ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki askeri gerilimin yeniden tฤฑrmanmasฤฑyla kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ yรผkseldi. ฤฐran Genelkurmay Baลkanlฤฑฤฤฑ, kรผresel enerji taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn en kritik noktalarฤฑndan biri olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑ ticari gemilere ve petrol tankerlerine tamamen kapattฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Tahran yรถnetiminin bu radikal hamlesi, ABD ordusunun ฤฐranโdaki stratejik hedeflere yรถnelik yeni hava saldฤฑrฤฑlarฤฑ dรผzenlemesinin ardฤฑndan geldi. ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ise konuya iliลkin yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Tahran ile hฤฑzlฤฑ bir barฤฑล anlaลmasฤฑ saฤlanamamasฤฑ halinde askeri operasyonlarฤฑn dozunu artฤฑracaklarฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. Bu geliลmeler, kรผresel enerji tedarik zincirinde ciddi aksamalara yol aรงabileceฤi endiลesiyle fiyatlarฤฑ doฤrudan yukarฤฑ yรถnlรผ tetikledi.
Uluslararasฤฑ piyasalarda Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, geliลmelerin ardฤฑndan yรผzde 1,59 oranฤฑnda belirgin bir deฤer kazancฤฑyla 94,58 dolara ulaลtฤฑ. Eล zamanlฤฑ olarak ABD Batฤฑ Teksas Tรผrรผ (WTI) ham petrolรผnรผn varil fiyatฤฑ da yรผzde 1,90 artarak 91,74 dolar seviyesine tฤฑrmandฤฑ. Gรผnรผn erken saatlerindeki iลlemlerde ABD ham petrol vadeli kontratlarฤฑndaki yukarฤฑ yรถnlรผ hareketin bir ara 3 dolarฤฑ aลtฤฑฤฤฑ gรถzlendi.
Finans kuruluลu ING analistleri yayฤฑmladฤฑklarฤฑ raporda, yaลanan son geliลmelerin taraflar arasฤฑnda bir uzlaลฤฑnฤฑn henรผz รงok uzakta olduฤunu gรถsterdiฤini belirtti.
Analistler, Basra Kรถrfeziโnden gerรงekleลen enerji akฤฑลฤฑnฤฑn uzun bir sรผre daha aฤฤฑr kฤฑsฤฑtlamalarla karลฤฑ karลฤฑya kalabileceฤini, sabah saatlerindeki sert yรผkseliลin arkasฤฑnda da bu tedirginliฤin yattฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Kรผresel enerji koridorunda askeri tฤฑrmanฤฑล fiyatlarฤฑ etkiliyor
ฤฐran askeri yetkilileri, Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndan geรงiล teลebbรผsรผnde bulunacak her tรผrlรผ geminin hedef alฤฑnacaฤฤฑnฤฑ duyurarak gerilimi yeni bir boyuta taลฤฑdฤฑ. Buna karลฤฑlฤฑk ABD Merkez Komutanlฤฑฤฤฑ, ticari gemilerin boฤazdan geรงiล gรผvenliฤini saฤlamak adฤฑna faaliyetlerini sรผrdรผrdรผฤรผnรผ bildirdi. ABD askeri kaynaklarฤฑ, ฤฐran devlet medyasฤฑnda yer alan “Amerikan savaล gemilerinin fรผze ve insansฤฑz hava araรงlarฤฑyla vurulduฤu” yรถnรผndeki haberleri yalanlayarak, bรถlgedeki unsurlarฤฑna yรถnelik herhangi bir isabetli saldฤฑrฤฑnฤฑn gerรงekleลmediฤini aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐki รผlke arasฤฑnda Nisan ayฤฑ baลฤฑnda saฤlanan kฤฑrฤฑlgan ateลkes, ABD gรผรงlerinin ฤฐran iรงindeki รงok sayฤฑda hedefe yรถnelik hava operasyonlarฤฑyla fiilen son bulmuล oldu. ABD Baลkanฤฑ Trump, katฤฑldฤฑฤฤฑ bir televizyon programฤฑnda, ฤฐran liderlerinin derhal masaya oturmamasฤฑ durumunda askeri baskฤฑyฤฑ en รผst seviyeye รงฤฑkaracaklarฤฑnฤฑ kaydetti.
Piyasalardaki arz daralmasฤฑ ise yalnฤฑzca askeri risklerle sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmฤฑyor. ABD Enerji Enformasyon ฤฐdaresi (EIA) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan resmi verilere gรถre, รผlkedeki ticari ham petrol stoklarฤฑ 5 Haziran ile biten haftada 7,2 milyon varil azalarak 426,5 million varile geriledi. Piyasa beklentileri stoklarda 4 milyon varillik bir dรผลรผล olacaฤฤฑ yรถnรผndeydi.
Analistler, ลubat ayฤฑndan bu yana stratejik rezervler de dahil olmak รผzere ABD’nin toplam petrol stoklarฤฑnฤฑn 79 milyon varil azaldฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor. Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol รผreticisi konumundaki ABD, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn fiilen kapanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan oluลan kรผresel arz aรงฤฑฤฤฑnฤฑ kapatmak adฤฑna ham petrol stoklarฤฑnฤฑ piyasaya sรผrmeye devam ediyor. Reuters tarafฤฑndan yapฤฑlan son anket verileri de Petrol ฤฐhraรง Eden รlkeler รrgรผtรผ’nรผn (OPEC) mayฤฑs ayฤฑ รผretiminin, ABD deniz ablukasฤฑ ve boฤazฤฑn kapanmasฤฑ nedeniyle son 20 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerilediฤini ortaya koyuyor.
Enerji piyasalarฤฑnda arz krizi ve gelecek beklentileri
Kรผresel enerji ticaretinin kalbi konumunda olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ, dรผnya genelinde petrol ve doฤalgaz sevkiyatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birinin gerรงekleลtirildiฤi ana gรผzergah olma รถzelliฤini taลฤฑyor. ฤฐranโฤฑn aylardฤฑr uyguladฤฑฤฤฑ kฤฑsmi abluka ve son olarak boฤazฤฑ tamamen kapatma kararฤฑ, enerji arz gรผvenliฤini kรผresel รถlรงekte tehlikeye atฤฑyor. Uzmanlar, petrol fiyatlarฤฑ yรผkseldi trendinin kalฤฑcฤฑ olup olmayacaฤฤฑnฤฑn, askeri gerilimin ne kadar sรผre daha devam edeceฤine baฤlฤฑ olduฤunu belirtiyor.
Arz hatlarฤฑnฤฑn tฤฑkanmasฤฑ ve OPEC รผretiminin tarihi dรผลรผk seviyelere gerilemesi, kฤฑsa vadede volatiliteyi artฤฑrabilecek en รถnemli unsurlar arasฤฑnda yer alฤฑyor. Piyasa aktรถrleri, diplomatik bir รงรถzรผm formรผlรผ bulunamadฤฑฤฤฑ takdirde, enerji maliyetlerindeki bu artฤฑลฤฑn kรผresel enflasyonist baskฤฑlarฤฑ yeniden canlandฤฑrabileceฤini deฤerlendiriyor.
