Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk yedi ekonomisinden oluลan G7 รผlkeleri, Orta Doฤu’da tฤฑrmanan รงatฤฑลmalarฤฑn enerji piyasalarฤฑnda yarattฤฑฤฤฑ tahribatฤฑ hafifletmek amacฤฑyla stratejik petrol rezervlerini kullanฤฑma aรงmayฤฑ deฤerlendiriyor.
Hafta baลฤฑnda varil baลฤฑna 120 dolar sฤฑnฤฑrฤฑna kadar dayanan fiyatlar, arz gรผvenliฤine yรถnelik endiลelerin artmasฤฑyla volatil bir seyir izlerken, piyasalar Batฤฑlฤฑ baลkentlerden gelecek koordineli mรผdahale kararฤฑna kilitlendi. Kรผresel petrol arzฤฑ รผzerindeki baskฤฑ, lojistik hatlarฤฑn tฤฑkanmasฤฑ ve รผretim tesislerinin hedef alฤฑnmasฤฑyla birlikte son yฤฑllarฤฑn en kritik seviyesine ulaลtฤฑ.
Pazartesi gรผnรผ iลlemlerin baลlamasฤฑyla birlikte Brent petrol vadeli iลlemleri yรผzde 7,1 oranฤฑnda belirgin bir artฤฑล kaydederek 99,24 dolar seviyesine yรผkseldi. Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrol ise yรผzde 6,4 deฤer kazanarak 96,73 dolardan iลlem gรถrdรผ.
Her iki gรถsterge de gece saatlerinde 119,50 dolarla zirve yaptฤฑktan sonra, G7 รผlkelerinin รงevrimiรงi toplantฤฑsฤฑndan รงฤฑkan “gerekli รถnlemleri almaya hazฤฑrฤฑz” mesajฤฑyla birlikte bir miktar geri รงekildi.
Kanada, Fransa, Almanya, ฤฐtalya, Japonya, Birleลik Krallฤฑk ve ABD’den oluลan konsorsiyum, kรผresel enerji arzฤฑnฤฑ desteklemek iรงin stok tahliyesi de dahil olmak รผzere her tรผrlรผ adฤฑmฤฑn atฤฑlacaฤฤฑnฤฑ resmi bir aรงฤฑklamayla duyurdu.
Enerji piyasalarฤฑnda Hรผrmรผz Boฤazฤฑ dรผฤรผmรผ
Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ (UEA) aracฤฑlฤฑฤฤฑyla yรผrรผtรผlmesi beklenen operasyon kapsamฤฑnda, รผye รผlkelerin elinde bulunan yaklaลฤฑk 1,2 milyar varillik stratejik rezervin bir kฤฑsmฤฑnฤฑn piyasaya sรผrรผlmesi planlanฤฑyor. UEA Direktรถrรผ Fatih Birol, hรผkรผmetlerin kontrolรผndeki bu stoklara ek olarak sanayi kuruluลlarฤฑnฤฑn da 600 milyon varillik bir rezerve eriลimi olduฤunu kaydetti.
Ancak analistler, arz yรถnlรผ sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn sadece miktar bazlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, jeopolitik risklerin lojistik akฤฑลฤฑ felรง ettiฤini vurguluyor. Dรผnya petrol ve doฤal gaz trafiฤinin yรผzde 20’sinin geรงtiฤi Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn fiilen kapanma noktasฤฑna gelmesi, gรผnlรผk 16 milyon varil ham petrolรผn varฤฑล noktalarฤฑna ulaลmasฤฑnฤฑ engelliyor.
Krizin derinleลmesiyle birlikte Kuveyt ve Birleลik Arap Emirlikleri, geรงtiฤimiz hafta รผretimi azaltan Irak’ฤฑn ardฤฑndan petrol arzฤฑ konusunda kฤฑsฤฑntฤฑya gidebileceklerinin sinyalini verdi. Depolama kapasitelerinin dolmasฤฑ ve sevkiyat yollarฤฑnฤฑn gรผvenli olmamasฤฑ nedeniyle Orta Doฤulu รผreticilerin รผretim vanalarฤฑnฤฑ kapatmaya baลlamasฤฑ, piyasadaki arz aรงฤฑฤฤฑnฤฑ daha da kronik hale getiriyor.
Deutsche Bank stratejistleri, rezervlerin devreye sokulmasฤฑnฤฑn kฤฑsa vadeli bir rahatlama yaratabileceฤini ancak รงatฤฑลmanฤฑn sรผresi ve yoฤunluฤunun fiyatlamalar รผzerindeki asฤฑl belirleyici faktรถr olmaya devam edeceฤini ifade etti. Eฤer รผye รผlkeler rezervlerinin รผรงte birini kullanฤฑma sunarsa, bu hamle mevcut aรงฤฑฤฤฑ ancak รผรง ila dรถrt hafta sรผresince kapatabilecek.
Orta Doฤu’daki gerilim ve fiyat beklentileri
Haber kaynaklarฤฑndan gelen bilgilere gรถre, ฤฐsrail’in Tahran’daki yakฤฑt depolama tesislerini vurmasฤฑ ve ฤฐran’a ait insansฤฑz hava araรงlarฤฑnฤฑn Bahreyn’deki bir rafineriyi hedef almasฤฑ, savaล stratejisinin kritik altyapฤฑlara kaydฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Uzmanlar, bu durumun sadece askeri bir รงatฤฑลma deฤil, aynฤฑ zamanda kรผresel bir ekonomik savaล halini aldฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor. ABD’de ise Donald Trump, kฤฑsa vadeli yรผksek petrol fiyatlarฤฑnฤฑn “gรผvenlik ve barฤฑล iรงin รถdenmesi gereken kรผรงรผk bir bedel” olduฤunu belirterek, Washington’ฤฑn bรถlgedeki stratejisinden geri adฤฑm atmayacaฤฤฑ mesajฤฑnฤฑ verdi. Bu aรงฤฑklamalar, enerji maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn siyasi kararlar รผzerinde frenleyici bir etkisi olmayacaฤฤฑ ลeklinde yorumlanฤฑyor.
Piyasa uzmanlarฤฑ, mevcut tablonun 2008 ve 2022 yฤฑllarฤฑnda gรถrรผlen tarihi zirvelerin aลฤฑlmasฤฑna neden olabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor. Goldman Sachs analistleri, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki akฤฑลฤฑn Mart ayฤฑ boyunca kesintiye uฤramasฤฑ durumunda fiyatlarฤฑn 150 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkabileceฤini รถngรถrรผyor. Teknik analizler ise daha karamsar bir tablo รงizerek, aylฤฑk kapanฤฑลฤฑn 140 dolarฤฑn รผzerinde gerรงekleลmesi halinde Brent petrolรผn 200 hatta 240 dolar seviyelerini test edebileceฤini iลaret ediyor.
Sonuรง olarak, stratejik rezerv hamlesi piyasaya nefes aldฤฑrma potansiyeli taลฤฑsa da, kalฤฑcฤฑ istikrar iรงin bรถlgedeki tansiyonun dรผลmesi ve lojistik koridorlarฤฑn yeniden gรผvenli hale gelmesi bekleniyor.
Kรผresel petrol arzฤฑ dengeleri yeniden kurulana kadar enerji fiyatlarฤฑndaki volatilitenin yรผksek kalmasฤฑ ve bunun kรผresel enflasyon verilerine yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ yapmasฤฑ piyasanฤฑn temel beklentisi olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
