asgari รผcretlerin firmalar iรงin karลฤฑlanabilir olmasฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ, daha fazla resmi iล yaratarak refahฤฑ ve mali gelirleri artฤฑrabilir.
Tรผrkiye’de asgari รผcretin yฤฑllar iรงindeki durumu ve yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ
OECD gerรงekleลtirmiล olduฤu deฤerlendirmede asgari รผcretler konusuna ayrฤฑ bir parantez aรงarak “Yasal asgari รผcretlerin firmalar iรงin karลฤฑlanabilir olmasฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ” ifadesine yer verdi. Deฤerlendirmede aรงฤฑk bir ลekilde belirtilmese de bu ifade dolar bazฤฑnda asgari รผcretin yรผksek seviyede olduฤuna iliลkin gรถzlemlerden kaynaklanฤฑyor gibi gรถrรผlรผyor. Nitekim Tรผrkiye’de gรผncel olarak asgari รผcret yaklaลฤฑk olarak 500 dolar seviyesinde bulunurken, 3 yฤฑllฤฑk ortalama 400 dolara yeni yeni yakฤฑnsamaya baลlฤฑyor.
Burada aslฤฑnda baลka bakฤฑล aรงฤฑlarฤฑnฤฑn da olduฤunu sรถylemek mรผmkรผn. Her ne kadar dolar bazฤฑnda asgari รผcret ortalamalarฤฑn รผstรผnde seyretse de, bu bakฤฑล aรงฤฑsฤฑ ลirketlerin katlandฤฑklarฤฑ maliyetlere iliลkin de bir gรถsterge. Eฤer yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ ile asgari รผcret karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlฤฑrsa farklฤฑ bir tablo olduฤu gรถrรผlรผyor.
2024 yฤฑlฤฑ Aฤustos ayฤฑna iliลkin TรRK-ฤฐล verilerine gรถre ‘Aรงlฤฑk Sฤฑnฤฑrฤฑ’ 19.271 TL. Bunun yanฤฑnda asgari รผcret ise 17.002 TL. Verilere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda genel olarak asgari รผcretin aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑ, asgari รผcretin bu sฤฑnฤฑrฤฑn รผstรผne รงฤฑktฤฑฤฤฑ nadir zamanlarda ise ivmenin tekrar tersine dรถnerek aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn yรผkseldiฤini gรถrรผyoruz.
