Dünyanın en büyük yedi ekonomisinden oluşan G7 ülkeleri, Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların enerji piyasalarında yarattığı tahribatı hafifletmek amacıyla stratejik petrol rezervlerini kullanıma açmayı değerlendiriyor.
Hafta başında varil başına 120 dolar sınırına kadar dayanan fiyatlar, arz güvenliğine yönelik endişelerin artmasıyla volatil bir seyir izlerken, piyasalar Batılı başkentlerden gelecek koordineli müdahale kararına kilitlendi. Küresel petrol arzı üzerindeki baskı, lojistik hatların tıkanması ve üretim tesislerinin hedef alınmasıyla birlikte son yılların en kritik seviyesine ulaştı.
Pazartesi günü işlemlerin başlamasıyla birlikte Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 7,1 oranında belirgin bir artış kaydederek 99,24 dolar seviyesine yükseldi. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 6,4 değer kazanarak 96,73 dolardan işlem gördü.
Her iki gösterge de gece saatlerinde 119,50 dolarla zirve yaptıktan sonra, G7 ülkelerinin çevrimiçi toplantısından çıkan “gerekli önlemleri almaya hazırız” mesajıyla birlikte bir miktar geri çekildi.
Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Birleşik Krallık ve ABD’den oluşan konsorsiyum, küresel enerji arzını desteklemek için stok tahliyesi de dahil olmak üzere her türlü adımın atılacağını resmi bir açıklamayla duyurdu.
Enerji piyasalarında Hürmüz Boğazı düğümü
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) aracılığıyla yürütülmesi beklenen operasyon kapsamında, üye ülkelerin elinde bulunan yaklaşık 1,2 milyar varillik stratejik rezervin bir kısmının piyasaya sürülmesi planlanıyor. UEA Direktörü Fatih Birol, hükümetlerin kontrolündeki bu stoklara ek olarak sanayi kuruluşlarının da 600 milyon varillik bir rezerve erişimi olduğunu kaydetti.
Ancak analistler, arz yönlü sıkıntıların sadece miktar bazlı olmadığını, jeopolitik risklerin lojistik akışı felç ettiğini vurguluyor. Dünya petrol ve doğal gaz trafiğinin yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanma noktasına gelmesi, günlük 16 milyon varil ham petrolün varış noktalarına ulaşmasını engelliyor.
Krizin derinleşmesiyle birlikte Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri, geçtiğimiz hafta üretimi azaltan Irak’ın ardından petrol arzı konusunda kısıntıya gidebileceklerinin sinyalini verdi. Depolama kapasitelerinin dolması ve sevkiyat yollarının güvenli olmaması nedeniyle Orta Doğulu üreticilerin üretim vanalarını kapatmaya başlaması, piyasadaki arz açığını daha da kronik hale getiriyor.
Deutsche Bank stratejistleri, rezervlerin devreye sokulmasının kısa vadeli bir rahatlama yaratabileceğini ancak çatışmanın süresi ve yoğunluğunun fiyatlamalar üzerindeki asıl belirleyici faktör olmaya devam edeceğini ifade etti. Eğer üye ülkeler rezervlerinin üçte birini kullanıma sunarsa, bu hamle mevcut açığı ancak üç ila dört hafta süresince kapatabilecek.
Orta Doğu’daki gerilim ve fiyat beklentileri
Haber kaynaklarından gelen bilgilere göre, İsrail’in Tahran’daki yakıt depolama tesislerini vurması ve İran’a ait insansız hava araçlarının Bahreyn’deki bir rafineriyi hedef alması, savaş stratejisinin kritik altyapılara kaydığını gösteriyor.
Uzmanlar, bu durumun sadece askeri bir çatışma değil, aynı zamanda küresel bir ekonomik savaş halini aldığına dikkat çekiyor. ABD’de ise Donald Trump, kısa vadeli yüksek petrol fiyatlarının “güvenlik ve barış için ödenmesi gereken küçük bir bedel” olduğunu belirterek, Washington’ın bölgedeki stratejisinden geri adım atmayacağı mesajını verdi. Bu açıklamalar, enerji maliyetlerindeki artışın siyasi kararlar üzerinde frenleyici bir etkisi olmayacağı şeklinde yorumlanıyor.
Piyasa uzmanları, mevcut tablonun 2008 ve 2022 yıllarında görülen tarihi zirvelerin aşılmasına neden olabileceği uyarısında bulunuyor. Goldman Sachs analistleri, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın Mart ayı boyunca kesintiye uğraması durumunda fiyatların 150 doların üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Teknik analizler ise daha karamsar bir tablo çizerek, aylık kapanışın 140 doların üzerinde gerçekleşmesi halinde Brent petrolün 200 hatta 240 dolar seviyelerini test edebileceğini işaret ediyor.
Sonuç olarak, stratejik rezerv hamlesi piyasaya nefes aldırma potansiyeli taşısa da, kalıcı istikrar için bölgedeki tansiyonun düşmesi ve lojistik koridorların yeniden güvenli hale gelmesi bekleniyor.
Küresel petrol arzı dengeleri yeniden kurulana kadar enerji fiyatlarındaki volatilitenin yüksek kalması ve bunun küresel enflasyon verilerine yukarı yönlü baskı yapması piyasanın temel beklentisi olarak öne çıkıyor.
