Kรผresel piyasalarda iki gรผndรผr devam eden deฤer kayฤฑplarฤฑnฤฑn ardฤฑndan, ฤฐran barฤฑล anlaลmasฤฑna iliลkin belirsizlikler ve ABD’nin stratejik petrol rezervlerindeki tarihi dรผลรผลรผn arz endiลelerini tetiklemesiyle petrol fiyatlarฤฑnda kritik yรผkseliล kaydedildi.
Londra seansฤฑnda iลlem gรถren Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, รงarลamba gรผnkรผ sert dรผลรผลรผn ardฤฑndan toparlanarak yรผzde 0,77 artฤฑลla 105,83 dolara ulaลtฤฑ. Eล zamanlฤฑ olarak ABD Batฤฑ Teksas Tipi (WTI) ham petrolรผnรผn varil fiyatฤฑ da yรผzde 0,99 oranฤฑnda deฤer kazanarak 99,23 dolar seviyesine yรผkseldi.
Hafta ortasฤฑnda ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn Tahran ile mรผzakerelerde son aลamaya gelindiฤini aรงฤฑklamasฤฑyla gerileyen enerji kontratlarฤฑ, Trump’ฤฑn anlaลma saฤlanamamasฤฑ halinde yeni askeri mรผdahale tehdidinde bulunmasฤฑ ve Tahran’ฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki denetimini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑyla yรถnรผnรผ yeniden yukarฤฑ รงevirdi.
Piyasa uzmanlarฤฑ, kรผresel enerji ticaretinin kalbi konumundaki Ortadoฤu’da diplomatik bir รงรถzรผme ulaลฤฑlamamasฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki dรถnemde volatiliteyi artฤฑrabileceฤini belirtiyor. Haitong Futures analistlerinden Yang An, hani fiyat dalgalanmalarฤฑnฤฑn mรผzakerelerdeki olasฤฑ bir kฤฑrฤฑlma riskini fiyatladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Trump yรถnetiminin ฤฐran’a karลฤฑ tavizsiz bir tutum sergilemeye devam etmesi durumunda kalฤฑcฤฑ bir uzlaลmanฤฑn uzak bir ihtimal olarak kalacaฤฤฑnฤฑ vurgulayan Yang, gรถrรผลmelerin nihai sonucuna dair belirsizliฤin piyasadaki hassasiyeti en รผst dรผzeye รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
รarลamba gรผnรผ Tahran yรถnetiminin Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda “kontrollรผ deniz bรถlgesi” ilan ederek yeni bir Basra Kรถrfezi Boฤazฤฑ Otoritesi kurduฤunu aรงฤฑklamasฤฑ, kรผresel tรผketimin yaklaลฤฑk yรผzde 20’sine denk gelen petrol ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) sevkiyat rotasฤฑndaki krizi daha da derinleลtirdi.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ krizi ve rezervlerdeki tarihi erime
ลubat ayฤฑnฤฑn sonunda baลlayan askeri gerilimin ardฤฑndan ฤฐran’ฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑ deniz trafiฤine bรผyรผk รถlรงรผde kapatmasฤฑ, kรผresel enerji arzฤฑnda son 50 yฤฑlฤฑn en bรผyรผk kesintilerinden birine yol aรงtฤฑ.
Nisan ayฤฑnda saฤlanan geรงici ateลkese raฤmen hat รผzerindeki ablukanฤฑn ve deniz gรผvenliฤi risklerinin devam etmesi, sanayileลmiล รผlkeleri ticari ve stratejik petrol rezervlerini tarihte gรถrรผlmemiล bir hฤฑzla tรผketmeye zorluyor. ABD Enerji Enformasyon ฤฐdaresi (EIA) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan resmi veriler, Washington yรถnetiminin geรงtiฤimiz hafta Stratejik Petrol Rezervi’nden (SPR) yaklaลฤฑk 10 milyon varil petrol รงektiฤini ortaya koydu. Kurum kayฤฑtlarฤฑna gรถre bu miktar, ABD tarihinde stratejik rezervlerden tek seferde yapฤฑlan en bรผyรผk hacimli stok รงฤฑkฤฑลฤฑ olarak kayฤฑtlara geรงti.
Aynฤฑ rapora gรถre, ABD’deki ticari ham petrol stoklarฤฑ da piyasa beklentilerinin รงok รผzerinde bir dรผลรผล gรถsterdi. Reuters anketine katฤฑlan ekonomi analistlerinin 2,9 million varillik azalma รถngรถrรผsรผne karลฤฑlฤฑk, ticari stoklarฤฑn 7,9 milyon varil eriyerek 445 milyon varile gerilediฤi resmiyet kazandฤฑ.
Enerji arzฤฑndaki bu hฤฑzlฤฑ daralmayฤฑ deฤerlendiren China Futures Baล Araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Mingyu Gao, stoklardaki sert dรผลรผล eฤiliminin petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผk seviyelerde kalmasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn sรผrmesi durumunda, kรผresel iลlenmiล รผrรผn ve karadaki ham petrol rezervlerinin mayฤฑs ve haziran aylarฤฑ sonu itibarฤฑyla son beล yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyelerinin altฤฑna gerileyeceฤi tahmin ediliyor.
Piyasalarda genel gรถrรผnรผm ve kรผresel arz beklentileri
Kรผresel enerji piyasalarฤฑnda yaลanan bu geliลmeler, arz ve talep dengelerine yรถnelik orta vadeli beklentileri de doฤrudan ลekillendiriyor. Analistler, jeopolitik risk priminin ortadan kalkmasฤฑ iรงin taraflarฤฑn kalฤฑcฤฑ bir barฤฑล anlaลmasฤฑna imza atmasฤฑ ve uluslararasฤฑ nakliye rotalarฤฑnฤฑn yeniden gรผvenli hale gelmesi gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงiziyor.
Kฤฑsa vadede ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn varil baลฤฑna 100 dolar sฤฑnฤฑrฤฑndaki seyrini korumasฤฑ beklenirken, rafineri kapasitelerindeki stok erimelerinin kรผresel enflasyon baskฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrabileceฤi deฤerlendiriliyor. Yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑ ve uluslararasฤฑ finans kuruluลlarฤฑ, Ortadoฤu kaynaklฤฑ lojistik darboฤaz รงรถzรผlmediฤi mรผddetรงe enerji kontratlarฤฑnda yukarฤฑ yรถnlรผ hareket alanฤฑnฤฑn korunacaฤฤฑnฤฑ, olasฤฑ bir diplomatik baลarฤฑsฤฑzlฤฑk senaryosunda ise fiyatlarฤฑn yeni zirveleri test edebileceฤini รถngรถrรผyor.
