Orta Doฤu’da ateลkes umutlarฤฑnฤฑn zayฤฑflamasฤฑyla birlikte brent petrol fiyatlarฤฑ haftanฤฑn ilk iลlem gรผnรผnde varil baลฤฑna 3 dolardan fazla deฤer kazandฤฑ. ฤฐsrail‘in Lรผbnan’a yรถnelik hava saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑ yeniden baลlatmasฤฑ ve ardฤฑndan ฤฐran’ฤฑn baลkenti Tahran dahil olmak รผzere stratejik kentlerinde patlama seslerinin duyulmasฤฑ, kรผresel enerji piyasalarฤฑnda yeni bir arz ลokunu tetikledi.
Bรถlgedeki gerilimin kรผresel tedarik zincirini doฤrudan etkileyeceฤine yรถnelik endiลeler, geรงtiฤimiz haftanฤฑn son iลlem gรผnรผnde yaลanan sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผลรผลlerin tamamen telafi edilmesine yol aรงtฤฑ.
Londra piyasalarฤฑnda iลlem gรถren Brent ham petrol vadeli kontratlarฤฑ, pazartesi gรผnรผ erken saatlerde yรผzde 3,39 oranฤฑnda รถnemli bir artฤฑล kaydederek 96,24 dolar seviyesine ulaลtฤฑ.
Eล zamanlฤฑ olarak ABD hafif petrolรผ (WTI) vadeli iลlemleri de yรผzde 3,17 oranฤฑnda yรผkseliลle varil baลฤฑna 93,41 dolardan iลlem gรถrdรผ. Kรผresel enerji piyasalarฤฑnda mart ayฤฑndan bu yana yรผzde 50’yi aลan deฤer kazancฤฑ, ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki diplomatik temaslarฤฑn olumlu sonuรงlanabileceฤi beklentisiyle cuma gรผnรผ hafif bir duraklama gรถstermiลti. Ancak hafta sonu yaลanan askeri hareketlilik, piyasalardaki volatiliteyi yeniden en รผst seviyeye รงฤฑkardฤฑ.
Piyasalarda Hรผrmรผz Boฤazฤฑ ve arz endiลesi tฤฑrmanฤฑyor
ฤฐsrail ile Lรผbnan arasฤฑnda 3 Haziran’da Washington’da yรผrรผtรผlen mรผzakerelerin ardฤฑndan varฤฑlan ateลkes mutabakatฤฑ, pazar gรผnรผ Beyrut’un gรผney mahallelerine dรผzenlenen yeni operasyonlarla bรผyรผk yara aldฤฑ. ฤฐran destekli Hizbullah unsurlarฤฑnฤฑ hedef alan bu hamleye misilleme olarak Tahran yรถnetimi, ฤฐsrail hedeflerine yรถnelik fรผze salvosu baลlattฤฑ.
Yaลanan bu kฤฑrฤฑlma, kรผresel petrol ticaretinin yaklaลฤฑk beลte birinin geรงiล gรผzergahฤฑ olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn yakฤฑn vadede trafiฤe aรงฤฑlamayacaฤฤฑ endiลesini pekiลtirdi. ฤฐran, Lรผbnan’da kalฤฑcฤฑ bir sรผkunet saฤlanmasฤฑnฤฑ, Washington ile yรผrรผttรผฤรผ kapsamlฤฑ barฤฑล mรผzakerelerinin temel ลartฤฑ olarak รถne sรผrรผyordu.
Geliลmelerin ardฤฑndan aรงฤฑklamalarda bulunan ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, bรถlgedeki geniล รงaplฤฑ savaลฤฑ sonlandฤฑracak bir anlaลmaya varฤฑlmasฤฑ ihtimalinin halen yรผksek olduฤunu belirtti.
Trump, ฤฐsrail Baลbakanฤฑ Benjamin Netanyahu’ya yeni bir misilleme saldฤฑrฤฑsฤฑndan kaรงฤฑnmasฤฑ yรถnรผnde telkinde bulunduฤunu ifade ederek, yaลanan askeri gerilimin nihai diplomatik sรผreรง รผzerinde bir etki yaratmayacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Ancak sahadaki jeopolitik gerรงekler, diplomatik iyimserliฤin aksine enerji koridorlarฤฑndaki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn sรผreceฤine iลaret ediyor. Nisan ayฤฑndan bu yana ABD ve ฤฐsrail’in ฤฐran’a yรถnelik doฤrudan operasyonlarฤฑnฤฑ askฤฑya almasฤฑna raฤmen, Tahran’ฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki nakliye engellemeleri ve Washington’ฤฑn ฤฐran limanlarฤฑna uyguladฤฑฤฤฑ abluka kesintisiz devam ediyor.
OPEC+ koalisyonu, tฤฑrmanan arz krizine yanฤฑt olarak pazar gรผnรผ gerรงekleลtirdiฤi toplantฤฑda son dรถrt ay iรงindeki dรถrdรผncรผ รผretim artฤฑลฤฑ kararฤฑ รผzerinde uzlaลtฤฑ. Fakat enerji analistleri, kartel รผyelerinin mevcut รผretim kotalarฤฑnฤฑ doldurmakta zaten zorlandฤฑฤฤฑnฤฑ, dolayฤฑsฤฑyla bu hamlenin piyasa รผzerinde belirgin bir gevลeme yaratmayacaฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki fiili kapanma nedeniyle Kรถrfez รผreticileri kรผresel pazarlara eriลemezken, altyapฤฑ tesisleri saldฤฑrฤฑya uฤrayan Rusya’nฤฑn da รผretim kapasitesi รถnemli รถlรงรผde aลฤฑnmฤฑล durumda. Sektรถr uzmanlarฤฑ, mevcut piyasa dinamikleri altฤฑnda OPEC+ tarafฤฑndan alฤฑnan รผretim artฤฑล kararlarฤฑnฤฑn fiziki arz รผzerinde neredeyse sฤฑfฤฑra yakฤฑn bir etkiye sahip olduฤunu deฤerlendiriyor.
Jeopolitik risklerin kรผresel enerji piyasalarฤฑna etkisi
Orta Doฤu’da diplomatik kanallarฤฑn tฤฑkanmasฤฑ ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ gibi kritik bir lojistik merkezinin kapalฤฑ kalmasฤฑ, brent petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑyฤฑ uzun vadeli bir yapฤฑya bรผrรผndรผrรผyor. Kรผresel petrol stoklarฤฑnฤฑn hฤฑzla gerilediฤi bu dรถnemde, arz ve talep dengesindeki sฤฑkฤฑlaลma fiyatlarฤฑn รผst bantlara doฤru hareket etmesini kolaylaลtฤฑrฤฑyor.
Sektรถr temsilcileri ve uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑ, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki aksamalarฤฑn haziran ayฤฑ boyunca devam etmesi durumunda kรผresel ekonomide yeni bir enflasyonist dalganฤฑn tetiklenebileceฤini ifade ediyor. ABD’nin ham petrol ihracatฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑ ve รin’den gelen zayฤฑf talep ลu ana kadar ลokun bir kฤฑsmฤฑnฤฑ absorbe etse de, lojistik hatlardaki kalฤฑcฤฑ hasarlarฤฑn piyasayฤฑ istikrara kavuลturma sรผrecini gelecek yฤฑllara kadar erteleyebileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
