Petrol fiyatlarฤฑ, Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnda seyreden gemilere yรถnelik dรผzenlenen yeni saldฤฑrฤฑlarฤฑn arz gรผvenliฤine dair endiลeleri derinleลtirmesiyle รarลamba gรผnรผ yaklaลฤฑk %4 oranฤฑnda deฤer kazandฤฑ.
Kรผresel gรถsterge Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ 3,40 dolar (yรผzde 3,9) artฤฑลla 91,20 dolara yรผkselirken, ABD Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrolรผ de benzer bir oranla 3,25 dolar deฤer kazanarak 86,70 dolardan iลlem gรถrdรผ.
Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ’nฤฑn (IEA) fiyatlardaki yรผkseliลi dizginlemek amacฤฑyla duyurduฤu tarihi ham petrol rezervi kullanฤฑmฤฑ รถnerisi, piyasadaki tedarik kaygฤฑlarฤฑnฤฑ yatฤฑลtฤฑrmakta yetersiz kaldฤฑ.
IEA, ABD-ฤฐsrail ile ฤฐran arasฤฑndaki gerilimin baลlamasฤฑndan bu yana %25 oranฤฑnda artan enerji maliyetlerini dรผลรผrmek iรงin 400 milyon varillik bir rezerv boลaltฤฑmฤฑ tavsiyesinde bulundu. Bu hamle, ajans tarihinin en bรผyรผk mรผdahalesi olma รถzelliฤini taลฤฑyor.
Sรถz konusu miktar, 2022 yฤฑlฤฑnda Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali sonrasฤฑ kullanฤฑma sunulan 182 milyon varillik rezervin iki katฤฑndan fazlasฤฑna tekabรผl etse de, analistler Orta Doฤuโdaki uzun sรผreli bir รงatฤฑลmadan kaynaklanacak kayฤฑplarฤฑ telafi etmek iรงin bu adฤฑmฤฑn kฤฑsฤฑtlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyor.
Macquarie analistleri tarafฤฑndan hazฤฑrlanan raporda, รถnerilen rezerv miktarฤฑnฤฑn kรผresel gรผnlรผk รผretimin yaklaลฤฑk dรถrt gรผnรผne, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen petrol hacminin ise sadece 16 gรผnรผne eลit olduฤu vurgulandฤฑ.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ krizi petrolde baskฤฑ yarattฤฑ
Deniz gรผvenliฤi firmalarฤฑndan alฤฑnan bilgilere gรถre, รarลamba gรผnรผ Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda รผรง geminin daha fรผzelerin hedefi olmasฤฑ, bรถlgedeki รงatฤฑลmalarฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana isabet alan gemi sayฤฑsฤฑnฤฑ en az 14’e รงฤฑkardฤฑ.
Dรผnyanฤฑn arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birinin geรงiล noktasฤฑ olan bu dar su yolundaki nakliye faaliyetleri, 28 ลubat’ta baลlayan askeri operasyonlardan bu yana durma noktasฤฑna geldi. Bu durum, kรผresel petrol fiyatlarฤฑnฤฑ 2022’den beri gรถrรผlmemiล seviyelere taลฤฑdฤฑ.
ABD yรถnetimi ihtiyaรง halinde tankerlere eลlik etmeye hazฤฑr olduฤunu belirtse de, donanma kaynaklarฤฑ riskin mevcut aลamada รงok yรผksek olmasฤฑ nedeniyle sektรถrden gelen askeri refakat taleplerinin henรผz karลฤฑlanamadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ediyor.
Piyasalardaki arz yรถnlรผ baskฤฑlar sadece sevkiyat hatlarฤฑyla sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmฤฑyor. Abu Dabi’nin ulusal enerji ลirketi ADNOC’a ait Ruwais rafinerisinin, bir insansฤฑz hava aracฤฑ saldฤฑrฤฑsฤฑ sonrasฤฑ รงฤฑkan yangฤฑn nedeniyle faaliyetlerini durdurduฤu bildirildi.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol ihracatรงฤฑsฤฑ Suudi Arabistan ise Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki akฤฑล kaybฤฑnฤฑ telafi etmek iรงin Kฤฑzฤฑldeniz รผzerinden sevkiyatlarฤฑnฤฑ artฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑyor. Ancak nakliye verileri, Yanbu limanฤฑ รผzerinden yapฤฑlan bu sevkiyatlarฤฑn mevcut aรงฤฑฤฤฑ kapatmakta oldukรงa yetersiz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Komลu รผreticiler Irak, Kuveyt ve Birleลik Arap Emirlikleri’nin รผretimlerinde yaลanan aksamalar, kรผresel piyasadaki daralmayฤฑ daha da belirginleลtiriyor.
Enerji piyasasฤฑnda belirsizlik ve fiyat beklentileri
Enerji danฤฑลmanlฤฑk ลirketi Wood Mackenzie, sรผregelen รงatฤฑลmalarฤฑn Kรถrfez bรถlgesinden piyasaya sunulan petrol ve tรผrev รผrรผn miktarฤฑnฤฑ gรผnlรผk 15 milyon varil civarฤฑnda azalttฤฑฤฤฑnฤฑ raporladฤฑ.
Analizler, bu durumun devam etmesi halinde ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn varil baลฤฑna 150 dolar seviyesine kadar รงฤฑkabileceฤine iลaret ediyor. Morgan Stanley tarafฤฑndan yayฤฑmlanan deฤerlendirmede, bรถlgedeki gerilimde hฤฑzlฤฑ bir รงรถzรผm saฤlansa dahi enerji piyasalarฤฑndaki bozulmanฤฑn etkilerinin haftalarca sรผreceฤi kaydedildi.
ABD hรผkรผmetinin stok verilerinde ham petrol rezervlerinin beklentilerin รผzerinde arttฤฑฤฤฑ gรถrรผlse de, jet yakฤฑtฤฑ ve dizel gibi distile รผrรผn stoklarฤฑndaki sert dรผลรผล fiyatlardaki yukarฤฑ yรถnlรผ ivmeyi desteklemeye devam ediyor.
Piyasa uzmanlarฤฑ, jeopolitik risklerin kฤฑsa vadede fiyatlar รผzerinde belirleyici olmaya devam edeceฤi gรถrรผลรผnde birleลiyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, IEAโnฤฑn รถnerdiฤi rezerv kullanฤฑm takvimine iliลkin gelecek resmi aรงฤฑklamalarฤฑ ve bรถlgedeki askeri hareketliliฤin sevkiyat rotalarฤฑ รผzerindeki etkisini yakฤฑndan takip ediyor. Mevcut tabloda, arz gรผvenliฤine dair somut bir iyileลme saฤlanana kadar petrol fiyatlarฤฑndaki volatil seyretmesi ve yรผksek seviyelerini korumasฤฑ bekleniyor.
