ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndan geรงen gemilerin gรผvenliฤini saฤlama maliyetlerini karลฤฑlamak amacฤฑyla getirmeyi planladฤฑฤฤฑ yรผzde 20โlik geรงiล รผcreti รถnerisinden vazgeรงtiฤini aรงฤฑklamasฤฑ, kรผresel enerji piyasalarฤฑnda yankฤฑ uyandฤฑrdฤฑ.
Dรผn yaลanan sert yรผkseliลlerin ardฤฑndan, ABDโnin geri adฤฑm atmasฤฑyla birlikte petrol fiyatlarฤฑnda yeni hareketlilik gรถzlenirken, fiyatlar gรผn iรงinde ulaลtฤฑฤฤฑ zirve seviyelerin hafif altฤฑnda dengelendi. Gรผnรผn sonunda ABD hafif petrolรผ (WTI) yรผzde 1,5 artฤฑลla varil baลฤฑna 79,34 dolara yรผkselirken, Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ yรผzde 1,7 deฤer kazanarak 84,73 dolardan iลlem gรถrdรผ.
Yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ Mizuhoโnun Enerji Vadeli ฤฐลlemleri Birimi Direktรถrรผ Robert Yawger, sรถz konusu yรผzde 20’lik รผcretin, ฤฐranlฤฑlarฤฑn daha รถnce geรงiล yapan gemilerden tahsil ettiฤi varil baลฤฑna 1 dolarlฤฑk รผcrete kฤฑyasla katbekat yรผksek olduฤuna dikkat รงekti. Yawger, bu taลฤฑma maliyeti sorununun masadan kalkmasฤฑyla birlikte fiyatlarฤฑn da buna paralel olarak zirve seviyelerden gevลediฤini ifade etti.
Enerji uzmanlarฤฑ, Trumpโฤฑn ilk baลta “Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑn Muhafฤฑzฤฑ” sฤฑfatฤฑyla bu vergiyi savunmasฤฑna raฤmen, Orta Doฤu mรผttefiklerinden, krallardan ve emirlerden gelen yoฤun diplomatik baskฤฑlar ve kรผresel ticaret hukuku uyarฤฑlarฤฑ รผzerine planฤฑ hฤฑzla geri รงekmek zorunda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ nakliye trafiฤinde yeni denge arayฤฑลฤฑ
Robert Yawger, ABDโnin ฤฐran limanlarฤฑna yรถnelik uyguladฤฑฤฤฑ ablukayฤฑ, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen belirli sayฤฑdaki geminin ฤฐran tarafฤฑndan herhangi bir mรผdahaleye uฤramadan gรผvenli bir ลekilde karลฤฑya geรงtiฤi gรถrรผldรผฤรผnde kaldฤฑracaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor. Yawgerโa gรถre bu durum, gรผnde 20 ila 40 geminin geรงiลi anlamฤฑna gelebilir ki bu rakam รงatฤฑลma รถncesi dรถnemdeki normal seyrin oldukรงa altฤฑnda kalฤฑyor. Sektรถr temsilcileri, taraflarฤฑn รผzerinde mutabฤฑk kalabileceฤi bir uzlaลฤฑ saฤlanana kadar kรผresel petrol ticareti iรงin bu kฤฑsฤฑtlฤฑ trafiฤin yeni bir gerรงeklik haline geleceฤini vurguluyor.
Uluslararasฤฑ Denizcilik รrgรผtรผ (IMO) ve deniz hukuku uzmanlarฤฑ, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ gibi doฤal uluslararasฤฑ su yollarฤฑndan geรงiล yapan gemilerden zorunlu harรง veya vergi alฤฑnmasฤฑnฤฑn uluslararasฤฑ hukuka tamamen aykฤฑrฤฑ olduฤunu hatฤฑrlatฤฑyor. ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn da geรงmiลte savunduฤu bu serbest geรงiล ilkesinin Trump tarafฤฑndan delinmeye รงalฤฑลฤฑlmasฤฑ, lojistik ลirketleri arasฤฑnda bรผyรผk ลaลkฤฑnlฤฑk ve endiลe yaratmฤฑลtฤฑ. Olasฤฑ bir petrol ลokunun ve navlun fiyatlarฤฑndaki astronomik artฤฑลlarฤฑn eลiฤinden dรถnรผlmesi, piyasalardaki tansiyonu bir miktar dรผลรผrmรผล durumda.
Kรผresel enerji arzฤฑnda riskler ve piyasa beklentileri
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ, dรผnya genelinde deniz yoluyla taลฤฑnan ham petrol ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gazฤฑn (LNG) yaklaลฤฑk beลte birinin geรงiล noktasฤฑ olmasฤฑ sebebiyle kรผresel enerji gรผvenliฤinin merkezinde yer alฤฑyor. Bรถlgede ลubat ayฤฑndan bu yana sรผregelen gerginlikler ve karลฤฑlฤฑklฤฑ askeri misillemeler, tanker trafiฤini ciddi ลekilde aksatarak kรผresel arz zincirinde รถnemli bir darboฤaz oluลturmuลtu.
Piyasa analistleri, ABD ve ฤฐran arasฤฑndaki ateลkes gรถrรผลmelerinin kฤฑrฤฑlgan yapฤฑsฤฑ ve bรถlgedeki askeri hareketlilik devam ettiฤi sรผrece enerji fiyatlarฤฑnda oynaklฤฑฤฤฑn (volatilite) sรผreceฤi deฤerlendirmesinde bulunuyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, jeopolitik risk priminin fiyatlarฤฑn iรงinde kalmaya devam edeceฤini รถngรถrรผyor. Petrol fiyatlarฤฑnda yeni hareketlilik yaratan bu tรผr siyasi ve askeri geliลmeler, รถzellikle enflasyonla mรผcadele eden bรผyรผk ithalatรงฤฑ ekonomiler iรงin yakฤฑndan takip edilen kritik bir risk unsuru olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor.
