Hürmüz Boğazı’ndaki kriz 125 milyar doları kilitledi

Hürmüz Boğazı‘nın kapanması nedeniyle 125 milyar dolar değerinde yük taşıyan 1200’den fazla kargo gemisi Körfez bölgesinde mahsur kaldı.

Sigorta devi Allianz tarafından yayımlanan veriler, şubat ayında başlayan çatışmaların ardından stratejik su yolu niteliğindeki Hürmüz’de 100 günü aşkın süredir yaşanan tıkanıklığın küresel deniz ticaretinde yarattığı finansal zararı ilk kez gözler önüne serdi.

Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın küresel ticarete maliyeti

Allianz raporuna göre, benzeri görülmemiş abluka küresel deniz taşımacılığının geleceğine yönelik endişeleri artırıyor. Allianz Deniz Sigortaları Müdürü Justus Heinrich, deniz geçiş noktalarındaki risk algısının sigortacılar açısından tamamen değiştiğini açıkladı. Geçmiş dönemlerde gerçekçi afet senaryoları üzerinde durulduğunu ifade eden Heinrich, şu an operasyonel risklerin teoriden çıkıp gerçek bir felakete dönüştüğünü vurguladı.

Çatışma öncesi dönemde günlük ortalama 135 geminin geçiş yaptığı Hürmüz boğazı, dünya genelindeki petrol ve doğal gaz sevkiyatının beşte birini sırtlıyordu. Tıkanıklık enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açarak Brent petrolün varil fiyatını 100 doların üzerine taşıdı. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verileri, çoğunluğu tanker olmak üzere 40’tan fazla geminin füzelerle hedef alındığını ve 14 denizcinin hayatını kaybettiğini gösteriyor.

Barış müzakerelerinin sevkiyata etkisi ve alternatif rotalar

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında sağlanan geçici barış anlaşması, taşımacılık firmalarının güvenini artırdı. Geçen hafta çarşamba günü duyurulan mutabakatın ardından gemi trafiğinde belirgin bir hareketlilik gözlendi. Lloyd’s List Intelligence verilerine göre, 21 Haziran ile biten haftada Körfez’den çıkış yapan gemi sayısı 69’a yükseldi. Bir önceki hafta 24 geminin geçiş yaptığı dikkate alındığında, çatışmaların başlangıcından bu yana en yüksek haftalık geçiş oranına ulaşıldı.

Lojistik sektörü yöneticileri, su yolunun yavaş yavaş açılmasına rağmen Umman Körfezi, Kızıldeniz veya kara hatları gibi alternatif rotaların daha kalıcı hale geleceğini öngörüyor. Nakliye sektörü temsilcileri, İran’ın stratejik geçiş noktası üzerinde kontrol sağlama yeteneğini kanıtlaması sebebiyle alternatif kanallara daha fazla yatırım yapacaklarını belirtiyor.

Dünyanın hacim bazında en büyük nakliye şirketi Kuehne+Nagel Başkan Yardımcısı Michael Aldwell, Körfez genelinde yaklaşık 300 bin standart konteynerin halen beklediğini ve kara rotalarının yoğun baskı altında olduğunu açıkladı. Orta Doğu’dan çok fazla bozulabilir ürün ihraç edilmediğini kaydeden Aldwell, yüklerin büyük kısmının gemilerde kaldığını veya yerel limanlara tahliye edildiğini bildirdi.

Allianz Deniz Riski Danışmanlığı Müdürü Rahul Khanna ise drone veya füzelerle vurulan gemiler için hasar talepleri aldıklarını, bozulan ilaç ve donmuş gıda yükleri nedeniyle yeni sigorta tazminatı süreçlerinin başlayabileceğini ifade etti.

Yayımlanan strateji raporu, 20 bin denizcinin Körfez’deki gemilerde kalmaya devam ettiğini de ortaya koydu. Gemi sahiplerinin maaş ödemediği veya personeli yetersiz malzeme ile bıraktığı “denizci terk etme” vakaları 2025 yılında 6 binin üzerine çıkarak rekor kırdı.

Otomasyon ve yeşil dönüşüm nedeniyle nitelikli iş gücü talebinin arttığı dönemde yaşanan olumsuzluklar, sektörel arz güvenliğini tehdit ediyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü salı günü yaptığı açıklamada, 11 bin denizcinin bölgeden ayrılmak istediğini belirterek Umman ile koordineli bir tahliye koridoru oluşturulduğunu duyurdu.

Kritik Sorular

Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel enerji piyasaları ve petrol fiyatları üzerindeki etkisi ne oldu?

Çatışma öncesinde dünya petrol ve doğal gaz sevkiyatının beşte birinin geçiş yaptığı stratejik su yolunun kapanması, enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açarak Brent petrolün varil fiyatını 100 doların üzerine taşımıştı.

Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği normalleşiyor mu?

ABD-İran barış anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinde belirgin artış yaşandı. 21 Haziran’a kadarki haftada Körfez’den çıkan gemi sayısı 69’a yükseldi. Ancak denizcilik şirketleri, İran’ın boğaz üzerindeki kontrol kapasitesini kanıtlamasının ardından alternatif rotaların kalıcı hale gelmesini bekliyor.

Körfez’de kaç denizci mahsur kaldı?

Allianz verilerine göre 20.000 denizci Körfez’deki gemilerde bekliyor. IMO, 11.000 denizcinin bölgeden çıkmak istediğini açıkladı ve Umman ile koordineli bir tahliye koridoru oluşturulduğunu belirtti. Çatışma boyunca 14 denizci hayatını kaybetti.

Körfez bölgesinde mahsur kalan gemilerdeki denizcilerin durumu ve karşılaştıkları temel zorluklar neler?

Bölgede 20 bin denizci mahsur kalırken, gemi sahiplerinin ücret ödememesi veya personeli tedariksiz bırakması gibi terk edilme vakaları artış gösterdi. Uluslararası Denizcilik Örgütü, ayrılmak isteyen 11 bin denizci için Umman ile koordineli bir tahliye koridoru oluşturdu.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.